Skopje
Panorama Skopja
• liczba ludności
• gęstość
668 518▲
279 os./km²
Błagojewgrad (Bułgaria)
Bradford (Wielka Brytania)
Dijon (Francja)
Drezno (Niemcy)
East York (Kanada)
Krajowa (Rumunia)
Pittsburgh (USA)
Podgorica (Czarnogóra)
Roubaix (Francja)
Stambuł (Turcja)
Tempe (USA)
Waremme (Belgia)
Skopje[1][2], dawniej też (obecnie niezalecane) Skopie[3] (maced. Скопје, serb. Скопље – Skoplje, alb. Shkup, gr. Σκόπια, tur. Üsküp) – stolica Republiki Macedonii, położona w kotlinie na wschód od Szar Płaniny, nad rzeką Wardar. Ludność: 507 tys. mieszkańców (2002). Główny ośrodek gospodarczy i naukowy kraju, węzeł kolejowy, ze stacją Skopje, drogowy, międzynarodowy port lotniczy.
Pochodzenie nazwy miasta
Obecna nazwa miasta może pochodzić od greckiego słowa σκοπιά - skopia [4], oznaczającego wojskowe, obserwacyjne posterunki wartownicze [5]. Ponadto, w pobliżu obecnego miasta położone było antyczne miasto greckie Σκουποί[6], zniszczone trzęsieniem ziemi, w 520 r. Miasto odbudowane zostało dzięki pomocy cesarza Justyniana I Wielkiego, jego nazwę zmieninono wtedy na na Ιουστινιανή - Justiniani.
Historia
- starożytna iliryjska osada Scupi
- panowanie władców starożytnej Macedonii
- panowanie rzymskie i bizantyńskie
- panowanie cara Samuela Komitopula (972-992)
- panowanie bizantyńskie 1018 - 1181
- panowanie bułgarskie, po odrodzeniu się Bułgarii w tzw. "drugie państwo Bułgarskie"
- stolica serbskiego carstwa Stefana Duszana w XIV wieku
- blisko pięciowiekowe panowanie tureckie
- stolica Jugosłowiańskiej Socjalistycznej Republiki Macedonii od 1945
- 1963 – katastrofalne trzęsienie ziemi
- 1991 – po rozpadzie Jugosławii, stolica niepodległej Republiki Macedonii
26 sierpnia 1910 r. w tym mieście urodziła się Matka Teresa z Kalkuty[7].
Spór o tradycję historyczną
Skopianie odwołują się do historycznej tradycji starożytnych Makedonów. Znalazło to m.in. wyraz w nazewnictwie międzynarodowego portu lotniczego "Aleksander Wielki", nowej nazwie głównego stadionu sportowego "Filip II", pomnikach Filipa II i Aleksandra Wielkiego, publicznych ekspozycji oryginalnych fragmentów starożytnych rzeźb, przed najważniejszymi gmachami państwa itp.[8]. Toteż także w dziedzinie historii trwa spór międzypaństwowy z Grecją, szczególnie emocjonujący mieszkańców greckiej Macedonii. Toteż jest ewenementem lotnictwa na skalę światową, że inny, międzynarodowy port lotniczy, położony obok greckiego, macedońskiego miasta Kawala, także nosi imię "Aleksander Wielki".
Podział administracyjny
Zabytki i atrakcje turystyczne
- rzymsko-bizantyński akwedukt z I wieku n.e., rozbudowany w VI wieku n.e. przez Justyniana Wielkiego.
- twierdza Skopsko Kale ze śladami osadnictwa z epok: neolitu i brązu, a także czasów rzymskich i bizantyjskich (obecnie trwają tam badania archeologiczne)
- Cerkiew św. Pantelejmona w Nerezi, na przedmieściach Skopia, z 1161 z zachowanymi freskami będącymi wspaniałym przykładem malarstwa bizantyjskiego.
- kamienny średniowieczny most na rzece Wardar
- cerkiew św. Nikity z XIV wieku
- architektura z okresu panowania tureckiego (łaźnie, zajazdy, meczety głównie z XV wieku)
- cerkiew św. Spasa z XVII-XIX wieku
- synagoga Beit Jakow
Nazwa w języku polskim
Nazwa miasta Skopje jest w języku polskim rodzaju nijakiego i odmienia się jak słońce, np. Byłem w Skopju. Jedziemy do Skopja lub pozostaje nieodmieniona, np. Byłem w Skopje. Jedziemy do Skopje.
Przypisy
- ↑ Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej (KSNG) Nazwy państw świata, ich stolic i mieszkańców, 2007 Wykaz w formacie PDF, s. 26
- ↑ Protokół z IV, V i VI posiedzenia Komisji Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Polski, które odbyły się w dniu 20 lutego, 13 marca i 17 kwietnia 2002 roku, s. 4 [1]
- ↑ Włodzimierz Pianka, Zuzanna Topolińska, Božidar Vidoeski Słownik macedońsko-polski i polsko-macedoński, wydawcy: PWN i Knigoizdatelstvo "Makedonska kniga", Warszawa - Skopje 1990 r.
- ↑ Strona wyszukiwarki Google, jako Σκοπια wymienia jedno miasto na terenie Republiki Macedonii i 4 miejscowości na terenie Republiki Grecji.
- ↑ m.in. Podręczny Słownik Grecko-Polski, Wiedza Powszechna, Warszawa 1999, str. 292.
- ↑ Σκουποί czyta się po grecku podobnie, jak łacińskie "Scupi"
- ↑ Kathryn Spink: Matka Teresa. Autoryzowana biografia. Lublin: Wydawnictwo Gaudium, 2001. ISBN 83-88615-22-X. Cytat: Tak obojętnie podchodziła do chronologii swojego życia i faktycznie tak daleko była od chęci czytania tego, co o niej pisano, że przez wiele lat, a zatem także w wielu książkach błędnie podawano jako datę jej urodzenia 27 sierpnia 1910 r. Ta sama figuruje nawet w rejestrze (...) Zgromadzenia Sióstr Loretanek w Indiach. Tymczasem jak wyznała Eileen Egan, (...) była to data chrztu..
- ↑ Artykuł w "The Christian Science Monitor" 2,300 years later, 'Alexander-mania' grips Macedonia ; Artykuł w Der Spiegel (ang.) "Which Macedonia Was Alexander the Great From?"
Zobacz też
Linki zewnętrzne
- Skrót historii regionu Macedonii i Republiki Macedonii.