Muranów

Skocz do: nawigacji, szukaj
Muranów na tle sąsiednich obszarów MSI
Muranów, widok na ulicę Anielewicza przy skrzyżowaniu z Andersa
Wybudowany w 1948 r. pomnik powstańców z getta warszawskiego. Autorzy: Natan Rapaport - rzeźbiarz i Leon Suzin - architekt.
Muranów leżący w gruzach, 1945. Jednym z nielicznych ocalałych budynków getta był widoczny Kościół św. Augustyna
Pałac Mostowskich w 2009
ulica Andersa, w tle Intraco (2009)
Muranowska strona ul. Solidarności w 2009

Muranów – historyczne osiedle w Warszawie położone w dzielnicach Wola i Śródmieście.

Etymologia

Nadworny architekt polskich królów Michała Korybuta-Wiśniowieckiego i Jana III Sobieskiego, Włoch Józef Szymon Bellotti, w 1686 r. zbudował pałacyk i nazwał go na pamiątkę wysepki Murano, która należała do jego ojczystej Wenecji.

Położenie

Muranów znajduje się w centralnej części Warszawy, a jego granice wyznaczają Aleja "Solidarności" i ul. Leszno od południa, ul. Okopowa od zachodu, tory kolejowe od północy oraz ulice Bonifraterska i Miodowa od wschodu.

Muranów leży w zasięgu dwóch dzielnic: Woli oraz Śródmieścia. W systemie MSI Muranów podzielony został na dwa obszary. Jego zachodnia część (położona na Woli) w MSI funkcjonuje pod nazwą Nowolipki, zaś wschodnia pod nazwą Muranów.

Historia

Pierwsze osiedle mieszkalne powstało na tym terenie w XVII wieku za panowania Jana III Sobieskiego. Teren ówczesnej jurydyki Leszno i Nowolipie. W okresie międzywojennym było zamieszkane w większości przez Żydów, co wpłynęło na decyzję o lokalizacji getta podczas II wojny światowej, uwięzionym w nim Żydom pomagała Żegota. W getcie istniała konspiracyjna Żydowska Organizacja Bojowa, której celem była walka z niemieckim okupantem. Ostatecznie ona i jej przywódca Mordechaj Anielewicz doprowadzili do wybuchu powstania w getcie, po którego upadku zrównano z ziemią cały Muranów. Kolejnych zniszczeń dokonano po upadku powstania warszawskiego. Po zakończeniu wojny, Muranów został odbudowany bezpośrednio na gruzach getta, co jest przyczyną jego charakterystycznej pagórkowatościpotrzebne źródło.

Zabytki

Zdecydowana większość zabudowy Muranowa została zniszczona w czasie powstania w getcie. Przetrwały nieliczne, w tym:

Obiekty

Obiekty i miejsca związane z Muranowem, które zostały zniszczone i niezachowane:

Współczesność

Architektura

Budowę osiedli mieszkalnych na terenie Muranowa rozpoczęto od wyrównania gruzów po budynkach getta. Z braku środków transportu nie było możliwe wywiezienie gruzu, dlatego pierwsze osiedla Muranowa Południowego powstały na podniesionym terenie.

Według koncepcji arch. Bohdana Lacherta do budowy użyto bloczków z gruzobetonu. Wszystkie budynki pierwszych osiedli miały ujednolicone szczegóły elewacji. Ze względów oszczędnościowych niektóre budynki zostały zrealizowane w układzie galeriowym, co miało przynieść oszczędności na klatkach schodowych.

Architektura później zrealizowanych osiedli jest bardziej zróżnicowana. Zostały zbudowane na poziomie ulic, już po wywiezieniu gruzów. Obiektem charakterystycznym jest tzw. osiedle Muranów II, czyli potężny blok mieszkalny kształtem przypominającym złączone: prostokąt, koło i trapez. Leży on w kwadracie ulic: gen. Władysława Andersa, Mordechaja Anielewicza, Ludwika Zamenhofa i Nowolipek. Wewnątrz znajdują się trzy podwórka, nazywane potocznie:

  • Milicyjniak, od sąsiedztwa z pałacem Mostowskich, siedzibą Komendy Stołecznej Policji.
  • Okrąglak, od kształtu z otwarciem na tzw. alejki i na skwer z Pomnikiem żołnierza I armii WP z roku 1963 według projektu Xawerego Dunikowskiego
  • Trzecie podwórko, po prostu nie posiadało nazwy.

Przez teren getta przebito na początku lat pięćdziesiątych ulicę Marcelego Nowotki (obecnie Władysława Andersa) obudowaną monumentalnymi budynkami o klasycystycznej architekturze. Po upadku doktryny socrealizmu zaniechano realizacji wystroju, pozostawiając budynki bez projektowanego wykończenia. Mimo upływu ponad 50 lat nie zbudowano nawet drugiej jezdni.

Do 2008 roku w sąsiedztwie Pomnika Bohaterów Getta ma powstać Muzeum Historii Żydów Polskich. Zwyciężył projekt dwóch fińskich architektów: Rainera Mahlamäkiego oraz Ildariego Lahdemy. We wrześniu 2006 w miejscu, gdzie powstanie muzeum stanął namiot, w którym będą odbywały się wystawy i happeningi związane z muzeum. Będzie czynny aż do uruchomienia muzeum. Kamień węgielny pod budowę muzeum został wmurowany 26 czerwca 2007 roku[1]. W roku 2009 rozpoczęto prace budowlane.

Zakłady pracy

Obecnie należą do nich CH Arkadia i CH Klif na miejscu byłej drukarni. Do 2003 r. na północnym skraju Muranowa znajdował się Zakład Eksploatacji Autobusów R-5 "Inflancka", który ustąpił miejsca budynkom mieszkalnym.

Obiekty

Fontanna na skwerze Baonu AK Wigry i kino Muranów przy ul. Andersa 1 od wschodniej strony Muranowa

Szkoły

  • V Liceum Ogólnokształcące im. ks. Józefa Poniatowskiego, ul. Nowolipie 8 [1]
  • VI Liceum Profilowane, ul. Stawki 4
  • XLV Liceum Ogólnokształcące im. Romualda Traugutta, ul. Miła 26
  • LXXXI Liceum Ogólnokształcące im. Aleksandra Fredry, ul. Miła 7
  • XXX Liceum Ogólnokształcące im. Jana Śniadeckiego, ul. Wolność 1/3
  • Zespół Szkół Samochodowych i Licealnych nr 2 im. Czesłwa Orłowskiego, ul. Jana Pawła II 69
  • Zespół Państwowych Szkół Plastycznych z Liceum Plastycznym, ul.Smocza 6
  • Państwowe Ognisko Artystyczne "Nowolipki", ul.Nowolipki 9b[2]
  • Społeczne Liceum Ogólnokształcące nr 7 Społecznego Towarzystwa Oświatowego im. Bronisława Geremka ul. Karmelicka 26
  • Szkoła Podstawowa nr 210 im. Bohaterów Pawiaka, ul. Karmelicka 13 http://www.sp210.inetio.pl/

Uczelnie wyższe

Ludzie związani z Muranowem

Tablica upamiętniająca Ludwika Zamenhofa na bloku przy ul. Zamenhofa

Poniżej znajduje się spis osób powiązanych z Muranowem:

Przypisy

  1. ↑ Wmurowanie aktu erekcyjnego Muzeum Historii Żydów Polskich na Wikinews

Linki zewnętrzne