Międzynarodowe Siły Wsparcia Bezpieczeństwa (ang. International Security Assistance Force, ISAF) – struktura militarna istniejąca w ramach NATO, zajmująca się utrzymaniem pokoju w Afganistanie. Utworzona na mocy Porozumienia z Bonn zawartego 5 grudnia 2001^[1][2] i usankcjonowana prawnie na mocy rezolucji nr 1386 Rady Bezpieczeństwa ONZ z 20 grudnia 2001^[3][4]. 11 sierpnia 2003 siły ISAF przeszły pod kierownictwo NATO^[2].

Aż 12 rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ w sposób bezpośredni odnosi się do Międzynarodowych Siły Wsparcia Bezpieczeństwa oraz sankcjonuje ich działalność^[2]: 1386, 1413, 1444, 1510^[5], 1563, 1623, 1707, 1776, 1833, 1817, 1890 oraz 1917.

Początkowo podstawowym zadaniem ISAF było odbicie Kabulu oraz pobliskiej bazy lotniczej w Bagram z rąk talibów oraz nieformalnych grup zbrojnych, w celu zapewnienia bezpiecznego działania administracji przejściowej pod wodzą Hamida Karzaja.

Faktyczna działalność ISAF w dużej mierze ograniczona jest do obszaru stolicy kraju, Kabulu. Odpowiedzialność za bezpieczeństwo na terenie całego kraju miała być przekazana Afgańskiej Armii Narodowej. 13 października 2003 Rada Północnoatlantycka podjęła jednogłośnie decyzję o rozszerzeniu misji. Sprzeciwił się temu premier Kanady Jean Chrétien, który oświadczył, iż wojska kanadyjskie, stanowiące niemal połowę ISAFu, nie będą uczestniczyły w operacji poza Kabulem.

24 października 2003 Bundestag podjął decyzję o wysłaniu niemieckich wojsk w rejon Kunduz. Grupa 230 żołnierzy stanowi pierwsze wojska NATO działające poza Kabulem.

Według stanu na lipiec 2009 roku ISAF liczy ok. 64,5 tys. żołnierzy z 42 krajów, m.in. z Kanady (ok. 2800), Stanów Zjednoczonych (ok. 29950), Wielkiej Brytanii (ok. 9000), Francji (ok. 3160), Niemiec (ok. 4050), Holandii (ok. 1770), Belgii (ok. 510), Hiszpanii (ok. 780), Polski (ok. 2630), Włoch (ok. 2795), Rumunii (ok. 1025) i innych członków Unii Europejskiej i NATO, a także Australii (ok. 1090), Nowej Zelandii (ok. 160), Azerbejdżanu (ok. 90), Turcji (ok. 730) i Singapuru (ok. 8). Intensywność udziału bardzo się różni. Stany Zjednoczone, Wielka Brytania i Kanada ponoszą w tej strukturze największe straty spośród wszystkich członków. Symboliczną obecność posiadają żołnierze z Austrii, Bośni, Gruzji, Islandii, Irlandii, Jordanii, Luksemburga i Singapuru. Ich liczba nie przekracza 10. Holandia pod koniec 2007 roku postanowiła opuścić Afganistan w 2010 roku^[6]. Kanada, która straciła już ponad 100 żołnierzy, zdecydowała w 2009 roku na wycofanie się z walk w 2011 roku. Premier Kanady Stephen Harper powiedział, że dekada wojny to za dużo. Jednak Ottawa nie wyklucza obecności w Afganistanie w innym charakterze (prace nad odbudową, szkolenie sił afgańskich)^[7][8][9].

Dowództwo

Początkowo dowództwo nad misją ISAF obejmowane było rotacyjnie co pół roku przez państwa w niej uczestniczące, jednak większość z nich niechętnie przyjmowała tę rolę. Podjęto decyzję o przekazaniu dowództwa Sojuszowi Północnoatlantyckiemu, co nastąpiło 11 sierpnia 2003. Była to pierwsza sytuacja, w której wojska NATO brały udział w operacji poza Ameryką Północną i Europą. Tego samego dnia Richard Burns, ambasador Stanów Zjednoczonych do NATO, zaproponował na łamach Wall Street Journal, aby rozszerzyć zakres działania ISAF poza Kabul. Jednym z pomysłów było, by wojska ISAF współpracowały z amerykańskimi „zespołami odbudowy prowincji”, które działały już poza Kabulem, starając się zaprowadzić porządek na terenie państwa. Rzecznik NATO Mark Laity oświadczył wówczas, iż ISAF będzie działał jedynie w ramach przyznanego mu mandatu, tj. tylko w rejonie Kabulu.

Historia dowództwa operacji:

• Od grudnia 2001 do czerwca 2002 misją kierował generał John McColl z Wielkiej Brytanii.
• Od czerwca 2002 do 10 lutego 2003 ISAF znajdował się pod dowództwem Turcji. Dowódcą był wówczas generał Hilmi Akin Zorlu. Liczba tureckich żołnierzy wzrosła w tym czasie ze 100 do 1300.
• Od 10 lutego do 11 sierpnia 2003 dowództwo nad misją przejęły Niemcy i Holandia. Na miejscu misją kierował generał Norbert Van Heyst.
• Od 11 sierpnia 2003 do 9 lutego 2004 ISAF znajdował się pod dowództwem NATO. Bezpośrednio wojskami ISAF dowodził generał Goetz Gliemeroth. Kanada miała przejąć dowództwo nad misją 11 sierpnia.
• Od 9 lutego do 7 sierpnia 2004 dowództwo przejął kanadyjski Generał Rick Hillier. W tym okresie Kanada posiadała najwięcej żołnierzy w ISAF – 2000.
• Od 7 sierpnia 2004 do lutego 2005 dowodził generał Jean-Louis Py, dowódca Eurokoprusu. W tym czasie członkowie powiększyli swoje kontyngenty. Kanada zredukowały siły do 800 żołnierzy.
• Od lutego 2005 do 5 sierpnia 2005 misją kierował turecki generał Ethem Erdagi.
• Od 5 sierpnia 2005 do 4 maja 2006 dowodził włoski generał Mauro del Vecchio.
• Od 4 maja 2006 do 4 lutego 2007 dowództwo przejął brytyjski generał David Richards.
• Od 4 lutego 2007 do 2 czerwca 2008 siły NATO dowodzone były przez generała Dan K. McNeill z Armii Stanów Zjednoczonych.
• Od 2 czerwca 2007 do 15 czerwca 2009 siły NATO dowodzone były przez generała David D. McKiernan z Armii Stanów Zjednoczonych.
• Od 15 czerwca 2009 do 23 czerwca 2010 siły NATO dowodzone były przez generała Stanley A. McChrystal z Armii Stanów Zjednoczonych. Został odwołalny ze stanowiska po tym jak magazyn Rolling Stone opisał stosunek generała do wiceprezydenta Joe Bidena, doradca ds. bezpieczeństwa narodowego James L. Jones, ambasador USA w Afganistanie Karl W. Eikenberry i Specjalnego Przedstawiciela ds. Afganistanu i Pakistanu Richard Holbrooke.
• Od 23 czerwca 2010 do 4 lipca 2010 pełniącym obowiązki dowódcy sił NATO był brytyjski generał Sir Nick Parker.
• Od 10 lipca 2010 siły NATO są dowodzone przez generała David Petraeus z Armii Stanów Zjednoczonych.
• Od 18 lipca 2011 siły ISAF dowodzone są przez amerykańskiego generała Johna R. Allena

Ważniejsze wydarzenia

• W lutym 2002 Korea Południowa wysłała do Afganistanu kontyngent medyczny, liczący 99 osób.
• Między lutym a lipcem 2002 Portugalia wysłała w ramach misji ISAF zespoły sanitarny i lotniczy.
• W październiku 2002 w skład wojsk ISAF, dowodzonych przez Turcję, wchodziło 4650 żołnierzy z ponad 20 państw. W łączonym batalionie niemiecko-holenderskim służyło 1200 Niemców i 250 Holendrów.
• W marcu 2003 w skład wojsk ISAF wchodziło 4700 żołnierzy z 28 państw.
• 7 czerwca 2003 w Kabulu doszło do zamachu terrorystycznego; wypełniona materiałami wybuchowymi taksówka zderzyła się z autobusem wiozącym 33 członków niemieckiego personelu ISAF. W wyniku ataku śmierć poniosły cztery osoby, 29 było rannych. W zamachu zginął także jeden Afgańczyk, a kolejnych 10 odniosło obrażenia.
• Badanie Care International wykazało, że w Kosowie jeden żołnierz wojsk międzynarodowych przypada na 48 mieszkańców, w Timorze Wschodnim – na 86 mieszkańców, a w Afganistanie – na 5380 mieszkańców.
• W sierpniu 2003 wojska ISAF składały się z około 5000 żołnierzy z 30 państw. 90% sił oddelegowanych zostało przez państwa członkowskie NATO. Największy kontyngent, liczący 1950 żołnierzy, należał do Kanady. Inne źródła sugerują, że w tym samym czasie w Afganistanie służyło 2000 żołnierzy niemieckich. Również Rumunia posiadała wówczas na terenie Afganistanu 400 żołnierzy.
• W październiku 2003 wojska ISAF posiadały trzy helikoptery.
• W maju 2004 Turcja wysłała do Afganistanu trzy helikoptery oraz personel pomocniczy, liczący 56 osób.
• W sierpniu 2004 Portugalia wysłała 24 żołnierzy oraz samolot transportowy C-130 Hercules.
• We wrześniu 2004 Hiszpania przysłała 800 żołnierzy, którzy weszli w skład grupy szybkiego reagowania, Włochy – około 1000 żołnierzy, którzy weszli w skład rezerwy. Gruzja, wystawiając kontyngent 100 żołnierzy, stała się pierwszym państwem Wspólnoty Niepodległych Państw, które wzięło udział w misji pokojowej w Afganistanie.

Polska w ISAF

 Osobny artykuł: PKW Afganistan.

22 listopada 2001 roku prezydent Aleksander Kwaśniewski na wniosek Rady Ministrów Leszka Millera wydał postanowienie o użyciu polskich wojsk w rejonie konfliktu (wg postanowienia wydanego na podstawie interpretacji polskiego prawa)^[10]. Szefem MON był wówczas Jerzy Szmajdziński.

Polska na zaproszenie do udziału w misji ISAF 16 marca 2002 wysłała pierwszą grupę żołnierzy. Do zakresu ich działań należało m.in. rozminowywanie terenu, ochrona lotniska w Kabulu, budowa infrastruktury drogowo–mostowej dla międzynarodowych sił wojskowych. Do udziału w operacji wydzielono około 300 żołnierzy. Od 2002 skład kontyngentu został zmodyfikowany i liczył około 120 żołnierzy.

Zgodnie z postanowieniem Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego (za zgodą prezesa Rady Ministrów Jarosława Kaczyńskiego) z 22 listopada 2006 w Afganistanie od 1 grudnia 2006^[11] zwiększono liczbę polskich żołnierzy do 1200. Następnie zwiększono kontyngent do ok. 1600 żołnierzy, w ramach V zmiany do 2000 żołnierzy, a w ramach VII zmiany do 2500 żołnierzy (7 co do liczebności kontyngent wśród państw ISAF). Celem Polskiego Kontyngentu Wojskowego jest stworzenie sprzyjających warunków do budowy demokratycznego państwa, głównie przez zapewnienie bezpieczeństwa miejscowej ludności przed terrorystycznymi atakami grup powiązanych z Talibami.

VIII zmiana Polskiego Kontyngentu Wojskowego (PKW) w składzie sił NATO składa się z żołnierzy pochodzących z:

• 11 Dywizji Kawalerii Pancernej (i jej jednostek: |10 Brygada Kawalerii Pancernej ze Świętoszowa, 34 Brygada Kawalerii Pancernej z Żagania, 4 Zielonogórski Pułk Przeciwlotniczy, 69 Leszczyński Pułk Przeciwlotniczy z Leszna, 5 Lubuski Pułk Artylerii z Sulechowa, 5 Kresowy Batalion Saperów z Krosna Odrzańskiego, 11 Batalion Dowodzenia z Żagania, 11 Batalion Remontowy z Żagania, 4 Krośnieński Batalion Zaopatrzenia z Krosna Odrzańskiego),
• 56 Kujawskiego Pułku Śmigłowców Bojowych z Inowrocławia,
• 49 Pułku Śmigłowców Bojowych z Pruszcza Gdańskiego,
• 25 Brygady Kawalerii Powietrznej z Tomaszowa Mazowieckiego,
• Centralnej Grupy Działań Psychologicznych z Bydgoszczy,
• Grupy Współpracy Cywilno-Wojskowej w Kielcach (CIMIC),
• 10 Opolskiej Brygady Logistycznej,
• 9 Warmińskiego Pułku Rozpoznawczego z Lidzbarka Warmińskiego,
• Żandarmerii Wojskowej.

W misji (I, II, III, IV, V, VI, VII zmiana) brali już udział żołnierze z następujących jednostek: z 2 Korpusu Zmechanizowanego z Krakowa, 16 Pomorskiej Dywizji Zmechanizowanej, 1 Brygady Pancernej z Wesołej,1 Mazurskiej Brygady Artylerii z Węgorzewa, 1 Pomorskiej Brygady Logistycznej z Bydgoszczy, 1 Brzeskej Brygady Saperów, 2 Brygady Saperów z Kazunia Nowego, 3 Brygady Zmechanizowanej z Lublina, 6 Brygady Desantowo-Szturmowej z Gliwic, 10 Brygady Kawalerii Pancernej ze Świętoszowa, 12 Brygady Zmechanizowanej, 15 Brygady Zmechanizowanej z Giżycka, 17 Brygady Zmechanizowanej z Międzyrzecza, 20 Brygady Zmechanizowanej z Bartoszyc, 21 Brygady Strzelców Podhalańskich z Rzeszowa, 23 Brygady Artylerii z Bolesławca, 1 Pułku Specjalnego Komandosów z Lublińca, 2 Hrubieszowskiego Pułku Rozpoznawczego, 5 Pułku Inżynieryjnego ze Szczecina, 15 Pułku Przeciwlotniczego z Gołdapi, GROMu z Warszawy, MJDS z Gdyni, 18 Bielskiego Batalionu Desantowo-Szturmowego z Bielska-Białej i z Centrum Szkolenia na Potrzeby Sił Pokojowych w Kielcach, Oddziały Specjalne Żandarmerii Wojskowej (OSŻW) z Gliwic, Mińska Mazowieckiego i Warszawy.

W październiku 2008) r. Polskie Siły Zadaniowe zakończyły przemieszczanie się do prowincji Ghazni (którą dowodzą w ramach PRT Ghazni wraz z siłami USA) i baz: Ghazni, Warrior, Four Corners i Giro. Czasowo utrzymywane są także posterunki: COP Qarabagh i COP Ajiristan (do 2010).

Straty

Straty wojsk koalicji w Afganistanie według krajów. Od 2001 roku do 22 grudnia 2011 roku zginęło łącznie 2663 żołnierzy struktury ISAF^[12]:

• Australia 28
• Belgia 1
• Kanada 157
• Czechy 4
• Dania 41
• Estonia 8
• Finlandia 2
• Francja 70
• Gruzja 9
• Niemcy 53
• Węgry 6
• Włochy 39
• Jordania 2
• Łotwa 3
• Litwa 1
• NATO 2
• Holandia 25
• Nowa Zelandia 2
• Norwegia 10
• Polska 36
• Portugalia 2
• Rumunia 19
• Korea Południowa 1
• Hiszpania 33
• Szwecja 5
• Turcja 2
• Wielka Brytania 377
• USA 1725

Linki zewnętrzne

• oficjalna strona PKW
• oficjalna strona ISAF
• iCasualties – straty w Afganistanie

Zobacz też

• Jacek Winkler – patron Bazy Polskiego Kontyngentu Wojskowego w Ghazni,
• PKW Afganistan,
• Polskie Siły Zadaniowe,
• Operacja Orle Pióro.

Przypisy