Pamięć operacyjna (ang. internal memory, primary storage) – pamięć adresowana i dostępna bezpośrednio przez procesor, a nie przez urządzenia wejścia-wyjścia procesora. W pamięci tej mogą być umieszczane rozkazy (kody operacji) procesora (program) dostępny bezpośrednio przez procesor i stąd nazwa pamięć operacyjna. W Polsce często pamięć ta jest utożsamiana z pamięcią RAM, choć jest to zawężenie pojęcia, pamięcią operacyjną jest też pamięć nieulotna (ROM, EPROM i inne jej odmiany) dostępna bezpośrednio przez procesor. Obecnie pamięci operacyjne są wyłącznie pamięciami elektronicznymi, dawniej używano pamięci ferrytowych.

W obecnych komputerach głównym rodzajem pamięci operacyjnej jest pamięć RAM, wykonana jako układy elektroniczne, wykorzystywana przez komputer do przechowywania programu i danych podczas jego pracy.

Historyczne typy pamięci operacyjnej

• liczniki maszyn do księgowania i fakturowania np. komputer PARK
• pamięć mechaniczna np. komputer Z1
• pamięć na przekaźnikach np. komputer Z3
• pamięć na rurach rtęciowych np. komputer XYZ
• pamięć na drutach niklowych np. komputer ZAM-2
• pamięć bębnowa np. komputer UMC-1
• pamięć ferrytowa np. komputer Odra 1305
• pamięć drutowa np. niektóre minikomputery Mera
• pamięć półprzewodnikowa np. PC

Zobacz też

• Pamięć dolna
• Pamięć konwencjonalna