Magurski Park Narodowy – jeden z 23 parków narodowych na terenie Polski, utworzony w 1995 roku.

Park leży na granicy województw małopolskiego i podkarpackiego w samym sercu Beskidu Niskiego. Swoim zasięgiem obejmuje górne dorzecze Wisłoki oraz pasmo Magury Wątkowskiej. Jest jednym z dwóch parków narodowych na Podkarpaciu.

Historia

Magurski Park Narodowy utworzony został rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 24 listopada 1994 (Dz.U.Nr 126 poz. 618) miał obszar 199,62 km². Funkcjonowanie rozpoczął 1 stycznia 1995 r. W wyniku problemów z właścicielami gruntów został zmniejszony do obecnych 194,39 km² wraz z otuliną o powierzchni 22697 ha. 89,7% parku leży na terenie woj. podkarpackiego a 10,3% na terenie woj. małopolskiego.

1 września 2011 roku dyrektorem parku został Andrzej Czaderna^[1]

Przyroda

MPN chroni przede wszystkim unikalny w skali Karpat obszar przejściowy między Karpatami Zachodnimi i Karpatami Wschodnimi. Ponad 90% powierzchni parku zajmują lasy. Na jego terenie wyróżnić można dwa piętra roślinne: pogórza i regla dolnego. Piętro pogórza, zajmujące około 43% powierzchni parku i sięgające 530 m n.p.m., to głównie drzewostany sztuczne z przewagą sosny. Znajdują się tu też liczne łąki i pastwiska, a także torfowiska. Piętro regla dolnego, zajmujące około 57% powierzchni parku i sięgające od 530 m n.p.m. wzwyż (najwyższy szczyt w parku to Wątkowa 846 m n.p.m.), to głównie naturalne lasy bukowe (udział lasów sztucznych jest tu zdecydowanie mniejszy) z domieszką jedlin i rzadko występujących w Karpatach jaworzyn. Istnieją tu trzy obszary ochrony ścisłej: Magura Wątkowska (1189 ha), Kamień (378 ha) i Zimna Woda (841 ha), jest rezerwat skalny Kornuty, i pomnik przyrody Diabli Kamień.

W parku występuje prawie 800 gatunków roślin i prawie 200 gatunków zwierząt (nie licząc owadów). Wśród roślin 59 gatunków objętych jest ochroną ścisłą, 11 częściową, a 12 wpisanych jest do Polskiej Czerwonej Księgi Roślin. Kilka roślin występujących w MPN:

• cebulica dwulistna,
• berberys pospolity,
• modrzyk górski,
• języcznik zwyczajny,
• paprotnik Brauna,
• róża francuska,
• czosnek niedźwiedzi,
• kruszczyk błotny i około 20 innych gatunków z rodziny storczykowatych m.in.: gnieźnik leśny, storczyca kulista, buławnik mieczolistny,
• lilia złotogłów,
• kosaciec syberyjski,
• przebiśnieg,
• miesięcznica trwała,
• zimowit jesienny,

Grzyby (463 gatunków), 17 z nich podlega ochronie ścisłej m.in.:

• purchawica olbrzymia,
• szyszkowiec łuskowaty,
• gwiazdosz potrójny i frędzelkowaty,
• smardz jadalny,

Ssaki (57 gatunków) reprezentowane są w parku m.in. przez:

• niedźwiedzia,
• łosia,
• wilka,
• rysia,
• żbika,
• bobra,
• jelenia,
• nietoperze,
• wydry,
• piżmaka,
• jenota,

Spośród ptaków (117 gatunków) zauważyć trzeba występowanie:

• myszołowa, którego zagęszczenie w MPN jest jednym z najwyższych w Polsce.
• orlika krzykliwego,
• krogulca,
• bociana czarnego,
• orła przedniego (nielicznie),
• puszczyka uralskiego,
• trzmielojada,

Gady, płazy (15 gatunków) i owady reprezentują:

• salamandra plamista,
• traszka karpacka i traszka górska,
• żmija zygzakowata,
• gniewosz plamisty,
• ropucha zielona,
• kumak górski,
• jaszczurka zwinka i jaszczurka żyworodna,
• zaskroniec,
• padalec,
• niepylak mnemozyna,
• pokłonnik osinowiec,
• nadobnica alpejska,

Ryby (12 gatunków) reprezentują:

• strzebla potokowa,
• kleń,
• śliz,
• głowacz pręgopłetwy,
• brzanka,
• pstrąg potokowy,
• piekielnica

Klimat

Na obszarze MPN występują dwa piętra klimatyczne:

• piętro umiarkowanie polskie,
• piętro umiarkowanie chłodne.

Średnia roczna temperatura na tym obszarze wynosi ok. 6 °C.

Średnie roczne opady wahają się w granicach 800 - 900 mm (największe opady w lipcu)

Na terenie tym wieją również silne wiatry, które nasilają się przede wszystkim w okresie jesienno-zimowym. Nazywane one są wiatrami dukielskimi bądź rymanowskimi.

Turystyka

Zabytki i atrakcje turystyczne

Obiekty zabytkowe i warte zwiedzenia w obrębie MPN i w najbliższej okolicy:

• Cerkwie w Bartnem,
• Cerkiew w Chyrowej,
• Cerkiew św. Paraskewy w Kwiatoniu,
• Cerkiew w Skwirtnem,
• Cerkiew w Olchowcu,
• Cerkiew w Polanach,
• Cerkiew w Krempnej,
• Cerkiew w Kotani,
• Cerkiew w Świątkowej Małej,
• Cerkiew w Świątkowej Wielkiej,
• Cerkiew w Pielgrzymce,
• Pozostałości grodziska w Brzezowej z IX – X wieku,
• Liczne kapliczki, kamienne krzyże i figury przydrożne,
• Kościół Parafialny w Nowym Żmigrodzie z XVI wieku,
• Jezioro zaporowe w Klimkówce,
• Cmentarze z I wojny światowej np. w Krempnej, Grabiu, Długim, Woli Cieklińskiej i na Rotundzie,
• Mogiła Żydów zamordowanych w II wojnie światowej na przełęczy Hałbów ,
• Ośrodek Edukacyjny MPN wraz z Muzeum w Krempnej

Szlaki turystyczne

Szlaki turystyczne biegnące przez Magurski Park Narodowy:

• – Główny Szlak Beskidzki
• im. K. Pułaskiego – Grybów – Ustrzyki Górne w Bieszczadach.
• Rozdziele – Ferdel
• Gorlice – Ożenna
• Folusz przez Diabli Kamień – Ferdel
• Folusz – Konieczna
• Mrukowa – Krempna
• Tylawa – Baranie
• Przełęcz Mazgalica – Huta Polańska

Dane teleadresowe

Magurski Park Narodowy
38-232 Krempna 59

Zobacz też

• Ochrona przyrody w Polsce

Przypisy

Bibliografia

Przewodnik po Beskidzie Niskim – ExpressMap, Warszawa 2007

Linki zewnętrzne

• Oficjalna strona Magurskiego Parku Narodowego
• Ostoja Magurska
• rezerwaty-podkarpackie.pl - Magurski Park Narodowy