Skrzypek na dachu
Skrzypek na dachu (ang. Fiddler on the Roof) – musical z muzyką Jerry'ego Bocka, słowami Sheldona Harnicka i librettem Josepha Steina. Historia jest luźno oparta na książce Dzieje Tewji Mleczarza autorstwa ukraińskiego pisarza żydowskiego Szolema Alejchema. Premiera odbyła się 22 września 1964 na Broadwayu.
Opis fabuły
Akcja rozgrywa się w 1905 r. w Anatewce, małym miasteczku na terenie Imperium Rosyjskiego. Jest ono miejscem życia dwóch społeczności - żydowskiej i rosyjskiej, które starają się nie wchodzić sobie w drogę. Historyczne tło akcji nawiązuje do rodzącego się komunizmu, rewolucji 1905 roku, a w finale do masowej emigracji ludności żydowskiej.
Tewje Mleczarz chce wydać za mąż swoje córki. Te jednak nie zgadzają się z propozycjami swatki i szukają związków z miłości. Tewje musi wybrać, czy życie zgodnie z tradycją jest ważniejsze nad szczęście córek. Tymczasem do Anatewki dociera wiadomość o konieczności opuszczenia przez wszystkich Żydów miasteczka.
Ekranizacja
Skrzypek na dachu został zekranizowany w 1971 roku oraz nagrodzony Oscarem.
Skrzypek na dachu w Polsce
W Polsce musical ten wystawiły: Teatr Muzyczny w Łodzi (gdzie odbyła się polska prapreremiera Skrzypka na dachu w 1983 r.), Teatr Rozrywki w Chorzowie (prem. 1993), Teatr Żydowski w Warszawie, Teatr Bagatela w Krakowie, Teatr Muzyczny w Poznaniu, Teatr Wielki w Poznaniu, Teatr Muzyczny – Operetka Wrocławską (do 2004 r.)a potem przez Teatr Muzyczny Capitol we Wrocławiu (do 2007 r.),a obecnie musical wystawiany jest czasami przez Operę Wrocławską Teatr Muzyczny w Lublinie (reż. Zbigniew Czeski, prem. 1994), Teatr Muzyczny w Gdyni (reż. Jerzy Gruza, prem. 8 listopada 2008; grany był również w latach 1984-1999), Teatr im. Aleksandra Sewruka w Elblągu (prem. 12 listopada 2011).
Znaczące różnice w fabule
- W powieści Szołema Alejchema Golde i Motel umierają z przyczyn naturalnych, zaś w musicalu żyją.
- W musicalu pominięto wstępne rozdziały o napotkaniu bogaczy przez Tewjego na drodze i oszukaniu go przez krewnego.
- W musicalu przedstawiono losy tylko trzech córek, w powieści za mąż wychodzą również Szprince i Bełkie.