Kraj działania Polska Data i miejsce urodzenia 27 kwietnia 1939
Raba Wyżna arcybiskup metropolita krakowski Okres sprawowania od 2005 Wyznanie katolickie Kościół łaciński Diakonat 25 marca 1963 Prezbiterat 23 czerwca 1963 Nominacja biskupia 7 lutego 1998 Sakra biskupia 19 marca 1998 Kreacja kardynalska 24 marca 2006
Benedykt XVI Kościół tytularny bazylika Najświętszej Maryi Panny Wszystkich Ludzi Odznaczenia Multimedia w Wikimedia Commons Stanisław Dziwisz w Wikicytatach

Stanisław Dziwisz (ur. 27 kwietnia 1939 w Rabie Wyżnej) – polski biskup rzymskokatolicki, doktor teologii, arcybiskup metropolita krakowski od 2005, kardynał prezbiter od 2006.

Życiorys

Po ukończeniu szkoły podstawowej w rodzinnej miejscowości oraz I Liceum Ogólnokształcącego im. Seweryna Goszczyńskiego w Nowym Targu wstąpił w 1957 do Wyższego Seminarium Duchownego Archidiecezji Krakowskiej.

Święcenia kapłańskie otrzymał 23 czerwca 1963 w katedrze na Wawelu z rąk biskupa pomocniczego krakowskiego Karola Wojtyły. W latach 1963–1965 sprawował obowiązki wikariusza w parafii Przemienienia Pańskiego w Makowie Podhalańskim. W 1966 został kapelanem Karola Wojtyły. Kontynuował tę funkcję jako osobisty sekretarz Jana Pawła II. W 1996 został mianowany protonotariuszem apostolskim de numero. 7 lutego 1998 został mianowany biskupem tytularnym San Leone (sakra 19 marca 1998), następnie proprefektem Domu Papieskiego Kurii Rzymskiej, odpowiedzialny za organizację audiencji i spotkań z papieżem (uważany przez watykanistów za jego prawą rękę). 29 września 2003 podniesiony do godności arcybiskupa ad personam^[1].

W Watykanie, a także w całych Włoszech, znany był jako Don Stanislao (jest to o tyle nietypowe, że Włosi, którzy nie mieli przed Janem Pawłem II wiele styczności z Polakami, raczej nie italicyzowali imion obcych, czyli ks. Dziwisz nazwany byłby raczej Don Stanislavo). Często dementował w mediach domniemane wypowiedzi papieża, np. po watykańskiej projekcji Pasji Mela Gibsona, gdy media donosiły, że Jan Paweł II powiedział „tak było” – zdementował to, twierdząc, że papież z nikim nie rozmawiał na ten temat.

Służył papieżowi Janowi Pawłowi II we wszystkich 104 podróżach zagranicznych. Zawsze obecny przy nim towarzyszył mu do samego końca, również w chwili jego śmierci 2 kwietnia 2005 (wg nieoficjalnych informacji trzymał go za rękę do ostatniej chwili). Jest także wykonawcą testamentu Jana Pawła II oraz jednym z najgorętszych zwolenników jego beatyfikacji.

3 czerwca 2005 papież Benedykt XVI mianował go metropolitą krakowskim (następcą kard. Franciszka Macharskiego). 29 czerwca 2005 podczas uroczystości św. Apostołów Piotra i Pawła otrzymał paliusz z rąk Benedykta XVI. 27 sierpnia 2005 podczas ingresu do katedry wawelskiej oficjalnie objął urząd w archidiecezji krakowskiej. Z racji pełnienia funkcji arcybiskupa metropolity krakowskiego przysługuje mu honorowy tytuł wielkiego kanclerza Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie.

24 marca 2006 podczas konsystorzu otrzymał godność kardynalską (z tytułem prezbitera Santa Maria del Popolo). Ingres do kościoła tytularnego odbył się 1 kwietnia 2006. Od 14 marca 2007 członek Rady Stałej Konferencji Episkopatu Polski. Członek Kongregacji ds. Wychowania Katolickiego, Papieskiej Rady ds. Świeckich i Papieskiej Rady ds. Środków Masowego Przekazu

W styczniu 2007 ukazała się jego książka opisująca wspomnienia dotyczące życia i pracy Jana Pawła II pt. Świadectwo. 16 października 2008 miała miejsce premiera filmu na podstawie książki, również pod tytułem Świadectwo.

26 stycznia 2007 dziennik „Głos Wielkopolski” w artykule Milczenie kardynała Dziwisza^[2], zarzucił kardynałowi niepowiadamianie Jana Pawła II o skandalach seksualnych w Kościele katolickim. Chodziło o sprawę molestowania seminarzystów przez arcybiskupa poznańskiego Juliusza Paetza i molestowanie członków Legionu Chrystusa przez jego założyciela Marciala Maciela Degollado.

22 lutego 2007 jedna z najpoczytniejszych gazet włoskich „La Stampa” zarzuciła mu niepowiadamianie Jana Pawła II o skandalach seksualnych w Kościele^[3][4]. Broniący kardynała zarzucili włoskiemu dziennikowi plagiat polskiego artykułu. „Głos Wielkopolski” zaprzeczył, by doszło do plagiatu^[5].

13 kwietnia 2010 podjął decyzję o pochowaniu tragicznie zmarłej Pary Prezydenckiej na Wawelu. W pewnych środowiskach wywołało to falę krytyki i protesty^[6].

Jest Honorowym Przewodniczącym Rady Patronackiej Krakowskiego Hospicjum dla Dzieci imienia księdza Józefa Tischnera. Od 2009 członek Społecznego Komitetu Odnowy Zabytków Krakowa (SKOZK).

Herb biskupi

W herbie biskupim Stanisława Dziwisza widnieją:

• gołębica z wychodzącymi z niej promieniami – w górnej części herbu na niebieskim tle, jest to symbol Ducha Świętego, nawiązuje do roku 1998 (roku Ducha Świętego), w którym kardynał Dziwisz został mianowany biskupem,
• gwiazda zaranna – w lewej części herbu na niebieskim tle, jest to symbol Maryi, znak nadziei,
• krzyż na Giewoncie – w dolnej części herbu, stanowi to odwołanie do Raby Wyżnej, miejsca urodzenia kardynała, skąd widać zarys Tatr z krzyżem na Giewoncie.

Pod herbem znajduje się łaciński napis: „Sursum corda” (W górę serca). Nawiązuje on do słów papieża Jan Paweł II wypowiedzianych w Zakopanem pod Krokwią 6 czerwca 1997: „Ten krzyż mówi całej Polsce: Sursum corda – w górę serca!”.

Odznaczenia

• Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski – postanowieniem prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego z 10 października 2003 "w uznaniu wybitnych zasług w rozwijaniu współpracy między Rzecząpospolitą Polską a Stolicą Apostolską"^[7]
• Medal Bene merenti Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie – 1996^[8]
• Order Wyzwoliciela San Martina – 1998, Argentyna^[8]
• Kawaler Krzyża Wielkiego Orderu Zasługi Republiki Włoskiej – 2000, Włochy^[9]
• Order Wielkiego Krzyża, Honoru i Dewocji Zakonu Maltańskiego – 2007, Zakon Kawalerów Maltańskich^[8]
• Krzyż Wielki Orderu Zasługi – 2008, Portugalia^[10]
• Wielki Krzyż Narodowego Orderu Zasługi – 2010, Kolumbia^[11]

Tytuły i wyróżnienia

Przyznano mu tytuł Człowieka Roku Tygodnika Solidarność za rok 2005^[12], a także Człowieka Roku 2006 Federacji Regionalnych Związków Gmin i Powiatów RP (wspólnie z prezydentem Lechem Kaczyńskim)^[13].

Otrzymał tytuły doctora honoris causa: Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego (2001)^[14], Akademii Pedagogicznej w Krakowie (2006)^[8], hiszpańskiego Universitat Abat Oliba CEU w Barcelonie (2007)^[8], Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie (2008)^[8], Papieskiego Uniwersytetu Katolickiego Argentyny w Buenos Aires (2009)^[15] i Stołecznego Uniwersytetu America w Bogocie (2010)^[11].

W plebiscycie Wiktory 2008 otrzymał Superwiktora Specjalnego, nagrodę przyznawaną przez Akademię Telewizyjną^[16].

22 kwietnia 2009 z rąk Rady Miasta Krakowa otrzymał dyplom Honorowego Obywatela Stołecznego Królewskiego Miasta Krakowa. Został uhonorowany za „swoją duszpasterską troskę, którą otacza krakowian, oraz za opiekę nad spuścizną Jana Pawła II”^[17]. Jest również honorowym obywatelem miast: Wadowic (2001)^[18], Pelplina (2006)^[19], Nowego Targu (2006)^[20], Opoczna (2008)^[21], Krakowa (2009)^[17], Buenos Aires (2009)^[22] i Międzyrzeca Podlaskiego (2010)^[23].

W 2011 otrzymał Międzyreligijną Nagrodę im. Kardynała Augustyna Bea przyznaną przez zwalczającą wszelkie przejawy antysemityzmu Ligę Przeciw Zniesławianiu^[24].

Wystawiono mu za życia dwa pomniki, na których występuje w towarzystwie Jana Pawła II, w Zakopanem na Krzeptówkach oraz w Rabie Wyżnej. Ten drugi pomnik został przez niego osobiście poświęcony. Jest też patronem gimnazjum w Kazanicach.

Przypisy

Linki zewnętrzne

• Stanisław Dziwisz na stronie archidiecezji krakowskiej [dostęp 2010-08-31]
• Stanisław Dziwisz w bazie catholic-hierarchy.org [dostęp 2010-08-31]
• Nota biograficzna Stanisława Dziwisza w słowniku biograficznym kardynałów Salvadora Mirandy [dostęp 2011-05-24]