Piasek – skała osadowa, luźna, złożona z niezwiązanych spoiwem ziaren mineralnych, przede wszystkim kwarcu. Wielkość ziaren od 0,0625 do 2 mm, gęstość ziaren piasku kwarcowego ok. 2,62 g/cm³.

Piaski są najczęściej występującą luźną skałą osadową. Wraz z innymi składnikami tworzą gleby. Pod wpływem oddziaływania wody i wiatru piasek tworzy formy akumulacyjne takie jak wydmy, wały piaszczyste, rewy, odsypy boczne, łachy, zmarszczki, antydiuny, fale piaszczyste, wstęgi piaszczyste i inne. Pod wpływem procesów diagenezy i lityfikacji piasek może przejść w skałę osadową zwięzłą, nazywaną piaskowcem.

Piasek do celów gospodarczych jest wydobywany metodą odkrywkową w kopalniach zwanych piaskowniami, jest również pozyskiwany przy pogłębianiu rzek, kanałów żeglugowych na obszarach jezior i mórz itp.

Wykorzystywany jest m.in. do wyrobu szkła, a w budownictwie jako składnik betonu, zapraw murarskich, tynków.

Typy piasku

Pod względem składu mineralnego wyróżnia się piaski:

• kwarcowe (główny składnik: kwarc SiO₂)
• wulkaniczne (główny składnik: pyły i popioły wulkaniczne, okruchy szkliwa)
• wapienne lub węglanowe (główny składnik: kalcyt, rzadziej aragonit CaCO₃)
• polimineralne (różne minerały, np. produkty wietrzenia innych skał)

Oprócz tego w piaskach znajdować się mogą domieszki miki (łyszczyków), chlorytów, glaukonitu, węgla, substancji humusowych itp.

Pod względem składu granulometrycznego wyróżnia się piaski^[1]:

• luźne,
• słabogliniaste,
• gliniaste.

W zależności od rodzaju czynnika transportującego i obrabiającego materiał skalny rozróżnia się piaski:

• rezydualne - nieprzemieszczone zwietrzeliny piaszczyste skał
• morskie
• rzeczne – ziarna połyskujące i średnio obtoczone
• fluwioglacjalne (polodowcowe) – ziarna kanciaste o niskim stopniu obtoczenia
• eoliczne (toczone przez wiatry) – ziarna dobrze wyselekcjonowane, o wysokim stopniu obtoczenia; powierzchnia ziaren mocno porysowana

Przypisy

Bibliografia

• Łydka K., Petrologia skał osadowych, Wydawnictwa Geologiczne, Warszawa 1985, ISBN 83-220-0209-2
• Manecki A, Muszyński M., Przewodnik do petrografii, Uczelniane Wydawnictwo Naukowo-Dydaktyczne AGH, Kraków 2008, ISBN 978-83-7464-110-4