Radio Solidarność, także Radio S – podziemna stacja radiowa Solidarności nadająca od 1982. Pierwsza audycja miała miejsce w Warszawie 12 kwietnia 1982 o godzinie 21.00. Została nadana przez Janusza Klekowskiego i Marka Rasińskiego z dachu budynku przy ul. Grójeckiej 19/25 w Warszawie. Audycja wyemitowana została na falach UKF i trwała osiem i pół minuty^[1]. W ciągu najbliższych kilku lat powstało wiele innych stacji, m.in. we Wrocławiu, Świdniku, Toruniu, Puławach.

Pierwszym solidarnościowym radiem w Polsce po wprowadzeniu stanu wojennego było jednak Radio Wolna Polska w Krakowie, które nadawało w dniach 14-16 grudnia 1981.

Tego typu inicjatywy miały głównie znaczenie psychologiczne (jako symbol oporu), natomiast miały niewielkie znaczenie informacyjne (grono słuchaczy było ograniczone do ludzi przygotowanych do odbioru w zapowiedzianym terminie i zapowiedzianym miejscu)^[2].

Radio Solidarność w Regionie Mazowsze

Audycje zaczynały się od sygnału Radia „S” – motywu piosenki „Siekiera, motyka” nagranej na flecie prostym przez Janusza Klekowskiego^[3] i słów „tu Radio Solidarność”. Audycję czytali Zofia Romaszewska i Janusz Klekowski^[3].

Używane m.in. były następujące nadajniki:

• „Gienia” – mały nadajnik nadający w paśmie UKF. Nadawał audycje z taśmy magnetofonowej. Musiał korzystać z zewnętrzego odtwarzacza kaset.
• Bolek i Lolek – nadajnik nadający w paśmie telewizyjnym. Nadawał wyłącznie obraz w postaci krótkiego napisu. Napisy były kodowane na specjalnej wymiennej kości EPROM. Pierwszy użyty napis brzmiał „Solidarność żyje”. Nadajniki tego typu bardzo często współpracowały z nadajnikami Gienia. Wówczas Bolek i Lolek nadawał napis „Włącz radio”, a chwilę później „Gienia” nadawała audycję radiową nagraną na taśmie magnetofonowej. Bolek i Lolek mieścił się w torbie noszonej na ramieniu.
• „Berta” – nadajnik nadający w paśmie telewizyjnym, zakłócający fonię. Nadawał audycję z taśmy magnetofonowej. Odtwarzacz kaset był wbudowany. Rozmiarem podobny do Bolka i Lolka.

Audycje Radia Solidarność nadawane były także z wykorzystaniem sprzętu nagłaśniającego m.in. przez Grupy Oporu „Solidarni” z wykorzystaniem tzw. „Gadał”. Do najgłośniejszych akcji należały:

• 1 sierpnia 1982 – Cmentarz Powązkowski w Warszawie, audycja Radia Solidarność z przemówieniem Zbiegniewa Bujaka z okazji rocznicy wybuchu powstania warszawskiego.
• lata 1984–1986 – teren Aresztu Śledczego na Rakowieckiej w Warszawie. Spektakularne audycje Radia Solidarność z okazji „tygodnia więźnia politycznego”.
• październik 1985 – Bar „Donald” Warszawa. Nieudana, niemalże samobójcza, akcja Grup Oporu „Solidarni” na rogu ul. Szpitalnej i Rutkowskiego. Ponieważ poprzedzona ona była ogłoszeniami w prasie i ulotkami, zapowiadającymi manifestację, na miejscu akcji doszło do silnej koncentracji funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa. Esbecy udaremnienili akcję i aresztowali kilku jej członków.

Po zwycięstwie Solidarności kilka stacji radiowych powoływało się na tradycje Radio Solidarność, m.in. Radio Eska. 24 listopada 2011 roku Andrzej Gelberg zapowiedział wznowienie nadawania audycji „Radia Solidarność” w Radiu Wnet^[4].

Do działaczy Radia Solidarność należeli m.in.:

• Zbigniew Romaszewski
• Irena Zofia Romaszewska
• Janusz Klekowski – pierwszy spiker
• Anna Sudlitz
• Andrzej Gomuliński
• Andrzej Fedorowicz – twórca II Programu Radia „Solidarność”
• Andrzej Gelberg - kierownik III Programu Radia „Solidarność”

Przypisy

Bibliografia

• „Pirackie radiostacje reakcyjnego podziemia” Nasz Dziennik 13/14.12.2003 r

Linki zewnętrzne

• Pierwsze spotkanie działaczy „Radia Solidarność”
• Zapisy dźwiękowe programów radiowych i telewizyjnych PRLu – w tym kilka audycji Radia Solidarność
• Radio i TV Solidarność Toruń 1983–89 r.
• Podziemne radio balonowe Toruń
• Radio Solidarność Poznań Poznań