Samogłoska półprzymknięta przednia niezaokrąglona
Samogłoska półprzymknięta przednia niezaokrąglona - typ samogłoski spotykany w językach naturalnych. Symbol, który przedstawia ten dźwięk w Międzynarodowym Alfabecie Fonetycznym, to e (zwykłe e).
Języki, w których występuje ten dźwięk
- język polski: miejsce ˈmjejsʦɛ (alofon ɛ między spółgłoskami miękkimi)[1]
- Australijski angielski: bed bed, "łóżko" (odpowiada głosce ɛ w RP i GA)
- Szkocki angielski i niektóre dialekty Amerykańskiego angielskiego: play pl̥eː, "grać" (odpowiada dyftongowi eɪ̯ w RP i GA)
- dialekt egipski języka arabskiego: ليه leː, "dlaczego?", "czemu?"
- język duński seng seŋ, "łóżko"
- język farerski eg eː, "ja"
- język francuski beauté boˈte, "piękno"[2]
- język galicyjski abeto äˈβ̞eto, "jodła"
- język gruziński მეფჱ mɛpʰej, "król" (alofon ɛ)
- język kataloński: séc sek, "składać", "zawijać"[3]
- język niderlandzki: beet beːt, "kęs" (standardowa wymowa, ale w Holandii z reguły ta głoska jest dyftongizowana - [beɪ̯t])
- język niemiecki: Seele ˈzeːlə, "dusza"
- język norweski: le leː, "śmiać się"
- język portugalski: português purtuˈɣeʃ, "portugalski"[4]
- język północnofryzyjski: ween ʋeːn, "niebieski"
- język rosyjski: шея ˈʂejə, "szyja" (występuje tylko przed spółgłoskami miękkimi)
- język szwedzki: se seː, "widzieć"
- język włoski: Venezia veˈnɛtːsja, "Wenecja"[5]
- język zachodniofryzyjski: skeel ˈskeːɫ, "zezowaty"
W niektórych językach występuje samogłoska średnia przednia niezaokrąglona, nie posiadająca odrębnego symbolu IPA, zapisywana e̞ lub ɛ̝ (najczęściej w pierwszy sposób), kiedy niezbędne jest rozróżnienie:
- dialekt Yorkshire języka angielskiego: play ple̞ː, "grać"[6]
- język fiński: metro ˈme̞tro̞, "metro"[7]
- język hebrajski: יְרִיחוֹ je̞ʁiˈħo̞, "Jerycho"[8]
- język hiszpański: diez di̯e̞θ, "dziesięć"[9]
- Algherese i północne dialekty języka katalońskiego: sec se̞k, "suchy" (w tych dialektach ɛ i e łączą się do e̞)
- język nowogrecki: έψιλον ˈe̞psilo̞n, "epsilon"
- język rosyjski: человек t͡ɕɪlɐˈvʲe̞k, "człowiek", "osoba" (występuje tylko po spółgłoskach miękkich)[10]
- język rumuński: societate so̞.ʧje̞'tä.te̞, "społeczeństwo"
- język serbsko-chorwacki: pitanje pǐːtaːɲe̞, "pytanie"[11]
- język szwedzki: häll he̞l, "płaska skała" (w wielu dialektach "e" i "ä" wymawia się w taki sam sposób)
- język tagalog: daliri dɐˈliɾe, "palec u ręki"
- język turecki: erkek e̞ɾˈke̞c, "mężczyzna"[12]
- język węgierski: hét he̞ːt, "siedem"[13]
Przypisy
- ↑ Stanisław Walewski, Langenscheidts Taschenbuch Deutsch : Polnisch-Deutsch, Deutsch-Polnisch, 1980, ISBN 3-468-96100-6
- ↑ Fougeron, Cecile; Smith, Caroline L (1993), "Illustrations of the IPA:French", Journal of the International Phonetic Association 23 (2): 73–76, doi:10.1017/S0025100300004874
- ↑ Carbonell, Joan F.; Llisterri, Joaquim (1992), "Catalan", Journal of the International Phonetic Association 22 (1-2): 53–56, doi:10.1017/S0025100300004618
- ↑ Cruz-Ferreira, Madalena (1995), "European Portuguese", Journal of the International Phonetic Association 25 (2): 90–94, doi:10.1017/S0025100300005223
- ↑ Rogers, Derek; d'Arcangeli, Luciana (2004), "Italian", Journal of the International Phonetic Association 34 (1): 117–121, doi:10.1017/S0025100304001628
- ↑ Roca, Iggy; Johnson, Wyn (1999), A Course in Phonology, Blackwell Publishing
- ↑ Iivonen, Antti; Harnud, Huhe (2005), "Acoustical comparison of the monophthong systems in Finnish, Mongolian and Udmurt", Journal of the International Phonetic Association 35 (1): 59–71, doi:10.1017/S002510030500191X
- ↑ Laufer, Asher (1999), "Hebrew", Handbook of the International Phonetic Association, pp. 96–99
- ↑ Martínez-Celdrán, Eugenio; Fernández-Planas, Ana Ma.; Carrera-Sabaté, Josefina (2003), "Castilian Spanish", Journal of the International Phonetic Association 33 (2): 255–259, doi:10.1017/S0025100303001373
- ↑ Jones, Daniel; Dennis, Ward (1969), The Phonetics of Russian, Cambridge University Press
- ↑ Landau, Ernestina; Lončarića, Mijo; Horga, Damir; Škarić, Ivo (1999), "Croatian", Handbook of the International Phonetic Association: A guide to the use of the International Phonetic Alphabet, Cambridge: Cambridge University Press, pp. 66–69, ISBN 0-521-65236-7
- ↑ Zimmer, Karl; Orgun, Orhan (1999), "Turkish", Handbook of the International Phonetic Association: A guide to the use of the International Phonetic Alphabet, Cambridge: Cambridge University Press, pp. 154–158, ISBN 0-521-65236-7
- ↑ Szende, Tamás (1994), "Illustrations of the IPA:Hungarian", Journal of the International Phonetic Alphabet 24 (2): 91–94