Tytoń
Tytoń (Nicotiana L.) – rodzaj roślin zielnych z rodziny psiankowatych. Nazwa rodzaju pochodzi z tur. "tütün", w staropolszczyźnie i gwarowo "tytuń". Gatunkiem typowym jest Nicotiana tabacum L.[2]. Należy do niego 67 gatunków pochądzących z obydwu Ameryk oraz z Australii[3]. Obecnie uprawiane są też w wielu innych rejonach świata. Rośliny jednoroczne, dwuletnie, byliny lub krzewy.
Systematyka
Amphipleis Raf., Blenocoes Raf., Dittostigma Phil., Eucapnia Raf., Langsdorfia Raf., Lehmannia Spreng., Perieteris Raf., Polydiclis (G. Don) Miers, Sairanthus G. Don, Siphaulax Raf., Tabacum Gilib., Tabacus Moench, Waddingtonia Phil.
- Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG III z 2009)[1]
Jeden z 8 rodzajów w podrodzinie podrodzina Nicotianoideae w rodzinie psiankowatych (Solanaceae), wchodzącej wraz z siostrzaną rodziną powojowatych (Convolvulaceae) w skład rzędu psiankowców (Solanales).
- Pozycja w systemie Reveala (1993–1999)
Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa jasnotowe (Lamiidae Takht. ex Reveal), nadrząd Solananae R. Dahlgren ex Reveal, rząd psiankowce (Solanales Dumort.), podrząd Solanineae Engl., rodzina psiankowate (Solanaceae Juss.), podrodzina Nicotianoideae Miers., plemię Nicotianeae Dumort., podplemię Nicotianinae Dunal in DC., rodzaj tytoń (Nicotiana L.)[4].
- Gatunki flory Polski[5]
- tytoń szlachetny (Nicotiana tabacum) – gatunek uprawiany
- tytoń bakun, machorka (Nicotiana rustica L.) – gatunek uprawiany
- tytoń oskrzydlony (Nicotiana alata Link & Otto) – gatunek uprawiany, roślina ozdobna
- Inne gatunki (wybór)
- Nicotiana acaulis Speg.
- Nicotiana benthamiana Domin
- Nicotiana quadrivalvis Pursh
- Nicotiana cordifolia Phil.
- Nicotiana glauca Graham
- Nicotiana langsdorffii Weinm. – tytoń Langsdorfa
- Nicotiana sanderae W. Watson – tytoń Sandera
- Nicotiana sylvestris Speg. & Comes – tytoń leśny
Zastosowanie
- Tytoń szlachetny uprawiany jest powszechnie jako surowiec do produkcji wyrobów tytoniowych. Mniejsze znaczenie w podobnym zakresie ma także tytoń bakun. Z gatunków tych wytwarza się używki palone (papieros, cygaro, cygaretka, fajka) lub bezdymne (tabaka, snus).
- Niektóre gatunki są uprawiane jako rośliny ozdobne.
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-10-03].
- ↑ Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-02-10].
- ↑ 3,0 3,1 Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-11-11].
- ↑ Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Nicotiana (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-02-10].
- ↑ Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.