Litwini

Skocz do: nawigacji, szukaj
Ten artykuł dotyczy narodu. Zobacz też: Litwini w znaczeniu historycznym.

Litwini (lit. lietuviai) – naród bałtycki zamieszkujący głównie Litwę, a również Wlk. Brytanię, USA, Irlandię, Brazylię i inne kraje, posługujący się językiem litewskim.

Nazwa Litwini jest pochodna od Litwy, która to nazwa geograficzna została po raz pierwszy zapisana w formie Litua w ok. 1008-1009 r., w związku ze śmiercią misjonarza Brunona z Kwerfurtu.

Litwini powstali ze związku kilku pomniejszych grup plemiennych, wśród których najważniejszą rolę odgrywali Auksztoci i Żmudzini.

Powszechnie podaje się, że Litwini są najpóźniej schrystianizowanym narodem Europy; nastąpiło to w XIV-XV wieku. (W rzeczywistości znacznie później chrześcijaństwo przyjęły ugrofińskie i samojedzkie ludy zamieszkujące wschodnie i północne krańce kontynentu: Lapończycy, Komiacy, Udmurci, Nieńcy i in., których część do dnia dzisiejszego wyznaje tradycyjne wierzenia lub ich elementy). Obecnie większość Litwinów to katolicy obrządku rzymskiego.

Po okresie polonizacji – przede wszystkim elit, w związku z funkcjonowaniem Rzeczypospolitej Obojga Narodów, od II poł. XIX w., Litwini rozbudowują własną kulturę i język. W okresie międzywojennym język litewski został poddany zabiegom oczyszczenia z wpływów języków słowiańskich (głównie polskiego), ocenianych jako nadmierne.

Aktualnie liczbę Litwinów szacuje się na ok. 4,3 miliony, z uwzględnieniem emigracji, głównie do Stanów Zjednoczonych.

Litwini w Polsce zamieszkują Suwalszczyznę, głównie okolice Puńska i Sejn.

Przypisy

  1. Statistikos Departamentas [1]
  2. Detailed Tables - American FactFinder
  3. Pagal TLE, 1983 m. Brazilijoje gyveno apie 35 tūkst. lietuvių; VLE rašoma, kad 1951 m. Brazilijoje gyveno apie 245 tūkst. lietuvių, o 2000 m. − apie 850 tūkst. lietuvių ir lietuvių kilmės žmonių.
  4. Pagal VLE.
  5. Baltarusijos valstybinio universiteto (Minskas) Tautinių santykių tyrimo laboratorijos skaičiavimais (1994 m., vadovas − prof. Uralskij), Baltarusijoje gyvena per 300 tūkst. lietuvišką savo kilmę pripažįstančių žmonių, iš kurių apie 30 tūkst. save laiko lietuviais (iš tų 30 tūkst. apie 24 tūkst. gyvena lietuvių etninėse žemėse).
  6. [2]
  7. Iš 25 ar 30 tūkst. Lenkijos lietuvių per 10 tūkst. gyvena susitelkę Seinų ir Punsko krašte, t. y. lietuvių etninėse žemėse.