Przydomek: "America In Miniature" – "The Old Line State" – "Free State"
"Ameryka w miniaturze" – "Stan starej linii" – "Wolny stan" Dewiza: Fatti maschii, parole femine Państwo  Stany Zjednoczone Stolica  Annapolis Język urzędowy de iure brak
de facto angielski Mieszkańcy Marylander Gubernator Martin O'Malley (D) Największe miasto  Baltimore Powierzchnia

 • ogółem
 • lądowa
 • wodna
 • % wodna

na 42. miejscu

32 133,15 km²
25 314,08 km²
6 819,07 km²
21,2 %

Szerokość

Długość
Wzniesienie
 • najwyższe
 • średnie
 • najniższe

400 km

145 km
 
1024 m
105 m
0 m

Szerokość geograficzna 37°53'N – 39°43'N Długość geograficzna 75°4'W – 79°33'W Populacja (2000)
na 19. miejscu

5 296 486

Gęstość (2000)
na 5. miejscu

209,2 os./km²

Piramida wieku
Wejście do Unii

 • kolejność
 • data

7
28 kwietnia 1788

Strefa czasowa
Czas letni UTC-5:00
UTC-4:00 ISO 3166-2 US-MD Multimedia w Wikimedia Commons Strona internetowa

Maryland (wymowa:/ˈmɛrələnd/ ^?/i) – stan USA na wybrzeżu Oceanu Atlantyckiego.

Jest jednym z 13 stanów założycielskich. Od południa graniczy z Wirginią i Wirginią Zachodnią, od wschodu z Delaware, a od północy z Pensylwanią.

Zatoka Chesapeake dzieli stan na dwie części – wschodnią – nizinną i zachodnią – wyżynną, łagodnie wznoszącą się w kierunku Appalachów.

Geografia

Stan zajmuje powierzchnię całkowitą 32 133,15 km², z czego 25 314,08 km² to powierzchnia lądowa, a 6 819,07 km² (21,2%) to powierzchnia wodna. Najwyższym punktem w stanie jest wierzchołek Hoye Crest na górze Backbone Mountain w hrabstwie Garrett o wysokości 1024 m n.p.m. Najniższy punkt lądowy stanu położony jest na poziomie morza na brzegach zatoki Chesapeake oraz Oceanu Atlantyckiego. Najniższy punkt w granicach administracyjnych stanu położony jest na dnie zatoki Chesapeake, około 53 m pod poziomem morza, około 1,6 km na południowy zachód od południowego brzegu wyspy Kent w hrabstwie Queen Anne's i określany jako Bloody Point Hole^[1].

Topografia stanu Maryland jest zróżnicowana, dlatego czasami stan określa się mianem "Ameryki w miniaturze"^[2]. Stan posiada linię brzegową o długości około 12 420 km, z czego 11 175 km to linia brzegowa zatoki Chesapeake^[3]. Wschodnia część stanu ma charakter nizinny i położona jest na półwyspie Delmarva, wchodzącym w skład niziny Atlantyckiej. Środkowa część stanu leży na obszarze Wyżyny Piedmontu, zaś na zachodzie znajdują się pasma górskie Pasma Błękitnego oraz gór Allegheny wchodzące w skład systemu górskiego Appalachów.

Główne rzeki stanu to Patapsco, Patuxent, Potomak oraz Susquehanna.

Zbiorniki wodne

W Maryland nie istnieje ani jedno naturalne jezioro, ponieważ procesy geologiczne w tym stanie nie sprzyjały powstawaniu jezior. Jako że lodowce nie występowały na tym obszarze podczas ostatniej epoki lodowcowej, w Maryland nie ma jezior polodowcowych. Wszystkie istniejące obecnie zbiorniki wodne w Maryland zostały stworzone sztucznie przez człowieka poprzez zatamowanie rzek. Choć niektóre z nich nazywane są jeziorami, jak na przykład jezioro Deep Creek Lake czy jezioro Lake Habeeb, to wszystkie są zbiornikami retencyjnymi. Największymi zbiornikami wodnymi w stanie są rezerwuar Conowingo Reservoir na rzece Susquehanna o powierzchni 34,65 km² i pojemności ponad 382 mln m³ oraz Deep Creek Lake o powierzchni 15,78 km² i pojemności ponad 127 mln m³. Poniższe zestawienie obejmuje zbiorniki wodne w Maryland o powierzchni ponad 3 km².^[4]

Parki stanowe

 Osobny artykuł: Lista parków stanowych w stanie Maryland.

W Maryland znajduje się 45 parków stanowych, z których największy, park stanowy Gunpowder Falls w hrabstwie Baltimore, zajmuje powierzchnię 74,87 km².

Klimat

Klimat na wybrzeżu jest podzwrotnikowy morski, w głębi stanu występuje klimat tropikalno-umiarkowany.

Ludność

Według szacunków United States Census Bureau, populacja stanu Maryland w roku 2006 wynosiła 5 615 727 i wzrosła o 319 241, czyli o 6%, w porównaniu z rokiem 2000.^[5]

Największe miasta Maryland pod względem liczby mieszkańców w roku 2003 to Baltimore (628 670), Gaithersburg (57 365), Frederick (56 128), Rockville (55 213), Bowie (53 660), Hagerstown (36 953) i stolica Annapolis (36 178)^[6].

Podział administracyjny

 Osobny artykuł: Lista hrabstw w stanie Maryland.

Stan Maryland podzielony jest na 23 hrabstwa oraz miasto Baltimore, które zostało wyodrębnione w roku 1851 z hrabstwa Baltimore i posiada status równoważny hrabstwu, nie wchodząc w skład żadnego z nich. Największym hrabstwem pod względem liczby ludności jest hrabstwo Montgomery, a największym hrabstwem pod względem powierzchni lądowej jest hrabstwo Frederick.

Historia

Przed odkryciem Ameryki

Pierwsi ludzie przybyli na tereny obecnego Maryland około 10 tysięcy lat p.n.e. wraz z zakończeniem ostatniej epoki lodowcowej. Głównym źródłem pożywienia plemion koczowniczych zamieszkujących te tereny około 1500 lat p.n.e. były ostrygi. Pierwsze indiańskie przedmioty gliniane pochodzą z okresu około 1000 lat p.n.e. Około roku 800 n.e. Indianie udomowili pierwsze rośliny, a do polowań na zwierzęta zaczęli korzystać z łuków i włóczni. Ślady pierwszych stałych indiańskich wiosek pochodzą z XII wieku.

Europejscy odkrywcy

Pierwszym znanym Europejczykiem u brzegów Maryland był pływający pod banderą brytyjską wenecki żeglarz John Cabot, który w 1498 roku dotarł do wybrzeży obecnego hrabstwa Worcester. W 1524 roku włoski podróżnik Giovanni da Verrazzano wpłynął do zatoki Chesapeake. Dokładniejszej eksploracji zatoki dokonał w 1572 roku hiszpański gubernator kolonii Floryda, Pedro Menéndez de Avilés. W 1608 roku zatokę zbadał również angielski kolonizator z pobliskiego Jamestown, John Smith. Pierwsze przedmioty europejskie w Maryland w kontekście archeologicznym pochodzą z lat 20. XVII wieku.

Okres kolonialny

 Osobny artykuł: Prowincja Maryland.

Prowincja Maryland oficjalnie powstała 20 czerwca 1632 roku, gdy król Anglii Karol I Stuart nadał ją baronowi Baltimore, Cæciliusowi Calvertowi. Nazwa Maryland została wybrana na cześć Henrietty Marii Burbon, żony króla Karola. Pierwsi koloniści przybyli do Maryland 25 marca 1634 roku. W 1649 roku uchwalono akt o tolerancji religijnej wprowadzający równość praw dla wszystkich chrześcijan.

Historia stanu

• 28 kwietnia 1778 roku – Ratyfikowanie Konstytucji.
• 1791 rok – Maryland odstąpił część swojego terytorium w celu utworzenia stołecznego Dystryktu Kolumbii.
• 1814 rok – Wojska angielskie pokonały oddziały amerykańskie w bitwie o Bladensburg.
• 1861-1865 – wojna secesyjna. Mimo, że był to stan niewolniczy, Maryland pozostał wierny Unii.
• 1919-1933 – Maryland przeciwstawił się wprowadzeniu prohibicji.

Gospodarka

• Rolnictwo:
  • uprawa kukurydzy, soi, oraz roślin szklarniowych.
  • hodowla drobiu
• Przemysł:
  • elektrotechniczny, elektroniczny, spożywczy, chemiczny.

Uniwersytety i wyższe uczelnie

• University of Maryland, Baltimore
• University of Maryland, College Park
• Johns Hopkins University

Dodatkowe informacje

• Dewiza: Fatti Maschii, Parole Femine (wł.) Czyny mężów, słowa niewiast.
• Symbole: kacyk (ptak), dąb biały, rudbekia

Przypisy

Zobacz też

Stany Zjednoczone, podział terytorialny Stanów Zjednoczonych, Stany Zjednoczone/Historia.

Linki zewnętrzne

• Maryland Geological Survey (en)
• U.S. Census Bureau (en)
• Historical Chronology Maryland State Archives (en)