Transseksualizm

Skocz do: nawigacji, szukaj
Zaburzenia tożsamości płciowej u młodzieży i dorosłych

Transseksualizm (z łac. transire → przechodzenie) – zaburzenie psychiczne, należące do zaburzeń identyfikacji płciowej, postać zespołu dezaprobaty płci, polegająca na pragnieniu życia i byciu akceptowanym jako osoba płci przeciwnej fizycznie[1]. Osoby o biologicznych cechach płci męskiej, ale poczuciu bycia płci żeńskiej oznaczamy M/K lub nazywamy transseksualistkami, natomiast osoby o biologicznych cechach płci żeńskiej, lecz czujące się mężczyzną oznaczamy K/M lub nazywamy transseksualistamipotrzebne źródło.

Kryteria diagnostyczne

Transseksualistka

Transseksualizm charakteryzuje się trwałym dyskomfortem psychicznym, aż do stanów depresyjnych i myśli samobójczych z powodu posiadanych cech płciowych, odczuwanych jako nieodpowiednie, trwałym zaabsorbowaniem chęcią pozbycia się posiadanych cech płciowych i nabycia w ich miejsce cech płci odmiennej. Stan taki osoba może odczuwać już od wczesnego dzieciństwa (postać pierwotna) lub też nabyć go w wieku późniejszym (postać wtórna).

Transseksualizm występuje w kilku odmianach, w statystykach światowych u 1 na 30 tys. osób genetycznie płci męskiej i u 1 na 100 tys. osób genetycznie płci żeńskiej. W Polsce i w innych krajach Europy Środkowo-Wschodniej obserwuje się przewagę liczby kobiet (K/M) (4-7 razy więcej) nad liczbą mężczyzn (M/K) wyrażających dezaprobatę swej płci (w pozostałych regionach świata notuje się większą liczbę osób transseksualnych mężczyzn, wyższą średnio 3-4-krotnie).

Oficjalna statystyka medyczno-psychologiczna wyodrębniła transseksualizm wraz z kompleksem zespołu dezaprobaty płci jako odrębną kategorię. Istotną cechą transseksualizmu jest niezgodność płci psychicznej z jej pozostałymi kategoriami fizycznymi. W przeciwieństwie do interseksualizmu, gdzie występują zaburzenia cielesno-hormonalno-genetyczne, osoba transseksualna ma prawidłowo zbudowane narządy płciowe i prawidłowo funkcjonujący układ endokrynny, natomiast obserwuje się przeciwną do cielesnej płeć psychiczną.

Zdiagnozowanie transseksualizmu wymaga w pierwszej kolejności wykluczenia możliwych innych współistniejących zaburzeń psychologicznych, psychiatrycznych lub neurologicznych mogących dawać podobny obraz kliniczny.

Kryteria diagnostyczne DSM-IV

Klasyfikacja DSM-IV wyróżnia następujące kryteria dla zaburzeń identyfikacji płciowej (dawniej transseksualizmu).[2]

  1. Utrzymująca się silna identyfikacja z płcią przeciwną.
  2. Stały dyskomfort wynikający z bycia osobą danej płci lub poczucie, że własna rola płciowa jest nieodpowiednia.
  3. Zaburzeniu nie towarzyszy fizyczny stan interseksualizmu.
  4. Zaburzenie powoduje dyskomfort o znaczeniu klinicznym lub upośledzeniu w społecznym, zawodowym lub innym ważnym obszarze funkcjonowania.

Kryteria diagnostyczne ICD-10

Według Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób wyróżnia się następujące trzy kryteria:

  1. Pragnienie, aby żyć i być akceptowanym jako osobnik płci przeciwnej, zwykle z towarzyszącym pragnieniem, aby tak dostosować ciało poprzez zabiegi chirurgiczne i leczenie hormonalne, aby było zgodne z płcią odczuwaną, jak to tylko możliwe
  2. Tożsamość transseksualna powinna utrzymywać się stale, przynajmniej przez ostatnie 2 lata
  3. Nie może być przejawem innego zaburzenia psychicznego lub nieprawidłowości chromosomalnej

Aspekty polityczne

28 września 2011 roku Parlament Europejski przyjął rezolucję, w której "wzywa Komisję i Światową Organizację Zdrowia do usunięcia zaburzeń tożsamości płciowej z listy zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania oraz do zapewnienia nowej klasyfikacji wolnej od ich patologizowania podczas negocjacji w sprawie 11. wersji Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych (ICD-11).". Jednocześnie "wzywa w szczególności do depsychiatryzacji procesu, jaki przechodzą osoby transseksualne i transgenderowe, do możliwości wolnego wyboru zespołu opieki medycznej, do uproszczenia procesu zmiany tożsamości i do pokrycia kosztów przez system zabezpieczenia społecznego.".[3]

Zmiana płci

Przy obecnym stanie wiedzy jedyną metodą pomocy osobom dotkniętym tym zespołem jest operacja zmiany płci, którą wykonuje się metodami chirurgicznymi oraz wspiera farmakoterapią, głównie hormonalną.

Pierwsze zabiegi korygujące wykonano w Pradze i Berlinie, na początku XX w. (1912 r.), ale dopiero w latach pięćdziesiątych w Danii zaczęto przeprowadzać zabiegi połączone z leczeniem hormonalnym. Kazus Christine Jorgensen był pierwszym naukowo opisanym przypadkiem (1953 r.). W Polsce zabiegi były wykonywane począwszy od lat sześćdziesiątych, po raz pierwszy w 1963 r. w Szpitalu Kolejowym w Międzylesiu k. Warszawy (pacjentem był transseksualny mężczyzna). W 1983 r. wykonano pionierski w Polsce zabieg zmieniający biologiczną kobietę w mężczyznę. Dokonano go w Klinice Chirurgii Plastycznej w Łodzi[4].

Aspekty kulturowe

Zjawisko transseksualizmu nie ujawniło się nagle – występuje od dawna, w wielu różnych kulturachpotrzebne źródło. Wśród rdzennych mieszkańców Ameryki Północnej funkcjonują berdache, na Madagaskarze sekrata, a u Hindusów hidźra.

Znane osoby transseksualne

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Klasyfikacja Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 – Transseksualizm
  2. ↑ American Psychiatric Association, DSM-IV, 1994
  3. ↑ Parlament Europejski: Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 28 września 2011 r. w sprawie praw człowieka, orientacji seksualnej i tożsamości płciowej w państwach członkowskich Organizacji Narodów Zjednoczonych. 2011–09–28. [dostęp 2012–01–18].
  4. ↑ Kazimierz Imieliński, Stanisław Dulko: Przekleństwo androgyne. Kraków: ARC-EN-CIEL: Centrum Terapii Zaburzeń Łaknienia, 2001. ISBN 83-914992-4-3. 

Bibliografia

Linki zewnętrzne