Polska Akademia Nauk

Skocz do: nawigacji, szukaj
Na tę stronę wskazuje przekierowanie z „PAN”. Zobacz też: pan.
Pałac Staszica, siedziba kilku instytutów I Wydziału PAN, Warszawa, ul. Nowy Świat. Siedzibą władz Akademii pozostaje do dziś Pałac Kultury i Nauki.
Dom Pracy Twórczej PAN w Świnoujściu

Polska Akademia Nauk (PAN) – ogólnopolska, państwowa akademia nauk.

Historia PAN

Powstanie Polskiej Akademii Nauk było wynikiem postanowień zorganizowanego przez komunistyczne władze I Kongresu Polskiej Nauki (29.06–2.07.1951) i połączone było z likwidacją Polskiej Akademii Umiejętności oraz Towarzystwa Naukowego Warszawskiego[1]. Powołana została ustawą o Polskiej Akademii Nauk z 30 października 1951[2], a jej celem politycznym była kontrola środowiska naukowego[3]. Początkowo była tylko korporacją uczonych, jednak w 1960 roku została przekształcona w rządową instytucję centralną, sprawującą ogólną pieczę nad nauką w Polsce i zarządzającą siecią instytutów. W 1990 roku PAN straciła status instytucji rządowej, stając się ponownie zarówno korporacją uczonych i siecią instytutów. Funkcję sprawowania kontroli nad nauką na poziomie rządu przejął Komitet Badań Naukowych.

Władze PAN

prof. Michał Kleiber - prezes
prof. Marek Chmielewski - wiceprezes
prof. Ryszard Górecki - wiceprezes
prof. Andrzej Górski - wiceprezes
prof. Mirosława Marody - wiceprezes

Prezesi PAN

  1. Jan Bohdan Dembowski (1952–1956)
  2. Tadeusz Kotarbiński (1957–1962)
  3. Janusz Groszkowski (1962–1971)
  4. Włodzimierz Trzebiatowski (1971–1977)
  5. Witold Nowacki (1977–1980)
  6. Aleksander Gieysztor (1980–1983)
  7. Jan Karol Kostrzewski (1984–1990)
  8. Aleksander Gieysztor (1990–31 grudnia 1992)
  9. Leszek Kuźnicki (1 stycznia 1993 – 31 grudnia 1998)
  10. Mirosław Mossakowski (1 stycznia 1999 – 26 grudnia 2001)
  11. p.o. prezesa Jerzy Kołodziejczak (16 stycznia 2002 – 31 marca 2003)
  12. Andrzej Legocki (1 kwietnia 2003 – 31 grudnia 2006)
  13. Michał Kleiber (od 1 stycznia 2007)

PAN jako instytucja skupiająca uczonych

PAN skupia w swoim składzie najwybitniejszych polskich uczonych, którzy noszą tytuły członków rzeczywistych. Ich liczba jest ograniczona do 350. Istnieją także członkowie korespondenci.

Członkostwo w korporacji jest dożywotnie. Prawo zgłaszania kandydatów na członków korespondentów mają członkowie rzeczywiści oraz rady naukowe uczelni wyższych i instytutów PAN. Członkowie rzeczywiści są, w miarę zwalniania miejsc, wybierani spośród członków korespondentów przez wszystkich członków rzeczywistych.

Członkami rzeczywistymi i korespondentami PAN są nie tylko polscy uczeni, ale także liczna grupa uczonych zagranicznych (ok. 30% składu).

Członkowie rzeczywiści i krajowi członkowie korespondenci tworzą zgromadzenie ogólne PAN, które wybiera prezesa, prezydium, szefów wydziałów tematycznych, komitetów normalizacyjno-nazewniczych oraz akceptuje przewodniczących oddziałów terenowych.

PAN jako sieć instytutów

 Osobna strona: Kategoria:Instytuty Polskiej Akademii Nauk.

Polska Akademia Nauk to także sieć kilkudziesięciu instytutów naukowych. Instytuty te podlegają formalnie szefom wydziałów tematycznych PAN-u i są finansowane bezpośrednio przez Komitet Badań Naukowych. Instytuty zatrudniają ok. 2000 pracowników naukowych, a ich koszty utrzymania stanowią ok. 1/3 kosztów budżetu państwa na badania (0,5%). Instytuty nie kształcą studentów na poziomie podstawowym, ale prowadzą studia doktoranckie – większość z nich ma prawo nadawania stopnia doktora i doktora habilitowanego.

Głównym zadaniem instytutów jest prowadzenie badań podstawowych na najwyższym poziomie światowym. Wiele placówek PAN-u wykonuje zadania naukowe dające wymierne korzyści.

Współpraca z zagranicą

PAN posiada stacje zagraniczne ulokowane w Brukseli, Moskwie, Paryżu, Rzymie i Wiedniu oraz Centrum Badań Historycznych w Berlinie.

Struktura PAN

Kancelaria PAN

Oddziały PAN

Placówki naukowe PAN

Wydział Nauk Społecznych

Komitety Wydziału Nauk Społecznych

Wydział Nauk Biologicznych

Komitety Wydziału Nauk Biologicznych

Wydział Nauk Matematycznych, Fizycznych i Chemicznych

Komitety Wydziału Nauk Matematycznych, Fizycznych i Chemicznych

Wydział Nauk Technicznych

Komitety Wydziału Nauk Techniczych

Wydział Nauk Rolniczych, Leśnych i Weterynaryjnych


Komitety Wydziału Nauk Rolniczych, Leśnych i Weterynaryjnych

Wydział Nauk Medycznych

Komitety Wydziału Nauk Medycznych

Wydział Nauk o Ziemi i Nauk Górniczych

Komitety Wydziału Nauk o Ziemi i Nauk Górniczych

Komitety problemowe

Jednostki pozawydziałowe

Inne

Przypisy

  1. ↑ P. Hübner, Nauka polska po II wojnie światowej - idee i instytucja, Warszawa 1987, s.143-144
  2. ↑ Dz. U. z 1951 r. Nr 57, poz. 391
  3. ↑ Polska Akademia Nauk: Dzieje Instytucji. PAN. [dostęp 2010-02-07].
  W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Polska Akademia Nauk
Zobacz hasło PAN w Wikisłowniku

Linki zewnętrzne