Sziszapangma
Sziszapangma (chin.: 希夏邦马峰, pinyin: Xīxiàbāngmǎ Fēng; tybet.: ཤི་ཤ་སྦང་མ, Wylie: Shi-sha-sbang-ma, ZWPY: Xixabangma; ang.: Shisha Pangma) – 8013 m n.p.m. (lub 8027, 8046 w różnych źródłach), ośmiotysięcznik na terytorium Tybetu w Himalajach Wysokich, ok. 120 km na północny zachód od grupy Mount Everestu. W oznaczeniu Indyjskiej Służby Topograficznej otrzymała numer XXIII, przez wiele lat znana była pod sanskrycką nazwą Gosainthan, co oznacza Miejsce Świętych. Tybetańska nazwa Shi-sha-sbang-ma oznacza Grań nad Trawiastą Równiną. Szczyt tworzy potężny masyw, pokryty wiecznymi śniegami i lodowcami. Na północnym skłonie ma źródła rzeka Arun, należąca do dorzecza Gangesu.
Historia podboju
Po raz pierwszy wierzchołek został zmierzony jedynie z dwóch nizinnych stacji i dlatego otrzymana wysokość 8013 m nie była pewna. Późniejsze pomiary chińskie wykazały jednak minimalną tylko rozbieżność w stosunku do pomiaru angielskiego. W 1945 rekonesansu dokonali niemieccy wspinacze Peter Aufschneitner i Heinrich Harrer, opisując wspomnienia w książce "Siedem lat w Tybecie". W 1963 wyprawa chińska dotarła na wysokość 7130 m n.p.m., a rok później, w 1964, dwustuosobowa wyprawa chińska rozpoczęła uwieńczony sukcesem szturm Sziszapangmy. Kilkuosobowa grupa wspinaczy prawdopodobnie zdobyła główny wierzchołek.
Jest najniższym i równocześnie najpóźniej zdobytym ze wszystkich szczytów ośmiotysięcznych.
Zdobywcy
Pierwsze wejście:
- 2 maja 1964 – Chen Shan, Cheng Tianliang, Wang Fuzhou, Wu Zongyue, Xu Jing, Zhang Junyan, Dorje, Mima Zhaxi, Sodnam Dorje, Yungden (Chiny)
- 1980 – wyprawa niemiecka – na wierzchołku stają Michael Dacher, Wolfgang Schaffer, Fritz Zintl, Sigi Hupffauer, Manfred Sturm
Pierwsze wejście zimą:
Polskie wejścia
- 18 września 1987 – Wanda Rutkiewicz, Ryszard Warecki, a także Artur Hajzer, Jerzy Kukuczka (nową drogą)
- 2 października 1991 – Wojciech Kurtyka
- 6 i 7 października 1993 – Piotr Pustelnik, a także Krzysztof Wielicki – nową drogą
- 2 maja 1994 – Ewa Panejko-Pankiewicz
- 11 października 1996 – Jacek Berbeka
- 21 i 22 kwietnia 1999 – Krzysztof Tarasewicz, Jerzy Kawiak, Marcin Miotk, Robert Wieczkowski, Jan Szulc, Piotr Henschke
- 6 października 2000 – Anna Czerwińska
- 1 października 2001 – Ryszard Pawłowski
- 10 października 2001 – Robert Porzycki
- 14 stycznia 2005 – Piotr Morawski z Włochem Simone Moro – pierwsze wejście zimowe
- 4 października 2005 – Bogusław Magrel i Adam Sikora
Na Sziszapangmę zanotowano do 2000 roku 167 wejść, podczas zdobywania szczytu zginęło 21 osób.