New Deal
Nowy Ład (ang. New Deal) – program reform ekonomiczno-społecznych wprowadzonych w USA przez prezydenta Roosevelta w latach 1933-1939. Celem tych reform było przeciwdziałanie skutkom Wielkiego Kryzysu, który pozostawił miliony Amerykanów bez pracy, w nędzy, a gospodarkę w stanie chaosu. Zwolennicy programu uważali, że zapaść spowodowana została "wewnętrzną" niestabilnością kapitalistycznego rynku oraz że interwencja rządowa jest konieczna do ustabilizowania i usprawnienia gospodarki.
W znacznym stopniu Nowy Ład polegał na interwencjonizmie państwowym.
Wprowadzono:
- zasiłki dla bezrobotnych,
- roboty publiczne,
- dofinansowywanie z funduszy federalnych wielu przedsięwzięć.
Wprowadzono liczne rozwiązania prawne mające na celu regulację działalności przemysłu, rolnictwa i sektora bankowego (m.in. rozdzielono bankowość inwestycyjną i handlową (Glass-Steagall Act), wprowadzono ubezpieczenie depozytów bankowych oraz kontrolę giełd). Oprócz tego wprowadzano także mechanizmy mające w założeniu stymulować tworzenie nowych miejsc pracy. Polityka Nowego Ładu przyniosła Rooseveltowi znaczną popularność wśród obywateli USA. Głównie dzięki niej zdobył w wyborach cztery kadencje po kolei (w 1932, 1936, 1940 i 1944) – rekord wśród prezydentów USA (z drugiej strony decyzja o kandydowaniu na kolejne kadencje stanowiła naruszenie wprowadzonej jeszcze przez George'a Washingtona amerykańskiej tradycji demokratycznej).
Jednym z ważnych elementów New Deal był wprowadzony w życie w roku 1935 Social Security Act.
Argumenty zwolenników interwencjonizmu
Osoby nie mające zaufania do wolnego rynku argumentują, że New Deal było właściwym podejściem, lecz zapaść była tak głęboka, że nawet interwencja na wielką skalę nie mogła przezwyciężyć szkód spowodowanych niestabilnością rynku.
Argumenty zwolenników wolnego rynku
Zwolennicy wolnego rynku mówią, że zapaść została zarówno spowodowana, jak i pogłębiona przez interwencję rządową. Główny argument krytyków polityki New Deal to olbrzymi wzrost kosztów prowadzenia przedsiębiorstw. W związku z tym inwestowanie w produkcję oraz zatrudnianie nowych pracowników było znacznie utrudnione. Polityka Nowego Ładu sprawiła, iż naturalne przywrócenie gospodarki do stanu sprzed Wielkiego Kryzysu trwało znacznie dłużej.
Jeden z najbliższych współpracowników Franklina Roosevelta powiedział później, że „praktycznie rzecz biorąc, cały Nowy Ład ekstrapolowano z programów, które zapoczątkował Hoover” [1]
"New Deal" stawiał na rozwój infrastruktury. Powstały m.in: Zapora Hoovera (budowę zainicjował Herbert Hoover), Most Golden Gate (projekt został zatwierdzony w roku 1930 – za prezydentury Herbeta Hoovera).
Przypisy
- ↑ Lawrence W. Reed: WIELKIE MITY WIELKIEGO KRYZYSU. Warszawa: Prohibita, 2009, s. 72. ISBN 978-83-61344-11-7.
Zobacz też
Bibliografia
- Bureau of the Census, Statistical Abstract of the United States: 1951 (1951) dużo interesujących danych; online
- Bureau of the Census, Historical Statistics of the United States: Colonial Times to 1970 (1976) część 1 online; część 2 online
- Cantril, Hadley and Mildred Strunk, eds. Public Opinion, 1935–1946 (1951), kompilacja wielu badań opinii publicznej.
- Carter, Susan B. et al. eds. The Historical Statistics of the United States (6 vol: Cambridge UP, 2006); opracowywania danych statystycznych.
- Gallup, George Horace, ed. The Gallup Poll; Public Opinion, 1935–1971 3 vol (1972) podsumowanie wyników ankiet.
- Lowitt, Richard and Beardsley Maurice, eds. One Third of a Nation: Lorena Hickock Reports on the Great Depression (1981)
- Moley, Raymond. After Seven Years (1939),
- Nixon, Edgar B. ed. Franklin D. Roosevelt and Foreign Affairs (3 vol 1969), covers 1933–37. 2nd seria 1937–39 dostępne na mikrofilmach oraz w 14 edycjach drukowanych w niektórych bibliotekach akademickich.
- Roosevelt, Franklin D.; Rosenman, Samuel Irving, ed. The Public Papers and Addresses of Franklin D. Roosevelt (13 vol, 1938, 1945);
- Zinn, Howard, ed. New Deal Thought (1966), zestawienie podstawowych źródeł.
Linki zewnętrzne
- The Smithsonian American Art Museum's Exhibition "1934: A New Deal for Artists" (ang.)
- The New Deal Original reports and pictures from The Times (ang.)
- Art, Culture, and Government: The New Deal at 75 Biblioteka Kongresu Stanów Zjednoczonych (ang.)
- Hannsgen, Greg E.and Papadimitriou, Dimitri B.Lessons from the New Deal: Did the New Deal Prolong or Worsen the Great Depression? Working Paper No. 581, The Levy Economics Institute of Bard College. October 2009 (ang.)
- California's Living New Deal Project (ang.)