Tatarzy

Skocz do: nawigacji, szukaj
Ten artykuł dotyczy ludów wywodzących się ze Złotej Ordy. Zobacz też: inne znaczenia.
Rozmieszczenie Tatarów
Flaga narodowa krymskich Tatarów
Kobieta tatarska w stroju z XVIII wieku

Tatarzy (nazwa własna: Tatarlar / Татарлар) - grupa ludów tureckich z Europy środkowej i wschodniej oraz centralnej Azji.

Odłamy Tatarów

Tatarzy rozsiani są po ogromnych obszarach, głównie byłego ZSRR. Dzielą się na kilka grup będących często osobnymi narodami. Najliczniejsi są Tatarzy Kazańscy, zamieszkujący Tatarstan i nazywani po prostu Tatarami.

Drugą dużą grupą są Tatarzy Krymscy. Stanowili oni ludność Chanatu Krymskiego, to z tymi właśnie Tatarami walczyli Polacy w XVI-XVII wieku. Tatarzy Krymscy zostali wysiedleni z Krymu przez władze Rosjipotrzebne źródło, zaś obecnie wracają na Krym (masowo od 1989 roku), gdzie mieszka już ponad 250 tys. osób.potrzebne źródło Mniejsze grupy Tatarów zamieszkują również Syberię. Wszyscy Tatarzy są potomkami plemion tworzących Złotą Ordę. Większość Tatarów wyznaje islam, wielu prawosławiepotrzebne źródło.

Niewielkie społeczności Tatarów osiedliły się na Litwie. Społeczności tatarskie można obecnie spotkać w Polsce, na Litwie i Białorusi. W Polsce jej najliczniejszym skupiskiem jest Podlasie (w tym Białystok, gdzie żyje ich około dwóch tysięcy) oraz Trójmiasto. W Bohonikach i Kruszynianach na Białostocczyźnie oraz w Gdańsku znajdują się meczety Tatarów.

Tatarzy często nazywani są błędnie Mongołamipotrzebne źródło. Faktem jest, że współtworzyli oni imperium mongolskie Czyngis-chana, by po jego rozpadzie utworzyć Złotą Ordę, ale ich pokrewieństwo z Mongołami wynika jedynie z podobnego stylu życia. Różnice językowe są oczywiste, a oba narody zróżnicowały się jeszcze bardziej wraz z przyjęciem przez Tatarów islamu (podczas gdy Mongołowie wyznają szamanizm lub buddyzm). Istnieją też olbrzymie różnice genetyczne, gdyż u Mongołów przeważa azjatyckie DNA, a u Tatarów europejskiepotrzebne źródło.

Wojsko tatarskie

 Osobny artykuł: Wojskowość Tatarów.
 Osobny artykuł: Ordy przednie.

Związki Tatarów z Tatrami

Według różnych hipotez nazwa "Tatry" pochodzi prawdopodobnie od nazwy sarmackiegopotrzebne źródło (Sarmatia Europea, Scytia) plemienia nazwanego Tatarami, którzy od XIII wieku pustoszyli tereny po obu stronach Karpat. W 1790 Baltazar Hacquet zapisał, że Słowianie nazywają te góry Tatari lub Tatri ponieważ przedtem przebywały tam tatarskie hordy[6]. Plemię to mogło mieć powiązania z Połowcami[7], którzy od XIII wieku, połączeni z Mongołami oraz z plemionami tureckimi najechali na Ruś, Polskę[8] i Węgry. Dawniej błędnie zakładano, że nazwa "Tatarzy" ma swoje pochodzenie w greckiej nazwie piekła czyli Tartarze. Pojawia się ona jednak znacznie wcześniej, niż miały miejsce pierwsze kontakty Tatarów z Europejczykami - jest ona wymieniana m. in. w Tajnej Historii Mongołów. W języku węgierskim nazwa Tatr to "Thorchal", "Tarczal", bądź "Tutur", "Thurthul" oznaczające również piekło[9]

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 Joshua Project - Tatar Ethnic People in all Countries
  2. ↑ Демоскоп Weekly - Приложение. Справочник статистических показателей
  3. ↑ Uzbekistan - Ethnic Composition
  4. ↑ Russia Ethnic groups - Demographics
  5. ↑ Internet Archive Wayback Machine
  6. ↑ Etnografia polska, PAN. t. 5 1961. s. 54.; Montes Tartari, per contractionem Tatri [w:] Historia Naturalis Curiosa Regni Poloniae. Sandomiriae. 1721. s. 20.; na Tartari "przybysze z Tartaru", z piekła rodem, [w:] Józef Staszewski. Słownik geograficzny: pochodzenie i znaczenie nazw geograficznych. s.305. z. Tatry.; "od miasta Carpis starożytnych Bastarnów" ku krajom tatarskim [w:] Jacek Kolbuszewski. Tatry i górale w literaturze polskiej: antologia. 1992.; "niektórzy zowią Tatrami, że aż się ku Tartaryi ciągną" [w:] Samuel Linde. Słownik języka polskiego. 1808. s. 967.
  7. ↑ Encyklopedia Britannica Online: [1]
  8. ↑ " Thartari devastaverunt Poloniam " Rocznik Traski 1241; Anno domini 1241 Tartari devastaverunt terram Slezie Rocznik Cystersów Henrykowskich 1241
  9. ↑ "Turtrut gelautet hat, spater kann auch neben Turtur < Turtul der akk. "Turtrot, gestanden habe (vgl. poklot : pokol). Finnisch-ugrische Forschungen, t. 13 1971. s. 176

Linki zewnętrzne