Reforma administracyjna w Polsce (1999)

Skocz do: nawigacji, szukaj
Symboliczny "grób" województwa bialskopodlaskiego w Białej Podlaskiej
Porównanie podziałów administracyjnych sprzed i po reformie z 1999 roku

Reforma administracyjna Polski weszła w życie 1 stycznia 1999 i wprowadziła 3-stopniową strukturę podziału terytorialnego. Oprócz województw rządowo-samorządowych i istniejących od 1990 roku gmin przywrócono także zlikwidowane w 1975 powiaty. Reforma miała na celu budowę samorządności, usprawnienie działań władz w terenie i przybliżenie ich do obywatela. Zmniejszono liczbę województw z 49 do 16. Większość miast, które straciły prawa miast wojewódzkich, weszły do grupy powiatów grodzkich, czyli miast na prawach powiatu.

W ramach przygotowania do przywrócenia samorządowych powiatów wdrożono Miejski Program Pilotażowy Reformy Administracji Publicznej.

Efektem zmian było zmniejszenie roli wojewody na rzecz marszałka województwa i samorządu wojewódzkiego. Część obiektów dotąd będąca w gestii wojewody przeszła pod zarząd poszczególnych szczebli samorządowych. Wraz z ich przekazaniem, stopniowo przekazywano także narzędzia ich finansowania, w postaci: udziału w podatku dochodowym, udziału w podatku od osób prawnych, dotacji i subwencji.

Oceny

W 2001 roku Sejm i Senat zgodnie uznali nowy zasadniczy podział terytorialny państwa za poprawny i spełniający założenia reformy administracji publicznej. Senat wskazał na konieczność wspierania inicjatyw zmierzających do racjonalizacji podziału terytorialnego kraju na powiaty[1]. Sejm stwierdził, że część powiatów jest zbyt słaba ekonomicznie, a przez to mało sprawna i mało efektywna. Analiza potencjału rozwojowego jednostek powiatowych wskazuje na duże zróżnicowanie między miastami na prawach powiatu a powiatami pozbawionymi ośrodków miejskich. Za korzystne dla wykonywania funkcji publicznych Sejm uznał łączenie się miast na prawach powiatu i otaczających je powiatów mających siedziby w tych miastach[2]. Oceniając reformę administracyjną z 1999 r. należy pamiętać, iż utworzenie powiatów oznaczało powstanie jednostek terytorialnych o bardzo małym potencjale ludnościowym, gospodarczym i fiskalnym. Jednostki samorządu terytorialnego o tak znikomych zasobach nie moga udźwignąć obszernych zadań ustawowych. Do chwili obecnej zaledwie 2% budżetu powiatów jest finansowana z ich własnych wpływów podatkowych i opłat, zaś 98% stanowią dotacje i subwencje Skarbu Państwa, oznaczając niespełnianie podstawowego założenia dobrej struktury samorządowej w postaci niezależności finansowej. Mając na uwadze obecną (2011) trudną sytuację finansów publicznych Polski, należałoby podjąć działania zmierzające ku likwidacji powiatów bądź daleko idącej racjonalizacji ich liczby.potrzebne źródło

Transformacja województw

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Uchwała Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 11 stycznia 2001 r. w sprawie oceny nowego zasadniczego podziału terytorialnego państwa (M.P. z 2001 r. Nr 2, poz. 24)
  2. ↑ Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 11 maja 2001 r. w sprawie oceny funkcjonowania zasadniczego podziału terytorialnego państwa (M.P. z 2001 r. Nr 16, poz. 249)
  3. ↑ Gminy Dziadowa Kłoda, Międzybórz i Syców w województwie dolnośląskim.
  4. ↑ 4,0 4,1 Obecnie w województwie warmińsko-mazurskim.
  5. ↑ Obecnie w województwie pomorskim.
  6. ↑ 6,0 6,1 Obecnie w powiecie gnieźnieńskim w województwie wielkopolskim.
  7. ↑ 7,0 7,1 Obecnie w województwie mazowieckim.
  8. ↑ Dotyczy tylko gmin Annopol, Gościeradów, Szastarka i Trzydnik Duży. Pozostałe gminy były w starym województwie lubelskim.
  9. ↑ 9,0 9,1 Obecnie w powiecie ryckim w województwie lubelskim.
  10. ↑ Nie licząc gminy Przemęt, która znajdowała się w województwie leszczyńskim.
  11. ↑ 11,0 11,1 11,2 11,3 Obecnie w powiecie nowotomyskim w województwie wielkopolskim.
  12. ↑ 12,0 12,1 12,2 Obecnie w województwie zachodniopomorskim.
  13. ↑ 13,0 13,1 Obecnie w powiecie międzychodzkim w województwie wielkopolskim.
  14. ↑ Nie licząc gminy Sława, która znajdowała się w województwie zielonogórskim.
  15. ↑ Początkowo w powiecie nowosolskim, powiat wschowski powstał dopiero w 2002 roku.
  16. ↑ 16,0 16,1 16,2 16,3 Obecnie w powiecie koneckim w województwie świętokrzyskim.
  17. ↑ 17,0 17,1 Obecnie w powiecie włoszczowskim w województwie świętokrzyskim.
  18. ↑ Nie licząc gmin Grabów i Świnice Warckie, które znajdowały się w województwie konińskim.
  19. ↑ 19,0 19,1 Obecnie w powiecie łowickim w województwie łódzkim.
  20. ↑ Nie licząc gminy Lututów, która znajdowała się w województwie sieradzkim.
  21. ↑ 21,0 21,1 Gminy Nowa Brzeźnica, Pajęczno i Strzelce Wielkie w województwie łódzkim.
  22. ↑ 22,0 22,1 Gminy Gidle i Żytno w województwie łódzkim.
  23. ↑ 23,0 23,1 Obecnie w powiecie poddębickim w województwie łódzkim.
  24. ↑ 24,0 24,1 Obecnie w powiecie łęczyckim w województwie łódzkim.
  25. ↑ 25,0 25,1 Obecnie w powiecie opoczyńskim w województwie łódzkim.
  26. ↑ Gmina wiejska Szerzyny z województwa tarnowskiego znalazła się początkowo w powiecie jasielskim w województwie podkarpackim. 1 I 2003 została przeniesiona do powiatu tarnowskiego w województwie małopolskim.
  27. ↑ Obecnie w województwie podkarpackim.
  28. ↑ 28,0 28,1 28,2 Obecnie w powiecie mieleckim w województwie podkarpackim.
  29. ↑ Nie licząc gmin Jordanów (m), Jordanów (w) i Bystra-Sidzina, które znajdowały się w województwie nowosądeckim.
  30. ↑ Nie licząc gminy Brzeszcze, która znajdowała się w województwie katowickim.
  31. ↑ 31,0 31,1 Gmina miejska Sławków znalazła się początkowo w powiecie olkuskim w województwie małopolskim. 1 I 2002 została przeniesiona do powiatu będzińskiego w województwie śląskim.
  32. ↑ Nie licząc gminy Trzyciąż, która znajdowała się w województwie krakowskim.
  33. ↑ Nie licząc gminy Alwernia, która znajdowała się w województwie krakowskim.
  34. ↑ 34,0 34,1 Obecnie w powiecie oświęcimskim w województwie małopolskim.
  35. ↑ Nie licząc gminy Gołcza, która znajdowała się w województwie krakowskim.
  36. ↑ 36,0 36,1 Obecnie w powiecie proszowickim w województwie małopolskim.
  37. ↑ 37,0 37,1 Obecnie w powiecie gorlickim w województwie małopolskim.
  38. ↑ 38,0 38,1 Obecnie w powiecie szczycieńskim w województwie warmińsko-mazurskim.
  39. ↑ Obecnie w województwie lubelskim.
  40. ↑ 40,0 40,1 Obecnie w województwie łódzkim.
  41. ↑ Nie licząc gminy Iłów, która znajdowała się w województwie płockim i gminy Brochów, która znajdowała się w województwie warszawskim.
  42. ↑ Gminy Baranów, Jaktorów i Żabia Wola w województwie mazowieckim.
  43. ↑ 43,0 43,1 Gminy Andrzejewo, Boguty-Pianki, Nur, Szulborze Wielkie i Zaręby Kościelne.
  44. ↑ Wszystkie gminy powiatu oprócz gminy Zębowice, która znajdowała się w starym województwie opolskim.
  45. ↑ Obecnie w powiecie kolbuszowskim w województwie podkarpackim.
  46. ↑ Początkowo jako część powiatu malborskiego; powiat sztumski powstał dopiero w 2002 roku.
  47. ↑ Nie licząc gminy Konarzyny, która znajdowała się w województwie słupskim.
  48. ↑ 48,0 48,1 48,2 Obecnie w województwie małopolskim.
  49. ↑ Gminy Dobrodzień, Gorzów Śląski, Olesno, Praszka, Radłów i Rudniki w województwie opolskim.
  50. ↑ 50,0 50,1 Gminy Moskorzew, Radków i Secemin w województwie świętokrzyskim.
  51. ↑ Nie licząc gmin Oleśnica i Szydłów, które znajdowały się w województwie kieleckim.
  52. ↑ Obecnie w powiecie ostrowieckim w województwie świętokrzyskim.
  53. ↑ Obecnie w województwie podlaskim.
  54. ↑ Obecnie w powiecie iławskim w województwie warmińsko-mazurskim.
  55. ↑ Obecnie w powiecie lidzbarskim w województwie warmińsko-mazurskim.
  56. ↑ 56,0 56,1 Obecnie w województwie dolnośląskim.
  57. ↑ Obecnie w województwie lubuskim.
  58. ↑ Obecnie w powiecie wolsztyńskim w województwie wielkopolskim.
  59. ↑ Dotyczy tylko gmin Sławno (m), Sławno (w) i Postomino. Pozostałe gminy były w województwie koszalińskim.

Bibliografia