Powstanie zabajkalskie – powstanie polskich zesłańców na katorgę, które wybuchło 24 czerwca 1866 r. w Kraju Zabajkalskim.

Historia

Organizatorami powstania zbrojnego byli polscy zesłańcy, budujący drogę niedaleko chińskiej granicy nad jeziorem Bajkał. Utworzyli oni organizację Syberyjski Legion Wolnych Polaków i rozpoczęli działania zaczepne przeciwko wojskom rosyjskim. W jego skład wchodzili głównie byli uczestnicy powstania styczniowego. Przywódcami powstania zostali Narcyz Celiński i Gustaw Szaramowicz. Powstańcy (ok. 700 osób) byli słabo uzbrojeni i pozbawienia wsparcia innych zesłańców. 28 czerwca zostali rozgromieni i rozproszeni w bitwie pod Miszychą^[1]. Część z nich próbowała się przedostać ku chińskiej granicy, jednak została schwytana przez Kozaków. Czterystu jego uczestnikom, którzy przeżyli, obostrzono wymiar kary. 19 listopada 1866 r. ogłoszono wyrok: na karę śmierci skazano siedmiu przywódców powstania. Ostatecznie rozstrzelano jedynie czterech z nich: Narcyza Celińskiego, Gustawa Szaramowicza, Władysława Kotkowskiego i Jakuba Reinera. Przed wykonaniem wyroku skazańcy napisali listy do swoich rodzin. Listy te jednak nigdy nie dotarły do swoich adresatów. Władze rosyjskie wysłały je najpierw do Sankt Petersburga, gdzie Aleksander II, wydał polecenie niedoręczenia ich osobom, dla których były przeznaczone.

Wyrok wykonano 27 listopada 1866 r. w Irkucku na przedmieściu Uszakowka, za rogatką "jakucką", u podnóża gór w pobliżu rzeki Angary.

Kornel Ujejski na wieść o krwawym stłumieniu tego powstania i egzekucji jego przywódców napisał wiersz Na zgon rozstrzelanych w Irkucku.

Zobacz też

• Sybiracy

Bibliografia

• Z. Łukawski, Historia Syberii, Wyd. Ossolineum, Wrocław 1981 r.
• H. Skok, Powstanie polskich zesłańców za Bajkałem w 1866 r., [w]: Przegląd Historyczny t. LIV z. 2 1963 r.
• H. Skok, Polacy nad Bajkałem 1863-1883, Wyd. PWN, Warszawa 1974 r.

Przypisy