Sputnik 1 (ros. "towarzysz podróży") – pierwszy sztuczny satelita Ziemi. Wystrzelony przez ZSRR 4 października 1957 roku. Wraz z 3 innymi satelitami serii Sputnik, był radzieckim wkładem w Międzynarodowy Rok Geofizyki. Wyniesienie Sputnika 1 na orbitę stało się początkiem wyścigu kosmicznego, między ZSRR a USA. Obserwacje wizualne i radiowe Sputnika były prowadzone na całym świecie.

Pierwszym radzieckim satelitą miał być przyszły Sputnik 3. Ponieważ nie był gotowy na czas, a Rosjanie wiedzieli już o amerykańskim programie Vanguard, za wszelką cenę chcieli przyspieszyć własne pracę nad sztucznym satelitą. Zwiększano polityczne naciski na szybkie wyniesienie jakiegokolwiek satelity w przestrzeń kosmiczną. Dlatego też szef radzieckiego biura kosmicznego, Siergiej Korolow wyznaczył w jego zastępstwo Sputnika 1 - małego i prostego w budowie satelitę, który pozwoli wyprzedzić konkurencję. Wszystko wskazuje, że budowa statku przebiegała prowizorycznie, bez wstępnych szkiców i planów. Korolow nadzorował osobiście wszystkie aspekty budowy statku.

Sputnik 1 stał się pierwszym ludzkim tworem, który osiągnął orbitę okołoziemską.

Do momentu spłonięcia w atmosferze, Sputnik 1 zdążył okrążyć Ziemię 1400 razy, co oznacza, że przebył łącznie ok. 60 milionów kilometrów. Rakieta, która wyniosła Sputnika 1 również dotarła na orbitę okołoziemską. Była widziana z powierzchni Ziemi jako obiekt o jasności magnitudo 1. Sam Sputnik miał jasność magnitudo 6, i był trudny do zaobserwowania. Pomimo tego obserwacje wizualne i radiowe Sputnika były prowadzone na całym świecie, przez amatorów i profesjonalistów. Było to spowodowane między innymi tym, że Świat nie wiedział do końca, co krąży nad jego głową. Nie znano pojęcia "sztuczny satelita" i obawiano się, że może on przenosić broń.

Kilka replik Sputnika 1 można oglądać w muzeach w Rosji. Repliki znajdują się również w Muzeum Techniki w Warszawie, Planetarium w Olsztynie i w Smithsonian National Air and Space Museum.

Budowa i działanie

Z przestrzeni kosmicznej nadawał sygnał radiowy na falach 20,005 MHz i 40,002 MHz, trzy razy w ciągu sekundy (do wysłuchania w zasobach Wikimedia Commons). Cztery anteny wystawały z kulistego statku pod kątem 35 stopni. Miały długość od 2,4 do 2,9 m. Statek pobierał 1 W mocy elektrycznej z 3 baterii srebrno-cynkowych. Korpus statku został wykonany z wysokoodblaskowego stopu aluminium o grubości 2 mm. Telemetrią przesyłano na Ziemię temperaturę poszycia statku (wewnątrz i na zewnątrz).

Zobacz też

• Sputnik

Linki zewnętrzne

• Artykuł na stronach NASA o powstaniu Sputnika 1