Mafia

Skocz do: nawigacji, szukaj
Ten artykuł dotyczy organizacji przestępczej. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Mafia – tajna zorganizowana sycylijska grupa przestępcza z głównym ośrodkiem w Palermo; nazwa zorganizowanej grupy przestępczej o dużych wpływach, powiązaniach z osobami na różnych szczeblach władzy, policją, biznesem, prowadząca działalność gospodarczą finansowaną z przestępstw[1][2]; używana przez media nazwa każdej zorganizowanej grupy przestępczej.

Historia

Nazwa i korzenie pierwszych organizacji pochodzą z Sycylii (La Cosa Nostra - wł. Nasza Sprawa), skąd wpływy mafii w XIX wieku rozszerzyły się na całe Włochy, aż do najwyższych struktur politycznych i finansowych. Podczas emigracji zarobkowej w XX wieku, silną działalność rozwinęła również w Stanach Zjednoczonych. Dziś organizacje przestępcze działają na całym świecie, głównie w Kolumbii, Boliwii, Rosji, USA i we Włoszech.

Mafia sycylijska powstała podczas hiszpańskiej okupacji Sycylii, jako ruch oporu skierowany przeciw władzom okupanta. Mieszkańcy wyspy tracąc zaufanie do niesprawiedliwych praw, które wprowadzili hiszpańscy najeźdźcy, zaczęli organizować własny kodeks prawny i grupy zbrojne dla obrony. Niektórzy historycy uważają, że termin mafia pochodzi od sycylijskich rebeliantów, którzy zrzucili w 1282 jarzmo francuskiej okupacji.

W Wielki Poniedziałek 1282 roku doszło do zgwałcenia włoskiej panny młodej w dniu jej ślubu przez francuskiego żołnierza. W odpowiedzi na gwałt, Sycylijczycy, pragnąc pomścić hańbę rodaczki, zaatakowali garnizon francuskich żołnierzy; zginęły tysiące Francuzów; wieść o tym wydarzeniu rozeszła się do kolejnych miasteczek Sycylii, prowokując falę dalszych rozruchów. W języku włoskim ma fia oznacza "moja córka", co stało się okrzykiem bojowym Sycylijczyków. Ma fia! ma fia! miała ponadto błagalnie krzyczeć matka zgwałconej dziewczyny.

Nazwa MAFIA pochodzi od pierwszych liter hasła, które towarzyszyło Sycylijczykom podczas niewoli francuskiej (pod rządami dynastii Andegawenów) - Morte Alla Francia Italia Anela tzn., śmierć Francuzom hasłem Włochów.

Mafia pochodzić ma od pewnej czarownicy nazwanej przez inkwizycję Catarina la Licatisa nomata ancor Mafia, czyli (zuchwała, opętana władzą i wyniośle arogancka).

Słowo mafia ma pochodzić z starofrancuksiego maufer - imię boga zła lub od arabskiego míhal, oznaczającego zgormadzenie.

Mafia ma być skrótem od Mazzini Autorizza Furti, Incendi, Avvelamenti. Otóż przywódca Risorgimento - Giuseppe Mazzini był bliskim sojusznikiem Giuseppe Garibaldi'ego. Mazzini był zwolennikiem rozbojów, podpaleń i trucicielstwa jako sposobu walki z dynastią Burbonów. Za sprawą Garibaldi'ego przyłączono Sycylię do nowopowstałego państwa włoskiego. W 1860 roku oddziały Garibaladi'ego (Czerwone Koszule) wylądowały na Sycylii. Wśród nich było około dwustu picciotti - młodzi ludzie (na wpół wieśniacy, na wpół rozbójnicy), którzy mieli swoje kryjówki na wyspie wśród skał wapiennych (po arabsku maha). Piccotti Garibaldi'ego nazwani byli - squadri della mafia [3].

Władze państwa włoskiego szybko zapomniały o Sycylii i Sycylijczykach. Gdy zabrakło struktur państwowych w ich miejsce wkroczyli piccotti. Ok. 1865 roku określenie 'mafia' pojawiło się po raz pierwszy w depeszy określającej ją jako 'zajadłe stowarzyszenie przestępcze'[4].

Pod koniec XIX wieku liczba przestępstw kryminalnych na Sycylii wzrosła do niepotykanych dotąd rozmiarów[5].

Mafia stała się wówczas pożyteczna dla lokalnych władz: feudalni właściciele ziemscy posługiwali się nią w poskromnieniu krąbnych i opornych chłopów. Kościół katolicki widział w mafii swojego sojusznika przy ochronie posiadłości ziemskich. Żaden sycylijski polityk (w latach 1860–1924) nie mógł liczyć na mandat do włoskiego parlamentu bez aprobaty mafii[6].

Najwięksi sycylijscy mafiosi

  • Don Vito Cascio Ferro - pierwszy wielki capo di tutti capi;
  • Calogero Vizzini z Villalby, zmarł 1954r.
  • Michele Navarra z Corleone, zastrzelony w 1958r. (z ciała wyjęto sześćdziesiąt siedem kul);
  • Luciano Leggio - klan Corleone, odpowiada za wyeliminowanie swojego szefa Michele Navarry, zwycięzca w Wielkiej Wojnie Klanów, zmarł w więzieniu;
  • Michele Greco z Ciaculli;
  • Giuseppe Genco Russo - zastępca Vizzini'ego, po jego śmierci capo di tutti capi mafii sycylijskiej, uczestnik Szczytu w Palermo;
  • Salvatore Riina - podwładny Leggio, przewodził mafii od 1974r. po tym jak aresztowano Leggio;
  • Bernardo Provenzano - bliski współpracownik Riiny, członek klanu Corleone;
  • Stefano Bontate - zginął w trakcie Wielkiej Wojny Klanów, zastrzelony 23 kwietnia 1981r;
  • Salvatore Inzerillo - jw., zastrzelony 11 maja 1981r., uchodził za heroinowego króla Palermo;
  • Tommaso Buscetta - największy w dziejach mafii pentiti (skruszony);
  • Gaetano Badalamenti - przewodniczący Komisji mafii sycylijskiej, usunięty ze stanowiska w 1978 r., jeden ze skazanych w Procesie Pizza Connection, zmarł 29 kwietnia 2004 r.

Mafia w USA

W wieku XIX wielu Sycylijczyków wyjechało do Ameryki, a wraz z nimi też mafia, która stworzyła tam La Cosa Nostra (nasza sprawa). Na przełomie XIX i XX, a także później, gangi włoskie konkurowały z gangami irlandzkimi i żydowskimi (zob. Konferencja w Atlantic City), ale też z nimi współpracowały gdy to się opłacało z każdej ze stron.

Mafia na początku XX wieku rozwinęła się w USA o wiele lepiej niż na rodzimej Sycylii, a miasta takie jak Chicago czy Nowy Jork były wręcz rządzone przez mafie. Duży wpływ na rozwój zorganizowanej przestępczości w USA miała uchwalona Prohibicja. To dzięki tej ustawie (poprawce do konstytucji) mafiosi dorabiali się (nielegalnie) dużych fortun i zyskali wpływy w świecie polityki i finansów.

Najsłynniejszymi gangsterami tego okresu są Al Capone, Frank Costello, Salvatore Lucania (Lucky Luciano), Albert Anastasia i Vito Genovese. Mafia zajmowała się wtedy głównie przemytem i handlem alkoholem, nielegalnym hazardem i prostytucją, jednak po wojnie nastąpiło wiele zmian i wyżej wymienione interesy przestały być aż tak dochodowe.

W latach dwudziestych za czołowych bossów świata przestępczego uchodzili - Joe Masseria i Salvatore Maranzano. W ich szeregach pierwsze kroki stawiali późniejsi bossowie nowojorskich rodzin mafijnych (Pięć Rodzin). Ich konflikt - przejęcie przywództwa nad całą mafią amerykańską - przeszedł do historii jako Wojna Castellammarese.

W 1931 roku po zakończeniu Wojny Castellammarese wykształcił się Narodowy Syndykat, w którym pierwsze skrzypce grało dwóch najważniejszych gangsterów tamtych lat: Sycylijczyk z urodzenia - Lucky Luciano i polski Żyd Meyer Lansky.

Co bardziej nowatorskie rodziny przerzuciły się na handel narkotykami i bronią. Jednak niektóre rodziny pozostały przy tradycyjnych interesach do końca lat 60.. W latach sześćdziesiątych mafia opanowała przemysł filmowy w Hollywood i kasyna w Las Vegas.


Największe rodziny mafijne w USA

Należy pamiętać, że Mafia ma członków, współpracowników i rodziny w innych miastach. Organizacja nie jest ograniczona do wymienionych poniżej rodzin, wiele z nich ma wpływy także w innych miastach.

Prominentni amerykańscy mafiosi włoskiego pochodzenia

Mafia we Włoszech

Włoski publicysta i autor książki o życiu codziennym Cosa Nostra Fabrizio Calvi zdefiniował mafię w kilku słowach: To organizacja złoczyńców, mająca na celu nielegalne bogacenie się jej członków i występująca jako pasożytniczy pośrednik, narzucony przemocą, między własnością a pracą, produkcją a konsumpcją, między obywatelem a państwem. Mafia to kapitalizm pasożytniczy, który zarabia, ale nie kreuje niczego, poza narkotykami i śmiercią.[7]

We Włoszech nie istnieje jedna "mafia", ale jest ich wiele. Dzieje się tak z uwagi na głębokie poczucie wyodrębnienia poszczególnych prowincji. Mafia dawniej definiowała jedynie organizacje przestępcze występujące na terenie Sycylii. Z innych ważniejszych organizacji, na obszarze Neapolu działała Camorra, zaś w obrębie Północnych Włoch Stowarzyszenie Św. Trójcy. Były to organizacje nie tylko lokalne, ale też mocno ze sobą poróżnione.

Mafia rosyjska

Po rozpadzie Związku Radzieckiego w 1991 na obszarze postradzieckim powstał szereg zorganizowanych grup przestępczych, działających na styku rosyjskich służb specjalnych (FSB, GRU, SVR) i wielkiego biznesu. Nastąpiło tam tak charakterystyczne dla postkomunizmu zatarcie wyraźnych granic pomiędzy sferą interesów państwa, a interesami grupowymi poszczególnych ugrupowań przestępczych. Potocznie nazwą mafia rosyjska określa się szereg gangów i organizacji przestępczych, z których największe wpływy na całym świecie posiada mafia sołncewska.

Przestępczość zorganizowana w Azji

W Japonii działa od XVII wieku Yakuza (boryokudan), mafijna organizacja, wywodząca się od samurajów, którzy stawali w obronie słabszych w czasie wojny domowejpotrzebne źródło. Grupa ta jest dziś najliczniejszą organizacją na świecie, liczy ponad 100 tysięcy członkówpotrzebne źródło. Głównym źródłem dochodu jest handel narkotykami, hazard, przestępstwa finansowe, obrót nieruchomościami i przemyt broni.

Chińskie Triady powstały w XVII wieku w celu obalania dynastii Mandżu i dopiero w XIX wieku rozpoczęły działalność przestępczą. Triady składają się z około 50 osobnych organizacji. Głównym źródłem dochodu jest hazard, wymuszenia, pranie brudnych pieniędzy, handel narkotykami, lichwa, przemysł rozrywkowy, prostytucja oraz piractwo towarowe.

Kartele kolumbijskie

Głównym źródłem dochodu karteli kolumbijskich jest produkcja i przemyt narkotyków. Największym światowym producentem i dostawcą narkotyków jest Ameryka Południowa, gdzie działa wiele organizacji mafijnych nastawionych przede wszystkim na ich produkcję i przemyt. Najważniejsze z nich pochodzą z Kolumbii. Wyróżniają się między nimi Kartel Cali - najbardziej wpływowa organizacja handlu narkotykami, Kartel Medelin - jeden z głównych producentów kokainy i Kartel Wybrzeża Północnego - który zajmuje się głównie przemytem narkotyków.

Grupy przestępcze w Polsce

Struktura mafijna

Hierarchia w mafii od najwyższej "rangi" do najniższej:

  • Ojciec Chrzestny - szef wszystkich rodzin z danego miasta czy określonego terenu;
  • Don - jest to najważniejszy członek rodziny o największym szacunku;
  • Sottocapo - zastępca dona: funkcja raczej symboliczna i rzadko spotykana;
  • Boss - doradca dona w nielegalnych interesach;
  • Consigliere - "księgowy" rodziny oraz na zlecenie dona zajmuje się legalnymi interesami;
  • Capo (Caporegime) - kapitan, dowodzi grupą ludzi. Musi oddawać pewną część zysków swojemu donowi;
  • Soldati centrale - "podoficer", członek o wyższym szacunku od solidatiego, lecz nie mógł prowadzić działalności na własną rękę;
  • Soldati (Żołnierz) - członek rodziny o najniższym szacunku, musiał podporządkować się wyższym rangom.

Mafia w literaturze i filmie

Wizerunek typowego mafioso zmienił się dzięki Hollywood. Na początku XX wieku organizacje zwane czarną ręką (Black hand) zaczęły budzić zainteresowanie filmowców. Aby ubarwić obraz mafii, dodawano wiele szczegółów do wyglądu gangstera. W latach trzydziestych XX wieku mafioso to człowiek w garniturze oraz w płaszczu. Jego głowę kryje kapelusz z płaskim, szerokim rondem. Bronią najbardziej kojarzoną z mafią był w owym czasie pistolet maszynowy M1928 Thompson (slangowo określany Tommy gun lub Typewriter) zasilany z magazynka bębnowego. Równie znaną bronią jest rewolwer i kastet używany przez gangsterów.

Fikcyjne rodziny mafijne w literaturze i filmie

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o mafii

Przypisy

  1. ↑ mafia - WIEM, darmowa encyklopedia
  2. ↑ mafia - Encyklopedia PWN
  3. ↑ (Giuseppe Guido Loschiavo, Cento anni di Mafia; Richard Gambino, Blood of My Blood, s.296)
  4. ↑ (Falzone, op. cit., s. 126; Servadio, Mafioso, s. 19; Hess, Mafia, ss. 5,6)
  5. ↑ (Petacco, Joe Petrosino, s. 119)
  6. ↑ (Giuseppe Guido Loschiavo, La Mafia, s. 50)
  7. ↑ Focus Historia, wydanie specjalne, nr 1/2000, str.30

Bibliografia

  • Carl Sifakis, Mafia amerykańska encyklopedia, Tytuł oryginału: The Mafia Encyclopedia, Third Edition, ISBN 97883-242-0613-1
  • Claire Sterling, Mafia. Sycylia rządzi światem, Tytuł oryginału: The Mafia. The long reach of the international sicilian mafia, ISBN 83-85249-14-1

Zobacz też

Zlikwidowane
Wydarzenia Inne zagadnienia