Socjaldemokracja Rzeczypospolitej Polskiej

Skocz do: nawigacji, szukaj
Była siedziba Socjaldemokracji Rzeczypospolitej Polskiej (obecnie siedziba Sojuszu Lewicy Demokratycznej) przy ul. Rozbrat w Warszawie

Socjaldemokracja Rzeczypospolitej Polskiej (SdRP) – polska partia polityczna wywodząca się z Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, istniejąca w latach 1990–1999. Od 1991 wchodząca w skład koalicji Sojusz Lewicy Demokratycznej, przekształconej w 1999 w jednolitą partię o tej samej nazwie. W okresie 1993–1997 współtworzyła koalicję rządową z Polskim Stronnictwem Ludowym. Premierami z ramienia ugrupowania byli Józef Oleksy (1995–1996) i bezpartyjny Włodzimierz Cimoszewicz (1996–1997). W 1995 kandydat partii Aleksander Kwaśniewski wygrał wybory prezydenckie[2]. Przewodniczącymi SdRP byli kolejno: Aleksander Kwaśniewski, Józef Oleksy i Leszek Miller.

Historia partii

Partia powstała 28 stycznia 1990 po samorozwiązaniu PZPR w 1990 na jej ostatnim zjeździe (26–27 stycznia)[2]. Została zarejestrowana 23 sierpnia 1990[2]. Skupiała tzw. centrowy nurt dawnych członków PZPR oraz szereg organizacji związkowych (OPZZ i inne federacje), emeryckich, kombatanckich, środowiskowych, i wyznaniowych (Unia Chrześcijańsko-Społeczna "Akcja Ekumeniczna" Kazimierza Morawskiego). Nie weszli do niej z jednej strony przedstawiciele tzw. betonu partyjnego, z drugiej strony opuścili ją politycy bardziej krytycznie nastawieni do PRL (Tomasz Nałęcz, Wiesława Ziółkowska, Tadeusz Fiszbach). SdRP przejęła majątek PZPR. Przewodniczącym rady naczelnej ugrupowania został Aleksander Kwaśniewski, a sekretarzem generalnym Leszek Miller.

SdRP weszła 16 lipca 1991 w skład koalicji partii i ugrupowań lewicowych Sojusz Lewicy Demokratycznej (SLD). W pierwszych wolnych wyborach z 28 października 1991 koalicja SLD uzyskała 12% głosów (drugie miejsce po UD i 60 mandatów poselskich i 4 senatorskie[3]), jednak nie otrzymała miejsca w Prezydium Sejmu, ani komisji). SdRP zdecydowanie sprzeciwiała się działalności rządu Jana Olszewskiego. Do gabinetu Hanny Suchockiej miała stosunek bardziej zniuansowany, popierała jego niektóre inicjatywy (np. Program Powszechnej Prywatyzacji). W maju 1993 poparła jednak wniosek "Solidarności" o udzielenie mu wotum nieufności, co otworzyło drogę do nowych wyborów.

Po drugim kongresie partii, który odbył się 19 marca 1993, przewodnictwo utrzymał Aleksander Kwaśniewski, a wiceprzewodniczącymi zostali Leszek Miller, Józef Oleksy i Izabella Sierakowska.

W 19 września 1993 koalicja SLD wygrała wybory parlamentarne z ponad 20% wynikiem uzyskując 171 mandatów poselskich i 38 senatorskich[4]. Na stanowisko premiera ugrupowanie nie mogło liczyć, stąd też poparło na tym stanowisku Waldemara Pawlaka z Polskiego Stronnictwa Ludowego, z którym zawarło koalicję[2]. W 1995 SLD zgłosił kandydaturę swojego lidera Aleksandra Kwaśniewskiego na prezydenta[2]. W listopadzie 1995 zmierzył się on w drugiej turze wyborów z Lechem Wałęsą. Nieznacznie wygrał głosowanie i w grudniu 1995 rozpoczął urzędowanie. Tymczasem SLD popierał rząd Józefa Oleksego, który w marcu 1995 zastąpił na tym stanowisku Waldemara Pawlaka.

Po wyborze Aleksandra Kwaśniewskiego na prezydenta w 1995 Józef Oleksy objął 28 stycznia 1996 stanowisko przewodniczącego partii[2]. Na skutek tzw. afery Olina Józef Oleksy zrezygnował z funkcji prezesa Rady Ministrów. Stanowisko to objął inny polityk SLD Włodzimierz Cimoszewicz. Postanowiono przedłużyć koalicję z PSL. W okresie urzędowania Włodzimierza Cimoszewicza SLD zaczął pracować nad reformami. Wielu z proponowanych zmian sprzeciwiało się PSL, stąd też np. zaniechano reformy szkolnictwa i administracji. Uchwalono natomiast ustawę o ochronie zdrowia oraz reformę centrum administracyjnego rządu. Inercji w polityce reform towarzyszyły w owym okresie ostre spory światopoglądowe, dotyczące szczególnie zawartego przez rząd Hanny Suchockiej konkordatu, któremu to dokumentowi SLD się sprzeciwiał. Duże kontrowersje wzbudziła też uchwalona głosami SLD i Unii Pracy liberalna ustawa aborcyjna, której zgodność z konstytucją zakwestionował Trybunał Konstytucyjny. Podobne emocje budziła poruszana przez ministra Jerzego Wiatra kwestia wychowania seksualnego w szkołach oraz proponowana likwidacja ocen z religii na świadectwach szkolnych.

W wyborach z 21 września 1997 SLD wyprzedziła Akcja Wyborcza Solidarność, choć lewica zdobyła 700 tysięcy głosów więcej w porównaniu z wyborami z 1993[2]. Na skutek jednak niskiego wyniku PSL niemożliwa stała się kontynuacja dotychczasowej koalicji. Zainteresowania aliansem z SLD nie wykazała też Unia Wolności. W tej sytuacji ugrupowanie musiało przejść do opozycji. Na kongresie SdRP w grudniu 1997 Józefa Oleksego na stanowisku przewodniczącego zastąpił Leszek Miller. W czerwcu 1999 w wyniku przekształcenia SLD w jednolitą partię Socjaldemokracja RP samorozwiązała się[1].

Organem prasowym SdRP była "Trybuna".

Poparcie

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 Krystyna Paszkiewicz: Partie i koalicje polityczne III Rzeczypospolitej. Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 2004, s. 161. ISBN 83-229-2493-3. 
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 Krystyna Paszkiewicz: Partie i koalicje polityczne III Rzeczypospolitej. Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 2004, s. 160. ISBN 83-229-2493-3. 
  3. ↑ Krystyna Paszkiewicz: Partie i koalicje polityczne III Rzeczypospolitej. Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 2004, s. 158. ISBN 83-229-2493-3. 
  4. ↑ Krystyna Paszkiewicz: Partie i koalicje polityczne III Rzeczypospolitej. Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 2004, s. 159. ISBN 83-229-2493-3.