Spodek (hala widowiskowa)
Spodek – hala widowiskowo-sportowa w Katowicach przy alei Wojciecha Korfantego 35. Hala ta jest zarządzana przez Przedsiębiorstwo Widowiskowo-Sportowe "Spodek" i należy do miasta Katowic. Pierwotnie hala została wybudowana pod nazwą Wojewódzka Hala Widowiskowo-Sportowa w Katowicach, pod którą jest znana w literaturze architektonicznej, i pod którą to nazwą działała do 1997.
Historia
Idea utworzenia hali widowiskowo-sportowej na terenie Katowic, ówcześnie zwanych Stalinogrodem, zaistniała już w 1955. Początkowo obiekt miał znajdować się na obrzeżach miasta, na terenie Wojewódzkiego Parku Kultury i Wypoczynku.
W 1959 Stowarzyszenie Architektów Polskich ogłosiło konkurs na wykonanie projektu wspomnianej hali. Zwycięzcą konkursu został zespół projektantów z Biura Studiów i Projektów Typowych Budownictwa Przemysłowego z Warszawy, reprezentowany przez architektów Macieja Gintowta i Macieja Krasińskiego. Wykonawcą konstrukcji był Andrzej Żórawski, wg projektu podobnie zawieszonego dachu warszawskiego Supersamu projektu Wacława Zalewskiego zrealizowanego w 1962.
Po prezentacji projektu, decyzją ówczesnego wojewody, za wstawiennictwem Jerzego Ziętka została wyznaczona nowa lokalizacja w pobliżu ścisłego centrum, na miejscu dawnej hałdy hutniczej, na terenach klasyfikowanych ze względu na szkody górnicze w kategorii A2.
Pierwsze prace konstrukcyjne rozpoczęły się w 1964. Wkrótce pracę nad konstrukcją przerwano na 18 miesięcy z powodu podejrzeń o błędy konstrukcyjne. Podejrzenia nie sprawdziły się. W 1969 był oddany pierwszy budynek – przylegające do Spodka lodowisko. Ostatecznie halę ukończono w 1971.
Na halę przeznaczono 200 mln zł, jednak ostatecznie jej koszt wyniósł ok. 800 mln zł.
W 2008 zamontowany został system klimatyzacyjny.
W 2009 powiększono widownię – nowością są wysuwane na płytę siedzenia oraz loże dla vipów, zamontowano nowoczesne oświetlenie umożliwiające nagrywanie w technologii HD oraz zamontowano ogromny ekran diodowy w kształcie walca. Całość kosztowała 70 milionów złotych[1]. Z końcem marca 2011 rozpoczął się remont elewacji obiektu[2].
Konstrukcja
Jest to jeden z pierwszych w skali światowej obiektów z dachem zrealizowanych w koncepcji tensegrity. Ważąca 300 ton stalowa konstrukcja kopuły połączona jest z zewnętrznym stalowym pierścieniem za pomocą 120 lin nośnych w formie prętowo-cięgnowych kratownic, na których osadzone jest pokrycie dachowe.
Hala główna z zewnątrz kształtem przypomina nieco latający spodek (tzw. UFO), co wynikło z połączenia dwóch podstawowych funkcji planowanych dla tego obiektu: hali sportowej i hali widowiskowej. Schematy widowni w obu przypadkach znacznie się od siebie różnią: pierwszy preferuje układ centralny areny, drugi układ kierunkowy.
Bezpośrednio do hali przylega lodowisko, sala gimnastyczna i hotel, które są połączone w jedną całość tzw. antresolą. W Spodku są organizowane mecze siatkówki, koszykówki, hokeja na lodzie, koncerty muzyczne, imprezy okolicznościowe, konferencje naukowe, przedstawienia cyrkowe, rewie na lodzie, rewie cyrkowe i imprezy targowe.
- Kubatura całego obiektu wynosi 338 732 m³;
- Powierzchnia użytkowa całego obiektu 29 473 m².
Hala główna
- kubatura hali głównej 246 624 m³;
- całkowita powierzchnia użytkowa hali to 15 386 m²;
- wysokość maksymalna: 32 m;
- wymiary płyty głównej: 45 × 60 m;
- maksymalna odległość od środka: 72 m.
Wyposażenie dodatkowe
- rozbieralna scena o wymiarach 21 m x 15 m x 1,2 m
- montowany parkiet
- montowane lodowisko o wymiarach 30 m x 60 m
- internet bezprzewodowy
- sprzęt do symultanicznych tłumaczeń językowych
- sprzęt do nagłośnienia
- zabudowa targowa wraz z wyposażeniem stoisk
- plenerowy zestaw estradowy (scena wymiarach 10 m x 10 m x 1 m do 1,3 m, podesty pod nagłośnienie, zadaszenie
- sceny, wieża dla realizatorów światła i dźwięku)
Widownia
- 35 sektorów, w tym specjalny sektor VIP;
- stałych miejsc siedzących: 7 776;
- liczba miejsc siedzących na sektorach wysuwanych: 1 560;
- liczba miejsc siedzących dostawnych: 1 700;
- bezpieczna (zalecana) liczba widzów: 8 000;
- Maksymalna wielkość widowni: 11 500.
Korytarze
- hol główny, poziom górny – powierzchnia 4200 m²;
- hol szatnia, poziom dolny – powierzchnia 1370 m².
Lodowisko
- wysokość – 11 m
- wymiary tafli – 30 m x 60 m;
- maksymalna pojemność widowni 1500 osób.
Sala gimnastyczna
- kubatura 11 631 m³
- powierzchnia użytkowa – 1490 m²;
- wysokość maksymalna – 12 m
- wymiary płyty – 30 × 30 m.
- pojemność widowni – 3620
Wydarzenia
Ze względu na rozmiary i warunki techniczne w hali organizowane są największe imprezy kulturalne, sportowe i muzyczne.
Muzyczne
- 10 lutego 1987 – Pierwszy koncert zespołu Metallica w Polsce.
- W 1992 20 czerwca grupa Dżem zagrała tam koncert zarejestrowany na dwóch płytach Wehikuł czasu - Spodek '92
- W 1994 grupa Perfect reaktywowała się po kilkuletniej przerwie, rozpoczynając od koncertu w Spodku, wydanego później na płycie Katowice Spodek Live '94
- W 1994 grupa Hey nagrała album Live!, dając pierwszy w historii polski koncert z udziałem MTV; koncert został uznany za wydarzenie roku 1994
- W 1996 grupa Deep Purple nagrała DVD koncertowe Live Encounters w Spodku
- 15 i 16 czerwca 2000 grupa Pearl Jam zarejestrowała w Spodku dwa albumy koncertowe.
- 21 czerwca 1997 – Pierwszy koncert francuskiego kompozytora muzyki elektronicznej Jean'a Michel'a Jarre w Polsce.
- 30 sierpnia 1998 – Koncert duetu Modern Talking
- 21 marca 2003 – ostatni, pożegnalny koncert zespołu hip-hopowego Paktofonika – w 2004 roku koncert został wydany na płycie DVD
- 7 czerwca 2006 – pierwszy koncert zespołu Alice in Chains w Polsce
- W 2009 3 października grupa Dżem zagrała tam koncert zarejestrowany na 3 DVD i 4 CD 30 urodziny
- Eska Music Awards 2011
- 11 lutego 2012 - Koncert Thomasa Andersa
- 14 kwietnia 2012 - Koncert Judas Priest
Sportowe
- Halowe Mistrzostwa Europy w Lekkoatletyce 1975
- Mistrzostwa Świata grupy A w Hokeju na Lodzie 1976
- Finał Ligi Światowej w siatkówce mężczyzn 2001, 2007
- Mistrzostwa Europy w koszykówce 2009
- Mistrzostwa Europy w Piłce Siatkowej Kobiet 2009
- XIII Konfrontacja Sztuk Walki
- Mistrzostwa Europy w Koszykówce Kobiet 2011
- Mistrzostwa Świata w Piłce Siatkowej Mężczyzn 2014
Cykliczne
- Międzynarodowa wystawa psów rasowych
- Festiwal Piosenki Szantowej TRATWA
- Mayday Festiwal (2000-)
- Metalmania
- Metal Hammer Festival
- Mystic Festival
- Festiwal Odjazdy (1989-2000)
- Rawa Blues Festival (1980-)
- Śląski Festiwal Fryzjersko-Kosmetyczny
- Wystawa minerałów i surowców
- Targi Edukacyjne (co roku w marcu)
Zobacz też
Przypisy
- ↑ sport.onet.pl Fotogaleria ze zmodernizowanego wnętrza Spodka
- ↑ Rozpoczął się remont elewacji Spodka katowice.gazeta.pl Gazeta Wyborcza Katowice [dostęp 28 marca 2011]
Bibliografia
- Sztuka Górnego Śląska od średniowiecza do końca XX wieku, red. Ewa Chojecka, wydawca: Muzeum Śląskie, Katowice 2004, ISBN 83-87455-77-6, ss. 453, 454.
- Katowice − Informator, red. S. Adamczyk, wyd. Urząd Miasta w Katowicach, Katowice 1993, s. 26.
- Katowice 1865–1945. Zarys rozwoju miasta. Red. J. Szaflarski, Śląski Instytut Naukowy w Katowicach, Wydawnictwo "Śląsk", Katowice 1978, s. 25.
- Jerzy Moskal: ... Bogucice, Załęże et nova villa Katowice − Rozwój w czasie i przestrzeni. Katowice: Wydawnictwo Śląsk, 1993, s. 58. ISBN 83-85831-35-5.