Monarcha – osoba będąca głową państwa w monarchii. Tytuł monarchy zazwyczaj jest dziedziczny (z wyjątkiem niektórych państw, np. Państwo Kościelne, Polska z XVI-XVIII w.) i dożywotni.

Wstąpienie monarchy na tron związane jest z uroczystością koronacji.

W państwach chrześcijańskich wyróżnia się trzy tytuły monarchy:

• cesarz, cesarzowa (por. car, caryca)
• król, królowa
• książę, księżna

Dodatkowo, za tytuły monarsze uważa się również tytuły:

• cesarz Chin
• cesarz Japonii
• emir
• faraon
• kalif
• maharadża
• sułtan
• szach
• szejk
• papież

Monarcha na koronacji otrzymuje prawo do noszenia atrybutów władzy monarszej. W tradycji europejskiej najczęściej są to: korona, berło, jabłko. Grupę monarchów pochodzącej z tej samej rodziny (rodu), dziedziczących po sobie dany tytuł, nazywa się dynastią.

Obecnymi monarchami są: