Thomas Henry Huxley (ur. 4 maja 1825 w Ealing w Middlesex, zm. 29 czerwca 1895 w Eastbourne w Sussex) – angielski zoolog, paleontolog, filozof i fizjolog, z wykształcenia lekarz, członek Royal Society, w latach 1883-1885 jego prezes, profesor Royal School of Mines i Royal College of Surgeons.

Był obrońcą i propagatorem darwinizmu, a także pionierem kierunku ewolucyjnego w naukach zoologicznych. Twierdził, że proces ewolucji dotyczy również człowieka ("Stanowisko człowieka w przyrodzie"). Adwersarz biskupa Oksfordu Samuela Wilberforce'a w słynnej debacie oksfordzkiej z 1860 roku pomiędzy ewolucjonistami a kreacjonistami. Przez złośliwych zwany buldogiem Darwina.

Badał pochodzenie płazów i ptaków oraz czaszki kręgowców. Ustalił genealogię konia i wykazał pochodzenie ptaków od gadów kopalnych i pochodzenie płazów od ryb. Badał również przemianę pokoleń u jamochłonów oraz podobieństwo ich budowy do listków zarodkowych. W poglądach filozoficznych reprezentował agnostycyzm.

Dzieła

• "O przyczynach zjawisk w naturze organicznej" (pełny tekst polski) 1862, wyd. pol. 1873
• "Stanowisko człowieka w przyrodzie" 1863, wyd. pol. 1874
• Huxley,T.H.1880.On the application of the laws of evolution to the

arrangement of the Vertebrata and more particularly of the Mam- malia.Proceedings of the Zoological Society of London 1880:649 –662.

• "Zasady fizjologii" 1866, wyd. pol. 1892, 1894, 1912
• "Ewolucja i etyka" 1874, wyd. pol. 1904

Bibliografia

• Wiktor Werner, Między krytyką a fetyszyzacją. Różne reakcje na pojawienie się ewolucjonistycznej koncepcji natury. „Roczniki Antropologii Wiedzy”, Rocznik I (2004) 2005, s. 45-56
• Wiktor Werner, Skandal ewolucji, idea ewolucji. O medialnym i ideologicznym aspekcie dyskusji wokół hipotezy ewolucyjnej. „Roczniki Antropologii Wiedzy”, Rocznik I (2004) 2005, s. 57-70