Spółgłoska szczelinowa wargowo-zębowa dźwięczna - rodzaj dźwięku spółgłoskowego występujący w językach naturalnych. W międzynarodowej transkrypcji fonetycznej IPA oznaczanej symbolem: [v].

Artykulacja

Opis

W czasie artykulacji podstawowego wariantu [v]:

• modulowany jest prąd powietrza wydychanego z płuc, czyli artykulacja tej spółgłoski wymaga inicjacji płucnej i egresji,
• tylna część podniebienia miękkiego zamyka dostęp do jamy nosowej, prąd powietrza uchodzi przez jamę ustną
• prąd powietrza w jamie ustnej przepływa ponad całym językiem lub przynajmniej powietrze uchodzi wzdłuż środkowej linii języka
• dolna warga kontaktuje się z górnymi siekaczami, tworząc małą szczelinę. Szczelina ta jest na tyle wąska, że masy powietrza wydychanego z płuc tworzą charakterystyczny szum.
• wiązadła głosowe periodycznie drgają, spółgłoska ta jest dźwięczna
• pozycja języka i ust może zależeć od kontekstu, w jakim występuje głoska.

Warianty

Opisanej powyżej artykulacji może towarzyszyć dodatkowo:

• wzniesienie środkowej części grzbietu języka w stronę podniebienia twardego, mówimy wtedy o spółgłosce zmiękczonej (spalatalizowanej): [vʲ]
• wzniesienie tylnej części grzbietu języka w kierunku podniebienia tylnego, mówimy spółgłosce welaryzowanej: [vˠ]
• zaokrąglenie warg, mówimy wtedy o spółgłosce labializowanej: [vʷ]

Przykłady

• w języku polskim: woda ˈvɔda
• w języku angielskim: very ˈvεɹi "bardzo"
• w języku francuskim: valve valv "zastawka"
• w języku niemieckim: Wein vaɪ̯n "wino", Virus 'viːʁus
• w języku wietnamskim: vợ vəːʔ˥˩ "żona"

Terminologia

Spółgłoska szczelinowa dwuwargowa to inaczej spółgłoska frykatywna labiodentalna.