Siedemnaście mgnień wiosny

Skocz do: nawigacji, szukaj

Siedemnaście mgnień wiosny (ros. Семнадцать мгновений весны) – radziecki serial telewizyjny z 1973 na podstawie jednej z powieści Juliana Siemionowa, w reżyserii Tatiany Lioznowej. Autorem scenariusza i tekstu narratora filmu był sam Siemionow. Serial liczył 12 odcinków, których akcja rozgrywa się w ciągu 17 dni (stąd tytuł). Realizowano go głównie na Łotwie, a Ryga udawała miasta szwajcarskie.

Obsada

Powstały dwie polskie aktorskie wersje "Siedemnastu mgnień wiosny". Pierwsza to polski dubbing radzieckiego serialu, a druga to dwuczęściowy spektakl Teatru Sensacji "Kobra" z 1973 roku w reżyserii Andrzeja Zakrzewskiego. Odcinki nosiły tytuły: Walizka Katherine i W pułapce. W obu wersjach postać głównego bohatera - SS Standartenführera Maxa Otto von Stirlitza odtwarzał Piotr Pawłowski.

Polski dubbing

Reżyseria - Zofia Dybowska-Aleksandrowicz

Wersja polska - Teatr Sensacji "Kobra" z 1973 roku

Udział wzięli:

oraz:

i inni

Opis fabuły

Akcja filmu rozpoczyna się 12 lutego i trwa do 24 marca 1945 w upadającej III Rzeszy (głównie Berlinie). Ukazuje siedemnaście wybranych z tego okresu, pełnych napięcia dni (stąd tytuł serialu). Maksym Maksymowicz Isajew działa w Berlinie jako tajny agent wywiadu radzieckiego Standartenführer Max Otto von Stirlitz. Przeniknął w szeregi wywiadu SS - SD. Pracuje w Głównym Urzędzie Bezpieczeństwa Rzeszy. Główny motyw filmu to realizacja zadania jakie Stirlitz otrzymuje z Moskwy: dowiedzieć się, który z przywódców III Rzeszy próbuje nawiązać rokowania z aliantami zachodnimi w Szwajcarii. Uzyskać dowody, że takie rozmowy się toczą, aby zapobiec zawarciu separatystycznego pokoju pomiędzy hitlerowcami a mocarstwami zachodnimi, przede wszystkim Amerykanami. Isajew dzięki swojej niebywałej inteligencji, opanowaniu i łutowi szczęścia wykonuje zadania. Nie obywa się to jednak bez przeszkód; zanim do tego dojdzie, musi zmierzyć się z szefem RSHA Kaltenbrunerem, który mając wobec niego podejrzenia, zleca jego obserwację, oraz z szefem Gestapo Müllerem, który wszczyna wobec niego śledztwo, a nawet na krótko aresztuje. Na domiar złego jego radiotelegrafista, ginie w jednym z nalotów, przerywając łączność Stirlitza z centralą w Moskwie. Ciężarna żona radiotelegrafisty - Katia, trafia do szpitala, a stamtąd na Gestapo.

Postacie

  • Max Otto von Stirlitz - Standartenführer SS, pracownik departamentu VI Głównego Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy; w istocie radziecki agent w stopniu pułkownika Wsiewołod Władimirowicz Władimirow, używający również operacyjnego pseudonimu Maksim Maksimowicz Isajew
  • Walter Schellenberg - Brigadeführer SS, kierownik departamentu VI (wywiad zagraniczny) Głównego Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy, przełożony Stirlitza
  • Heinrich Müller - Gruppenführer SS, kierownik departamentu IV Głównego Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy (Gestapo)
  • Ernst Kaltenbrunner - Obergruppenführer SS, szef Głównego Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy

Odcinki[1]

Odcinek 1

Połowa lutego 1945. Berlin. III Rzesza dogorywa, ale odcięty w swoim bunkrze Hitler wciąż roi o ostatecznym zwycięstwie. Tymczasem jego najwyżsi dowódcy planują rozpocząć tajne negocjacje z Zachodem...

Odcinek 2

Stirlitz dostaje rozkaz z centrali w Moskwie: za wszelką cenę ma się dowiedzieć, kto spośród hitlerowskich przywódców chce rozmawiać z Zachodem o kapitulacji. Później musi zdemaskować go jako zdrajcę...

Odcinek 3

Stirlitz próbuje zorientować się, kto z hitlerowskiego dowództwa chce rozmawiać z Zachodem. Spotyka się ze swoimi łącznikami i przekazuje wiadomości do centrali w Moskwie. Musi jednak uważać, bo od pewnego czasu na rozkaz szefa RSHA Kaltenbrunera jest śledzony...

Odcinek 4

Wojska radzieckie zbliżają się do Królewca. Himmler nakazuje natychmiast ewakuować z miasta generała SS Wolfa, który ma w Szwajcarii prowadzić rozmowy z szefem amerykańskich specsłużb Allanem Dullesem. Tymczasem radziecka radiotelegrafistka i zarazem łączniczka Stirlitza wpada w ręce Gestapo...

Odcinek 5

Generał SS Wolf jedzie do Berna. W ośrodku wywiady amerykańskiego prowadzi pertraktacje z Zachodem celem zawarcia separatystycznego pokoju. Stirlitz próbuje za wszelką cenę storpedować te rozmowy...

Odcinek 6

Stirlitz werbuje do współpracy pastora Schlagga. Ma on pojechać do Szwajcarii by przekonać wywiady państw zachodnich, że generał Wolf jest prowokatorem. Tymczasem w Berlinie Gestapo próbuje ustalić czyją łączniczką jest schwytana radiotelegrafistka...

Odcinek 7

Wśród najwyższych przywódców niemieckich narasta wzajemna nieufność. Gestapo za wszelką cenę próbuje zdemaskować radzieckiego szpiega. Stirltz wywozi do Berlina cennego współpracownika, jednak już w Szwajcarii wpada on w zasadzkę. Stirlitz interweniuje u szefa SD Schellenberga, twierdząc, że działania jego podwładnych szkodzą interesom III Rzeszy...

Odcinek 8

Po powrocie z Berna Stirlitz zastaje w swoim domu wysłannika szefa Gestapo Müllera, który proponuje mu ucieczkę z Niemiec. Radziecki agent orientuje się, że jest to prowokacja, obezwładnia intruza i przekazuje w ręce Gestapo. Wkrótce Müller dowiaduje się, że odciski palców znalezione na radiostacji radzieckiej radiotelegrafistki należą do Stirlitza...

Odcinek 9

Gestapo poddaje brutalnym przesłuchaniom radziecką radiotelegrafistkę, chcąc wydobyć od niej informacje i nazwisko jej szefa oraz kody szyfrogramów, ale dziewczyna milczy. Tymczasem Stirlitz rozpracowuje kontakty Martina Bormana i próbuje zablokować niemieckie prace nad bronią nuklearną...

Odcinek 10

Stirlitz, wezwany przez SS na przesłuchanie, zostaje aresztowany. Mueller domagają się od niego wyjaśnienia, w jaki sposób odciski jego palców znalazły się na walizce z radiostacja radzieckiej agentki. Tymczasem trwają poszukiwania radiotelegrafistki, której udało się uciec...

Odcinek 11

Po licznych wyjaśnieniach i konfrontacjach Stirlitz zostaje zwolniony, a śledztwo Gestapo w jego sprawie – zamknięte. Stirlitz, który nie wie, że radiotelegrafistka uciekła, próbuje ustalić co się z nią dzieje...

Odcinek 12

Stirlitz wraz z radiotelegrafistką przedostają się do Szwajcarii. Przekazują do centrali informacje o tajnych rozmowach Niemców z przedstawicielami Zachodu. Stalin w przeddzień rokowań pokojowych w Poczdamie wysyła oficjalną notę protestacyjną do sojuszników...

Nieścisłości

  • W dossier Goebbelsa, Göringa i Himmlera znalazła się informacja: "wykształcenie średnie". W rzeczywistości Goebbels był doktorem filozofii Uniwersytetu w Heidelbergu, Göring ukończył elitarną Preußische Hauptkadettenanstalt z pierwszą lokatą i osobistymi gratulacjami cesarza Wilhelma II, zaś Himmler był absolwentem wydziału rolniczego Politechniki Monachijskiej.
  • Kobiety w SS służyły wyłącznie jako SS-Aufseherin i nie posiadały stopni. Niemka Barbra Krein nie mogła więc być unterscharführerem.
  • Helmut – SS-mann przydzielony do ochrony radzieckiej radiotelegrafistki (jedyny przyzwoity) chodzi w mundurze Waffen-SS, który nie był ubiorem SD.
  • Pastor Schlag jest nazywany w filmie również "katolickim duchownym", co dla autorów filmu najwidoczniej nie stanowiło większej różnicy.
  • Stirlitz słucha piosenek Édith Piaf: Milord z 1959 i Non, je ne regrette rien z 1960.
  • Większość oficerów SD, Gestapo, RSHA występuje w czarnych mundurach SS, które od 1939 używane były tylko jako galowe.
  • Na niemieckim lotnisku stoi rosyjski samolot Antonow An-2 ze znakami niemieckimi. Prototyp AN-2 został oblatany w 1947 roku, a produkcja seryjna ruszyła dwa lata później.
  • Kurier gen. Wolfa wsiada do radzieckiej maszyny Jak-12, którą zaczęto produkować w ZSRR w 1947 roku.
  • Blankiety telegramów wysyłanych w filmie mają napis "Międzynarodowy telegram ZSRR" oraz rubrykę (w lewym górnym rogu): "Płatność: ____ rub. ____ kop."
  • Miniaturowy (jak na owe czasy) magnetofon jakim posługuje się Stirlitz, to radziecki, tranzystorowy "Elektron-52D" wyprodukowany w 1969 roku. W rzeczywistości pozwala na zaledwie 10 min. zapis i nie posiada głośnika (nie można więc go odtwarzać "na głos").
  • Amerykanie z OSS w Bernie posługują się z kolei włoskim magnetofonem "Geloso G257" wyprodukowanym w 1963.
  • Szef Gestapo Müller ma w swoim gabinecie radziecki zegar ścienny marki "Sława" wyprodukowany w l. 70-tych.
  • Stirlitz rysuje karykatury nazistowskich bonzów flamastrem, pierwszy z nich wyprodukowano w Niemczech w 1960.
  • Stirlitz posiada w kuchni swojego domu lodówkę marki "Saratow", model z 1952.
  • W Bernie nigdy nie było ulicy Blümenstraße, a jeśli by nawet była, to nie pisana przez "ü" (po niemiecku). Również skrzyżowanie ulic Kurfürstendamm i Kantstraße nie istnieje, bo te dwie berlińskie ulice się nie przecinają.
  • Ulica Mozartstraße nie znajduje się w dzielnicy Pankow, tylko w Steglitz-Zehlendorf.
  • W ostatniej scenie serialu obok Stirlitza przejeżdżają: popularna radziecka ciężarówka ZiŁ-130 (której produkcję rozpoczęto w 1962), Łada-2101 (produkowana od 1970).
  • W filmie wielokrotnie występuje błędna pisownia niemieckojęzycznych napisów.

Ciekawostki

  • Głównym konsultantem serialu był gen.-pułkownik, z-ca przewodniczącego KGB Siemion Cwigun, występujący w czołówce pod pseudonimem S. K. Miszyn.
  • Gotowy już serial zatwierdził przewodniczący KGB – Jurij Andropow, do którego należało ostatnie słowo, czy film zostanie skierowany do emisji, czy nie.
  • Tichonow na lewej dłoni miał w widocznym miejscu tatuaż – rosyjski napis "Sława". We wszystkich scenach, gdzie dłonie Stirlitza pokazane są w zbliżeniach (np. kiedy rysuje karykatury lub układa zapałki), użyto dłoni dublera.

Dane techniczne

Film został nakręcony na taśmie czarno-białej. Składa się z 12 odcinków trwających od 65 do 79 min. W materiał fabularny wmontowano liczne fragmenty dokumentalnych kronik filmowych z okresu wojny.

W 2009 zakończyły się trzyletnie prace nad kolorowaną wersją serialu zlecone przez RTR. Brało w nich udział ok. 600 specjalistów z kilku krajów, a koszt wyniósł 3 tys. dolarów za jedną min. Odcinki trwały ok. 50 min. każdy. Wersja kolorowa serialu wywołała liczne kontrowersje. Głównymi zarzutami jej krytyków było zniszczenie dokumentalnej wymowy filmu poprzez pokolorowanie dzieła, które przez 35 lat, na swój sposób samo stało się dokumentem. Krytykowano fakt ponownej redakcji kultowych wstawek: "Materiały do przemyślenia" i "Teczki personalne" funkcjonariuszy RSHA, które zostały zredagowane na nowo (a i tak z błędami)[2].

Kolorową wersję sparodiowano w programie telewizyjnym Bolszaja Raznica[3].

Linki zewnętrzne

Przypisy

  1. ↑ Streszczenia zaczerpnięte z wydania serialu na DVD przez tygodnik Naj w 2004
  2. ↑ "Siemnadcat' mgnowienij wiesny" raskrasziwali wrucznuju (ros.). [dostęp 10 stycznia 2010].
  3. ↑ Большая разница - Цветной Штирлиц