The Transformers

Transformery - rasa inteligentnych robotów

• Strona główna
• Kontakt

Skrajna prawica (radykalna prawica, ultraprawica, reakcyjna prawica, ekstremizm prawicowy) – terminy używane na określenie osób i ugrupowań o poglądach prawicowych, charakteryzujących się skrajnym programem lub radykalnymi metodami działania.

W sprawach gospodarczych skrajna prawica zazwyczaj opowiada się za neoliberalnym kapitalizmem lub korporacjonizmem. Osoby o skrajnie prawicowych poglądach najczęściej dążą do wyróżnienia swojego narodu na tle innych. Uznają, iż naród danego kraju powinien przyjmować imigrantów na swoich warunkach.

Jakie poglądy zaliczamy do skrajnej prawicy?

Skrajna prawica opiera swoje podejście do spraw socjalnych na ideach konserwatywnych-liberałów. Pomoc socjalna państwa dla obywateli i podmiotów gospodarczych powinna być jak najmniejsza. Kompensuje się to podejściem do własności prywatnej, która jest honorowana jako jedna z najwyższych wartości. W tym podejściu państwo nie pomaga, ale jednocześnie zrzeka się większości roszczeń gospodarczych. Twierdzą oni, iż tylko niczym nieskrępowana konkurencja jednostek na rynku może prowadzić do rozwoju.

Według Jacka Bartyzela, w dychotomicznym układzie (prawica – lewica) nie można dokładnie i bez przekłamań określić, jakie poglądy zaliczają się do skrajnie prawicowych: w tym celu trzeba przyjąć układ triadyczny (czyli zakładamy, że prawica sama w sobie zawiera troistość, tzn. ma "swoją" prawicę", "swoje" centrum i "swoją" lewicę")^{potrzebne źródło}. W ten sposób do ogólnego pojęcia skrajnej prawicy można zaliczyć:

• tradycjonalistyczną "skrajną prawicę prawicy" (prawica "ultra") – czyli patriarchalizm, restauracjonizm, legitymizm monarchiczny (m.in. hiszpański karlizm) – prawie całkowicie pokrywający się z propapieskim ultramontanizmem, "evoliański" tradycjonalizm integralny oraz "integrystyczny" tradycjonalizm katolicki.
• reakcyjną "prawicę prawicy" – czyli niemiecki konserwatyzm romantyczny, rojalistyczny nacjonalizm integralny typu Action Française, hiszpański "nacjonal-katolicyzm" (nacional catolicismo), katolicki korporacjonizm, narodowo-katolickie postaci autorytaryzmu (Austria 1934-1938, salazaryzm,

frankizm), "młodokonserwatywny" nurt "konserwatywnej rewolucji", amerykański "paleokonserwatyzm"^{potrzebne źródło}.

• rewolucyjną "lewicę prawicy" – czyli ruchy narodowo-socjalistyczne i faszystowskie czy faszyzujące ruchy narodowo-radykalne i narodowo-syndykalistyczne (hiszpańska Falanga, belgijski "reksizm", rumuński Legion Michała Archanioła), nurt "nacjonalizmu żołnierskiego" i "narodowo-bolszewicki" w "rewolucji konserwatywnej", doktryny i ruchy "tercerystyczne" ("trzeciej drogi"), "prawicowy gramscizm" Nowej Prawicy.

Współcześnie określenie skrajna prawica jest używane także dla opisu osób lub grup o charakterze ultrakonserwatywnym lub monarchistycznym.

Poglądy gospodarcze

Poglądy gospodarcze przedstawicieli skrajnej prawicy są różnorodne w zależności od zainteresowanych. Od etatyzmu przez gospodarkę hybrydową (np. korporacjonizm) po kapitalizm.

Wśród nacjonalistycznej części skrajnej prawicy nie ma zgodności co do polityki gospodarczej. Można spotkac zarówno korporacjonistów (wśród rodzimych najconalistycznych ideologów: Adam Doboszyński) jak i kapitalistów (których przedstawicielem w polskim ruchu narodowym był Roman Rybarski).

Antyliberalizm obyczajowy

Zwykle prawicę utożsamia się ze sprzeciwem wobec swobody obyczajowej, na przykład zdecydowana opozycja wobec równouprawnienia związków innych niż małżeństwo, rozumiane jako związek kobiety i mężczyzny (konserwatyzm uważa związki homoseksualne za nienaturalne, zaś zgodę państwa na ich zawieranie – za niezasłużony przywilej).

Kara śmierci

Prawica z reguły postuluje wprowadzenie surowych kar (w tym karę śmierci). Kara ta miałaby być wymierzana za przestępstwa takie jak morderstwo czy gwałt ze szczególnym okrucieństwem (chyba, że ofiara nie chce karania przestępcy). Budzi ona kontrowersje wśród wielu lewicowych oraz centrowych polityków. Z Katechizmu Kościoła katolickiego^[1]:

Kiedy tożsamość i odpowiedzialność winowajcy są w pełni udowodnione, tradycyjne nauczanie Kościoła nie wyklucza zastosowania kary śmierci, jeśli jest ona jedynym dostępnym sposobem skutecznej ochrony ludzkiego życia przed niesprawiedliwym napastnikiem.

Jeżeli jednak środki bezkrwawe wystarczą do obrony i zachowania bezpieczeństwa osób przed napastnikiem, władza powinna ograniczyć się do tych środków, ponieważ są bardziej zgodne z konkretnymi uwarunkowaniami dobra wspólnego i bardziej odpowiadają godności osoby ludzkiej.

Istotnie dzisiaj, biorąc pod uwagę możliwości, jakimi dysponuje państwo, aby skutecznie ukarać zbrodnię i unieszkodliwić tego, kto ją popełnił, nie odbierając mu ostatecznie możliwości skruchy, przypadki absolutnej konieczności usunięcia winowajcy "są bardzo rzadkie, a być może już nie zdarzają się wcale". (KKK 2267).

Ideologie prawicowe zakładają, że główną funkcją kary jest odstraszenie potencjalnych przestępców od popełnienia podobnego przestępstwa w przyszłości oraz izolację potencjalnie groźnych jednostek od reszty społeczeństwa.

Wychowanie

Skrajna prawica w podejściu do wychowania dzieci zwraca się dużą uwagę na prawa rodziców do decyzji o tym, jak wychowywać swoje dzieci. Dlatego ta grupa przeciwstawia się urzędowym przepisom regulującym aspekty wychowawcze, m.in. dotyczące zbyt wczesnego uświadamiania seksualnego czy zabraniającym stosowania kar cielesnych wobec dzieci.

Inni z drugiej strony postulują pełną opiekę państwa w kwestii wychowania przyszłych pokoleń zgodnie z ich przyjętą ideologią.

Kontrowersje

Występuje znaczna różnica w zabarwieniu znaczeniowym wyrażenia "skrajna prawica" w zależności od kontekstu użycia. Ugrupowania i osoby, które same się tak określają, kojarzą je z radykalnym, bezkompromisowym poparciem dla wartości prawicowych.

Skrajna prawica często utożsamiana jest z nacjonalizmem, rasizmem, szowinizmem, antysemityzmem (lub w przypadku Żydów syjonizmem), seksizmem, sprzeciwem wobec praw zwierząt, ksenofobią i homofobią i faszyzmem. Środowiska skrajnie prawicowe często głoszą również kult siły, rewolucjonizm konserwatywny, segregację rasową, imperializm, kolonializm, darwinizm społeczny, elitaryzm, patriarchalizm, klerykalizm, fundamentalizm i fanatyzm religijny oraz opowiadają się za silną, skupioną w jednym ręku scentralizowaną władzą: monarchią, absolutyzmem czy autorytaryzmem, a nawet totalitaryzmem.

Skrajna prawicy przypisuje się wrogość wobec poglądów lewicowych, a także liberalizmu społecznego i demokracji. Niektóre środowiska ultrakonserwatywne głoszą również powrót do feudalizmu oraz przywrócenia niewolnictwa czy instytucji takich jak Inkwizycja^{potrzebne źródło}.

Szczególne kontrowersje wywołuje szeroko rozpowszechniony pogląd uznający ugrupowania skrajnie nacjonalistyczne (np. faszystowskie, narodowo-socjalistyczne oraz neonazistowskie) za skrajną prawicę. Niektóre osoby o poglądach neofaszystowskich czy neonazistowskich nazywają siebie skrajną prawicą i tak też są określani przez media. Takiej klasyfikacji sprzeciwiając się m.in. konserwatyści, podnosząc etatystyczne (a więc ich zdaniem charakterystyczne dla lewicy) aspekty gospodarczego programu faszyzmu czyli korporacjonizmu i stąd środowiska konserwatywne klasyfikują ten nurt polityczny jako hybrydowy czy tercerystyczny^[2].

Zobacz też

• skrajna lewica

Przypisy