Turyngia
kraju związkowego (niem.)
(31 grudnia 2009)
Rady Federalnej
(2008)
w przeliczeniu na mieszkańca
(2008)
Turyngia, Wolny Kraj Turyngia (niem. Freistaat Thüringen) - kraj związkowy w Niemczech. Stolicą kraju związkowego jest miasto Erfurt.
Turyngia należy do tak zwanych nowych krajów związkowych, jak określa się tereny dawnej NRD. Kraj związkowy powstał 3 października 1990 r.
Turyngia graniczy z następującymi krajami związkowymi:
- Hesja (Hessen)
- Bawaria (Bayern)
- Saksonia (Sachsen)
- Saksonia-Anhalt (Sachsen-Anhalt)
- Dolna Saksonia (Niedersachsen).
Geografia
Południe kraju związkowego od Eisenach do Sonneberg jest zdominowane przez górzyste pasma Lasu Turyńskiego (Großer Beerberg, 982 m n.p.m.) i Lasu Frankońskiego. Liczne rzeki, w tym największe: Soława (Saale), Werra, Unstruta (Unstrut). Obszar pagórkowaty pokrywają lasy liściaste i mieszane. Przez środkową Kotlinę Turyńską przebiega ze wschodu na zachód główna arteria komunikacyjna przy której leżą miasta: Eisenach, Gotha, Erfurt, Weimar, Jena i Gera.
Historia
Od ok. 400 księstwo plemienne Turyngów, w 531 roku podbite przez Franków. W VIII wieku schrystianizowana. Od ok. 804 roku marchia w państwie Karola Wielkiego, następnie rozpadła się na liczne terytoria pozostające pod rządami dostojników duchownych i świeckich. W XI wieku zjednoczona pod władzą Ludowingów, od połowy XIII wieku stopniowo przechodziła pod zwierzchnictwo Wettynów. Od 1485 roku własność ernestyńskiej linii rodu, w XVI wieku podzielona na kilka odrębnych księstw.
W okresie reformacji ośrodek protestancki. Od początku XIX wieku w Turyngii rosły wpływy Prus, ostatecznie w 1871 roku została włączona do Niemiec. Od 1920 roku kraj związkowy powstały z połączenia dawnych księstw saskich (z wyjątkiem Coburga). W 1945 roku stolicę Turyngii przeniesiono z Weimaru do Erfurtu. Po II wojnie światowej od 1949 roku w granicach NRD. W 1952 roku podzielona na trzy okręgi (Bezirke): Erfurt, Gera i Jena. Od 1990 roku kraj związkowy w zjednoczonych Niemczech.
Gospodarka
Region przemysłowo-rolniczy. Eksploatacja złóż gazu ziemnego, soli potasowych i rud żelaza. Rozwinięty przemysł maszynowy, elektrotechniczny, elektroniczny, środków transportu, chemiczny, włókienniczy, precyzyjny, poligraficzny, szklarski i spożywczy. Hutnictwo żelaza. Uprawa pszenicy, jęczmienia, ziemniaków, buraków cukrowych i warzyw. Hodowla bydła, trzody chlewnej i owiec. Rozwinięta turystyka. Liczne ośrodki wypoczynkowe, sportów zimowych (m.in. Oberhof) i uzdrowiska klimatyczne (Bad Salzungen, Wurzbach).
Administracja
Kraj związkowy dzieli się na powiaty ziemskie (Landkreis), których jest 17 oraz na sześć miast na prawach powiatu. Litery w nawiasach oznaczają skrót na tablicach rejestracyjnych pojazdów.
Miasta na prawach powiatu
Powiaty ziemskie
- powiat Altenburger Land (ABG)
- powiat Eichsfeld (EIC)
- powiat Gotha (GTH)
- powiat Greiz (GRZ)
- powiat Hildburghausen (HBN)
- powiat Ilm (IK)
- powiat Kyffhäuser (KYF)
- powiat Nordhausen (NDH)
- powiat Saale-Holzland (SHK)
- powiat Saale-Orla (SOK)
- powiat Saalfeld-Rudolstadt (SLF)
- powiat Schmalkalden-Meiningen (SM)
- powiat Sömmerda (SÖM)
- powiat Sonneberg (SON)
- powiat Unstrut-Hainich (UH)
- powiat Wartburg (WAK)
- powiat Weimarer Land (AP)
Linki zewnętrzne