Potas

Skocz do: nawigacji, szukaj
19
K
Wygląd srebrzystobiały
Widmo emisyjne potasu Ogólne informacje Nazwa, symbol, l.a. potas, K, 19
(łac. kalium) Grupa, okres, blok 1, 4, s Stopień utlenienia I Właściwości metaliczne metal alkaliczny Właściwości tlenków silnie zasadowe Masa atomowa 39,0983 u Stan skupienia stały Gęstość 856 kg/m³ Temperatura topnienia 63,38 °C Temperatura wrzenia 759 °C Numer CAS 7440-09-7 PubChem 5462222[3] Niebezpieczeństwo
Zwroty H H260, H314 Zwroty EUH EUH014 Zwroty P P223, P231+P232, P280, P305+P351+P338, P370+P378, P422[4] Europejska klasyfikacja substancji Zagrożenia wg Dyrektywy 67/548/EWG, zał. I[1]
Zwroty R R14/15, R34 Zwroty S S1/2, S5, S8, S45 NFPA 704[2]
0
3
2
W
Numer RTECS TS6460000 Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
warunków normalnych (0 °C, 1013,25 hPa) Multimedia w Wikimedia Commons Hasło potas w Wikisłowniku

Potas (K, łac. kalium) – pierwiastek chemiczny z grupy metali alkalicznych w układzie okresowym.

Odkrycie

Został odkryty i wyodrębniony w 1807 roku przez sir H. Davy'ego. Jako pierwszy polską nazwę „potas“ zaproponował Filip Walter.

Występowanie, izotopy

Główne minerały to sylwin, sylwinit, karnalit, kainit, langbeinit i różne glinokrzemiany.

Trwałe izotopy to 39K oraz 41K. Ważnym nietrwałym izotopem jest 40K, z którego, zależnie od sposobu przemiany, powstaje 40Ar lub 40Ca. Pierwsza z tych przemian wykorzystywana jest do datowania skał i minerałów metodą potasowo-argonową.

Charakterystyka

Potas jest bardzo miękkim metalem, można go kroić nożem. Jest bardzo aktywnym pierwiastkiem, potencjał standardowy układu K+/K wynosi -2.93 V. W kontakcie z wodą i kwasami zapala się i często wybucha. Reaguje z alkoholami, wypierając z nich wodór, przy czym tworzą się alkoholany. O ile jego powierzchnia nie jest spasywowana (na powietrzu pokrywa się warstwą nadtlenku K2O2), w kontakcie z powietrzem może się zapalić. Przechowuje się go w nafcie lub oleju parafinowym (najlepiej pod warstwą argonu).

Ważne związki potasu to tlenek potasu, nadtlenek potasu, wodorotlenek potasu, będący bardzo silną zasadą oraz wiele soli. Prawie wszystkie sole potasu są dobrze rozpuszczalne w wodzie. Do trudno rozpuszczalnych soli potasu należą: chloran(VII) (KClO4), heksachloroplatynian(IV) (K2[PtCl6) oraz wodorowinian (KHC4H4O6).

Potas tworzy także wodorek. Pierwiastek spalany w nadmiarze tlenu tworzy żółty ponadtlenek KO2, a w ozonie pomarańczowy ozonek KO3. Ważnym odczynnikiem chemicznym jest nadmanganian potasu.

Kationy K+ należą do V grupy kationów i barwią płomień na kolor różowo-fioletowy.

Znaczenie biologiczne

  • Bierze udział w przewodzeniu impulsów przez neuron
  • Podwyższa stopień uwodnienia koloidów komórkowych
  • Aktywator wielu enzymów

Niedobór u człowieka:

Niedobór u roślin:

Kationy potasu są głównymi jonami wewnątrzkomórkowymi, koniecznymi do utrzymania potencjału czynnościowego błon komórkowych (patrz: znaczenie biologiczne pierwiastków).

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 Informacje o klasyfikacji i oznakowaniu substancji wg Rozporządzenia 1272/2008, zał. VI: Potas (pol.) w bazie European chemical Substances Information System. Instytut Ochrony Zdrowia i Konsumenta. [dostęp 2011-09-30].
  2. ↑ Potas (ang.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Stanów Zjednoczonych. [dostęp 2011-09-30].
  3. ↑ Potas – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  4. ↑ Potas (pol.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Polski. [dostęp 2011-09-30].

Bibliografia

  • Jerzy Minczewski, Zygmunt Marczenko Chemia analityczna – 1 podstawy teoretyczne i analiza jakościowa (Wydawnictwo Naukowe PWN) Warszawa 2001 ISBN 83-01-13499-2