Rajd Dakar
Rajd Dakar (dawniej Paryż-Dakar) to doroczny rajd terenowy organizowany obecnie przez Amaury Sport Organisation. Rajd dostępny jest również dla amatorów, którzy stanowią około 80% uczestników.
Jest to rajd terenowy, rozgrywany w o wiele trudniejszych warunkach niż rajdy płaskie – zawodnicy podróżują przez pustynię, a długość odcinków specjalnych sięga kilkuset kilometrów dziennie. Z tego powodu używa się pojazdów terenowych, znacznie wytrzymalszych od tych używanych w rajdach płaskich. Od początku rajdu zawodnicy ścigają się w dwóch klasach – samochody i motocykle, natomiast w klasie ciężarówki od 1980 (bez roku 1989). W 2009 zadebiutowała nowa klasa – quady.
Historia i trasa
Historia rajdu sięga roku 1977, kiedy to Francuz Thierry Sabine zgubił się na pustyni w Libii podczas rajdu Abidżan-Nicea. Urzeczony pustynią uznał, że miejsce to jest idealne do rozgrywania rajdów. Pierwotnie trasa rajdu wiodła z Paryża we Francji do Dakaru w Senegalu z przeprawą promową przez Morze Śródziemne, jednak ze względu na różne czynniki, w tym zawirowania polityczne, rajd zmieniał lokalizację zarówno startu jaki i mety. Ostatni raz rajd Paryż - Dakar odbył się w 2001. Kolejnymi edycjami były rajdy:
Pojazdy
Cztery podstawowe klasy, w jakich rywalizują zawodnicy, to:
- motocykle (włączając w to motocykle z wózkiem bocznym)
- quady (oddzielna klasa od roku 2009)
- samochody (od maszyn typu buggy do małych ciężarówek)
- ciężarówki
Wielu producentów traktuje rajd jako poligon doświadczalny dla swoich konstrukcji, starając się dowieść ich wytrzymałości, jednak większość pojazdów jest znacznie zmodyfikowana w porównaniu z egzemplarzami seryjnymi.
W przeszłości dominowały w rajdzie samochody głównie europejskich producentów, takie jak Land Rover, Range Rover, Mercedes-Benz (Klasa G) i Pinzgauer. Pozostali producenci wystawiali poważnie zmodyfikowane konstrukcje (Rolls-Royce, Citroën, a nawet Porsche). W roku 2002 dominowały takie auta jak Mitsubishi (Pajero/Montero), Nissan, i Hyundai. Francuz Jean-Louis Schlesser zaprojektował i zbudował serię buggy, na których kilkakrotnie wygrywał rajd.
Wśród ciężarówek występują Kamaz, Tatra, Hino, MAN, DAF oraz Mercedes-Benz (Unimog).
Najpopularniejszą (i zajmującą czołowe pozycje) marką wśród motocykli jest KTM. BMW produkowało kiedyś motocykl enduro nazwany "Dakar", ale ze względu na dominacje KTM wycofało się z zawodów. Ostatnio coraz lepiej radzą sobie motocykle Yamaha.
Lista zwycięzców
Wypadki
W 1979 r. Francuski motocyklista Patrick Dodin zginął w okolicach Agadeszu.
W 1982 r. Mark Thatcher, syn brytyjskiej premier Margaret Thatcher, zaginął na pustyni razem ze swoim pilotem i mechanikiem. Cała trójka została odnaleziona po sześciu dniach cała i zdrowa.
W 1982 r. Holender Bert Oosterhuis, jadący Yamahą, zmarł w wyniku obrażeń doznanych podczas upadku.
W 1983 r. motocyklista Francuz Jean-Noel Pineau, zginął na bardzo szybkim, utwardzonym odcinku trasy w pobliżu Wagadugu.
W 1986 r. Na terenie Francji, w pobliżu Sete zginął, potrącony przez samochód na trasie dojazdowej, japoński motocyklista Yasuo Kaneko
W 1986 r. organizator rajdu Thierry Sabine ginie w wypadku helikoptera.
W 1988 r. Holender Kees Van Loevezijn, nawigator załogi ciężarówki DAF zginął na miejscu, gdy wypadł z kabiny.
W 1988 r. Francuz Patrick Canado, pilot załogi samochodu terenowego, poniósł śmierć w kolizji z innym autem biorącym udział w rajdzie.
W 1991 r. Francuz Charles Cabannes, kierowca ciężarówki serwisowej, został śmiertelnie postrzelony na terenie Mali.
W 1992 r. Koło Sabhy w Libii Francuzi Jean-Marie Sounillac i Laurent Le Bourgeois zginęli w kraksie samochodu serwisowego.
W 1992 r. Znany francuski motocyklista Gilles Lalay odniósł śmiertelne obrażenia w kolizji z autem ekipy medycznej rajdu, na trasie dojazdowej.
W 1994 r. Motocyklista belgijski Michel Sansen zginął w wypadku na trasie dojazdowej.
W 1996 r. Na trasie z Foum El Hassan do Smara Francuz Laurent Gueguen zginął w wyniku eksplozji swej ciężarówki.
W 1997 r. Motocyklista-amator Francuz Jean-Pierre Leduc zginął na trasie na terenie Mali.
W 2002 r. Francuz Daniel Vergnes, główny mechanik zespołu Toyoty, poniósł śmierć w wypadku drogowym na trasie dojazdowej w Mauretanii.
W 2003 r. Pilot załogi Toyoty, 48-letni Francuz Bruno Cauvy zginął w kraksie na trasie dziesiątego etapu rajdu.
W 2005 r. Hiszpański motocyklista Jose Manuel Perez zmarł po czterech dniach od upadku na trasie siódmego etapu
W 2005 r. dwukrotny zwycięzca rajdu, Włoski motocyklista Fabrizio Meoni zmarł w wieku 47 lat w wyniku zatrzymania akcji serca, podczas 11 etapu. Meoni to czterdziesta piąta ofiara śmiertelna w historii rajdu.
W 2006 r. na trasie zginął motocyklista Andy Caldecott z Australii. Zajmował wysokie miejsce w klasyfikacji generalnej. Zginął w wyniku upadku na 250. kilometrze dziewiątego etapu, prowadzącego z Nawakszut do Kiffy w Mauretanii.
W 2007 r. w wypadku na trasie 4 etapu zginął 29-letni motocyklista z RPA Emer Symons, zawodnik debiutował w tej imprezie.
W 2007 r. Podczas 14. etapu zmarł tuż przed metą na atak serca francuski motocyklista Eric Aubijoux. Była to 48 ofiara śmiertelna zmagań tego rajdu.
W 2009 r. Francuski motocyklista Pascal Terry zaginął podczas 2 etapu i nie można było z nim uzyskać kontaktu. Ciało sportowca odnaleziono na trasie jednego z etapów z Santa Rosa do Puerto Madryn w Argentynie w nocy z wtorku na środę (6/7 stycznia 2009) w odległości 15 metrów od swojego motocykla. Przyczyną śmierci motocyklisty był obrzęk płuc, który doprowadził do zatrzymania pracy serca.
W 2009 r. Ciężarówka wioząca ogumienie dla uczestników rajdu zderzyła się czołowo z innym pojazdem, którego dwóch pasażerów zginęło na miejscu. Do wypadku doszło pod miejscowością Peyerreyes, około 400 km na północ od stolicy Chile - Santiago, na trasie dziewiątego etapu. Według obliczeń agencji AFP, w organizowanym od 1979 roku wyścigu zginęły do tej pory 54 osoby, w tym 19 uczestników.
W 2010 r. Zmarła 28-letnia kobieta, która doznała obrażeń po tym, jak samochód niemieckiego kierowcy Mirco Schultisa wpadł w pobliżu Cordoby w tłum kibiców na trasie pierwszego etapu 32. Rajdu Dakar.
W 2012 r. Argentyński motocyklista Jorge Martinez Boero w wyniku utracenia kontroli nad pojazdem przewrócił się. Pomimo błyskawicznej reanimacji nie udało się go uratować. Później odkryto, że kierowca tuż po katastrofie miał atak serca. Następnego dnia inny motocyklista - Bruno da Costa wjechał w byka. Zwierzę zginęło na miejscu, motocyklista trafił do szpitala.
Polacy w rajdzie
Pozostali Polacy:
- Adam Chmielewski
- Ernest Górecki
- Feliks Gaca
- Jan Kornicki
- Jarosław Cisak
- Jerzy Franek
- Jerzy Mazur
- Julian Obrocki
- Maciej Majchrzak
- Michał Dominiak
- Paweł Taraszkiewicz
- Robert Górecki
- Tadeusz Barbacki
- Tomasz Sikora
Media
Rajd zyskał dużą popularność w mediach, szczególnie we Francji, gdzie transmisje telewizyjne są bardzo obszerne, z licznymi wejściami "na żywo". W Polsce relacje z rajdu transmituje Telewizja Polska na kanale TVP1 oraz pół godzinną relację na żywo z biwaku telewizja Eurosport.
Rajd Dakar w roku 2011 transmitują:
- Supersport
- SBS
- RTL 7
- France Television (2, 3, 4)
- TV2 Norway
- TVP1
- Eurosport
- RTBF Sport
Sponsorzy
- Total / ELF (koncerny naftowe)
- Euromaster (opony)
- Telefónica