Litwini
Litwini (lit. lietuviai) – naród bałtycki zamieszkujący głównie Litwę, a również Wlk. Brytanię, USA, Irlandię, Brazylię i inne kraje, posługujący się językiem litewskim.
Nazwa Litwini jest pochodna od Litwy, która to nazwa geograficzna została po raz pierwszy zapisana w formie Litua w ok. 1008-1009 r., w związku ze śmiercią misjonarza Brunona z Kwerfurtu.
Litwini powstali ze związku kilku pomniejszych grup plemiennych, wśród których najważniejszą rolę odgrywali Auksztoci i Żmudzini.
Powszechnie podaje się, że Litwini są najpóźniej schrystianizowanym narodem Europy; nastąpiło to w XIV-XV wieku. (W rzeczywistości znacznie później chrześcijaństwo przyjęły ugrofińskie i samojedzkie ludy zamieszkujące wschodnie i północne krańce kontynentu: Lapończycy, Komiacy, Udmurci, Nieńcy i in., których część do dnia dzisiejszego wyznaje tradycyjne wierzenia lub ich elementy). Obecnie większość Litwinów to katolicy obrządku rzymskiego.
Po okresie polonizacji – przede wszystkim elit, w związku z funkcjonowaniem Rzeczypospolitej Obojga Narodów, od II poł. XIX w., Litwini rozbudowują własną kulturę i język. W okresie międzywojennym język litewski został poddany zabiegom oczyszczenia z wpływów języków słowiańskich (głównie polskiego), ocenianych jako nadmierne.
Aktualnie liczbę Litwinów szacuje się na ok. 4,3 miliony, z uwzględnieniem emigracji, głównie do Stanów Zjednoczonych.
Litwini w Polsce zamieszkują Suwalszczyznę, głównie okolice Puńska i Sejn.
Przypisy
- ↑ Statistikos Departamentas [1]
- ↑ Detailed Tables - American FactFinder
- ↑ Pagal TLE, 1983 m. Brazilijoje gyveno apie 35 tūkst. lietuvių; VLE rašoma, kad 1951 m. Brazilijoje gyveno apie 245 tūkst. lietuvių, o 2000 m. − apie 850 tūkst. lietuvių ir lietuvių kilmės žmonių.
- ↑ Pagal VLE.
- ↑ Baltarusijos valstybinio universiteto (Minskas) Tautinių santykių tyrimo laboratorijos skaičiavimais (1994 m., vadovas − prof. Uralskij), Baltarusijoje gyvena per 300 tūkst. lietuvišką savo kilmę pripažįstančių žmonių, iš kurių apie 30 tūkst. save laiko lietuviais (iš tų 30 tūkst. apie 24 tūkst. gyvena lietuvių etninėse žemėse).
- ↑ [2]
- ↑ Iš 25 ar 30 tūkst. Lenkijos lietuvių per 10 tūkst. gyvena susitelkę Seinų ir Punsko krašte, t. y. lietuvių etninėse žemėse.