Lipsk

Skocz do: nawigacji, szukaj
Ten artykuł dotyczy miasta w Niemczech. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Nowy Ratusz w Lipsku Państwo  Niemcy Kraj związkowy Saksonia Okręg administracyjny Lipsk Założono VII-IX wiek Prawa miejskie 1165 Powierzchnia 297,36 km² Ludność (31 grudnia 2009)
• liczba ludności
• gęstość
518 862
1745 os./km² Nr kierunkowy 0341, 034297 Kod pocztowy 04003-04358 Tablice rejestracyjne L Miasta partnerskie Addis Abeba

Birmingham
Bolonia
Brno
Frankfurt nad Menem
Hanower
Herclijja
Houston
Kijów
Kraków
Lyon
March
Nankin
Travnik
Saloniki

Położenie na mapie Saksonii

Lipsk
Położenie na mapie Niemiec

Lipsk
51°20′N 12°22′E / 51.333, 12.367Na mapach: 51°20′N 12°22′E / 51.333, 12.367 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Hasło Lipsk w Wikisłowniku Strona internetowa miasta

Lipsk (niem. Leipzig; górnołuż. Lipsk; czes. Lipsko; łac. Lipsia) – miasto na prawach powiatu, najliczniejszy ośrodek Saksonii, i drugi, po Berlinie, wschodnich Niemiec. Jest stolicą okręgu administracyjnego Lipsk. Miasto należy do aglomeracji Lipsk-Halle, która liczy ok. 996 100 mieszkańców (2009).

Lipsk to duży ośrodek przemysłowy, jedno z ważniejszych centrów handlu (Targi Lipskie), ośrodek kultury i nauki z kilkusetletnią tradycją. Najmniej zniszczone w czasie II wojny światowej spośród wielkich metropolii niemieckich posiada najlepiej w całym kraju zachowany zespół dzielnic XIX- i XX-wiecznych.

Toponimia

Po raz pierwszy nazwa miasta zanotowana została po łacinie w 1015 w kronice Thietmara jako "Libzi". Później w latach 1165/70 Lipz, 1190/96 Lipz, Lipzk, 1216 Johannes miles de Lipzc, 1240 Lipzik, 1292 Lipzic, 1350 Lipzcik. Językoznawcy wywodzą nazwę bezpośrednio od słowiańskiego określenia *Li´pc (*Lipъcъ) oznaczającej drzewo liściaste lipę.[1] Niemiecka nazwa Leipzig jest zgermanizowaną formą górnołużyckiej nazwy Lipsk.

Historia

Pomnik Bitwy Narodów w Lipsku

W X w. Lipsk był małą słowiańską osadą. W XII w. zbudowano tu niemiecką osadę handlową (prawa miejskie w 1165). Do XV w. miasto podlegało władcom Saksonii, następnie uzyskało status wolnego miasta cesarskiego. W 1409 w mieście otwarto uniwersytet, jeden z pierwszych na terenie Niemiec. W XVII w. Lipsk ucierpiał znacznie w wyniku działań wojny trzydziestoletniej, 16-19 października 1813 roku nieopodal miasta rozegrała się "Bitwa Narodów", zakończona klęską wojsk Napoleona i śmiercią jednego z wodzów - ks. Józefa Poniatowskiego. "Bitwę Narodów" upamiętnia monumentalny pomnik, wysokości 91 m, wzniesiony w stulecie wydarzeń z 1813.

Pod koniec ostatniej wojny miasto było bombardowane przez wojska alianckie. Szczęśliwie jednak zniszczenia były, w porównaniu z innymi miastami niemieckimi, niewielkie. Straty poniosło głównie Stare Miasto (Altstadt), które niestety zostało tylko częściowo odbudowane. Uratowały się jednak pozostałe dzielnice, dzięki czemu Lipsk ma dziś najlepiej zachowany zespół architektury z wieku XIX i początku XX wieku.

Zabytki

Kościół św. Tomasza

Na rynku znajduje się renesansowy Stary Ratusz (Altes Rathaus), wybudowany w latach 1556-1557 w ciągu zaledwie dziewięciu miesięcy. Obecnie w Ratuszu mieści się Muzeum Historii Miasta (Stadtgeschichtliches Museum). Obok także renesansowy (odbudowany po wojnie) budynek Starej Wagi (Alte Waage) z 1555 oraz sukiennice (Gewandhaus). Także na rynku, wśród renesansowych kamieniczek znajduje się wzniesiony w tym samym stylu Dom Królewski (Königshaus). Obok rynku, na placu zwanym Naschmarkt (targ łakoci) stoi XVII-wieczny barokowy gmach giełdy (Handelsbörse) oraz pomnik związanego z miastem Goethego. Z poetą tym związana jest także Piwnica Auerbacha (Auerbachs Keller) w pasażu Mädler-Passage, upamiętniona w dramacie "Faust". W późnogotyckim kościele św. Tomasza znajduje się grób Jana Sebastiana Bacha, który w latach 1723-1750 pracował tu jako kantor. Przed kościołem, w miejscu, gdzie kiedyś stała szkoła św. Tomasza, w której kompozytor ten mieszkał i tworzył aż do śmierci, stoi jego pomnik.

Drugi z kościołów znajdujących się w pobliżu rynku - kościół św. Mikołaja (Nikolaikirche) - to późnogotycka świątynia halowa z początku XVI w. W centrum na uwagę zasługuje też Nowy Ratusz (Neues Rathaus) - okazały budynek z wieżą o wysokości 108 m, wybudowany na początku XX w. (koniec budowy w 1905) na miejscu dawnej warowni Pleissenburg.

Poza obrębem Starego Miasta możemy podziwiać, nie zniszczone wojną, wielkomiejskie XIX-wieczne dzielnice z zabudową reprezentującą przede wszystkim style historyzmu. Na szczególną uwagę zasługuje położona na zachodzie miasta dzielnica Lindenau, będąca do 1891 r. osobnym miastem.

Muzea

  • Muzeum Bacha (Bachmuseum) przy kościele św. Tomasza - życie i twórczość Jana Sebastiana Bacha
  • Muzeum Pamięci Narodowej w "Okrągłym Narożniku" (Museum in der "Runden Ecke") mieszczące się w niegdysiejszej siedzibie służb specjalnych NRD - Stasi, które dokumentuje działalność tej instytucji
  • Muzeum Historii Miasta (Stadtgeschichtliches Museum) w budynku Starego Ratusza (Altes Rathaus). W jego skład wchodzi także:
  • Pomnik Bitwy Narodów (Völkerschlachtdenkmal) muzeum poświęcone tej bitwie (FORUM 1813),
  • Muzeum Kawy (Das Museum zum Arabischen Coffe Baum)
  • Dom Schillera (Schillerhaus)
  • Muzeum Sportu (Sportmuseum) oraz
  • Archiwum Ruchu Obywatelskiego Lipsk (Archiv Bürgerbewegung Leipzig e.V)
  • Muzeum Sztuk Pięknych (Museum der bildenden Künste) z kolekcją 2700 obrazów, 750 rzeźb i ponad 55 tys. rysunków, grafik i druków, w tym z bogatą kolekcją dzieł Lucasa Cranacha Starszego

Inne atrakcje turystyczne

  • Ogród Zoologiczny jest jednym ze starszych obiektów tego typu na świecie - został założony w 1878. Na powierzchni 22,5 ha prezentowane jest tu ok. 900 gatunków zwierząt. Jedną z głównych atrakcji lipskiego ZOO jest Pongoland - kraina małp, gdzie na bardzo rozbudowanych wybiegach można obserwować m.in. orangutany i szympansy. Pongoland został ukończony w 2001 jako pierwszy etap projektu "Zoo przyszłości" (Zoo der Zukunft)[2].

Współpraca

Miejscowości partnerskie[3]:

Gospodarka

Johannapark

Ważny ośrodek przemysłu: maszynowego, środków transportu (m.in. fabryki Porsche i BMW), elektroniczny, chemiczny, poligraficzny i odzieżowy. Lipsk też jest dużym ośrodkiem handlowym.

Znajduje się tu centrum wystawienniczo-kongresowe. Ważny ośrodek handlu międzynarodowego, od XV wieku - Targi Lipskie. Międzynarodowe targi książki od 1594.

Transport

Lipsk stanowi duży węzeł komunikacyjny.

Kolej

Lipsk jest jednym z najstarszych węzłów kolejowych w Europie. W 1839 otwarto pierwszą na terytorium Prus stałą linię kolejową na trasie Lipsk-Drezno. W 1842 wybudowano dworzec Bawarski (Bayrischer Bahnhof) w celu obsługi ruchu kolejowego z Saksonii i do Bawarii. Dworzec został otwarty w 1844 i jest najstarszym dworcem czołowym na świecie. W latach 1902-1915 zbudowano największy dworzec czołowy w Europie - dworzec Lipsk Główny (Leipzig Hauptbahnhof)[4].

Lotnictwo

Sport

Osoby

urodzone w Lipsku

związane z miastem

Zobacz też

  • Leipzig
  • Wave Gotik Treffen - największy w Europie festiwal muzyki rocku gotyckiego, metalu gotyckiego, industrialu, neofolku, darkwave, itp

Linki zewnętrzne

Przypisy

  1. ↑ "Leipzig ortsname" w niemieckim czasopiśmie językowym "Onomastik".
  2. ↑ ZOO LEIPZIG - Zoo Leipzig
  3. ↑ Współpraca
  4. ↑ Stadt Leipzig Mit Cityguide. Monachium: ADAC Verlag GmbH, 2006. ISBN 978-3-8264-0698-0. 

Bibliografia

  1. Adam Bajcar: Niemcy: przewodnik turystyczny. Tarnowskie Góry: Cobratrans, 1991, s. 150-152. ISBN 83-05-12566-1. 
  2. Statistisches Landesamt des Freistaates Sachsen, Kamenz, 2009