Spółgłoska zwarto-szczelinowa dziąsłowa bezdźwięczna – rodzaj dźwięku spółgłoskowego występujący w językach naturalnych, oznaczany w międzynarodowej transkrypcji fonetycznej IPA symbolem [ʦ]. Czyta się jak polskie „c”

Artykulacja

Opis

W czasie artykulacji tej spółgłoski:

• modulowany jest strumień powietrza wydychany z płuc, czyli jest to spółgłoska płucna egresywna
• tylna część podniebienia miękkiego zamyka dostęp do jamy nosowej, jest to spółgłoska ustna
• prąd powietrza w jamie ustnej uchodzi wzdłuż środkowej linii języka – spółgłoska środkowa
• koniuszek języka i jego brzeżek kontaktuje się z dziąsłami – jest to spółgłoska dziąsłowa.
• Dochodzi do całkowitego zablokowania przepływu powietrza przez jamę ustną i nosową, a następnie do przejścia bezpośrednio, bez plozji, do spółgłoski s.
• wiązadła głosowe nie drgają, spółgłoska ta jest bezdźwięczna

Warianty

• wzniesienie środkowej części grzbietu języka w stronę podniebienia twardego, mówimy wtedy o spółgłosce zmiękczonej (spalatalizowanej): [ʦʲ]
• wzniesienie tylnej części grzbietu języka w kierunku podniebienia tylnego, mówimy spółgłosce welaryzowanej: [ʦˠ]
• napięcie mięśni gardła – mówimy o spółgłosce faryngalizowanej [ʦˁ]
• zaokrąglenie warg, mówimy wtedy o spółgłosce labializowanej [ʦʷ]

Przykłady

• w języku polskim: co ʦɔ
• w języku kabylskim: iḥeşşeḇ iħəʦ:əβ "on liczy"
• w języku niemieckim: Zehn ʦe:n "dziesięć"
• w języku paszto: څلور ʦa'lor "cztery"
• w języku rumuńskim: fraţi 'fraʦi "bracia"
• w języku włoskim: grazia 'graʦja "łaska"