Václav Klaus (wym. [ˈvaːtslaf ˈklaus]; ur. 19 czerwca 1941 w Pradze) – czeski polityk. Premier (1992–1997) i prezydent Republiki Czeskiej od 2003.

Wykształcenie

W 1963 ukończył studia na Wydziale Handlu Zagranicznego (obecnie: Uniwersytet Ekonomiczny) w Pradze, później studiował we Włoszech i w USA.^[1] W latach 1971–1986 pracował na różnych stanowiskach w Czechosłowackiej Akademii Nauk i Banku Narodowym.

Premier i minister

Po aksamitnej rewolucji 1989 zajął się polityką i został ministrem finansów. W 1991 założył własną partię – ODS. Od 2 lipca 1992 do 17 grudnia 1997 był premierem Czech (od 1 stycznia 1993 Republiki Czeskiej). Uznawany za "ojca" kuponowej prywatyzacji w Czechach, był zwolennikiem radykalnych reform rynkowych. Przyjmuje się, że wspólnie z Vladimírem Mečiarem przyczynił się do podziału Czechosłowacji na Czechy i Słowację.

Prezydent Czech

Wybrany na Prezydenta Republiki Czeskiej 28 lutego 2003, a 7 marca 2003 zastąpił Václava Havla na urzędzie. Na drugą kadencję parlament wybrał go 15 lutego 2008. W głosowaniu pokonał wówczas kandydata socjaldemokratów Jana Švejnara zdobywając 141 głosów wobec 111 głosów Jana Švejnara.

Stosunek wobec Unii Europejskiej

Václav Klaus jest eurosceptykiem o poglądach konserwatywno-liberalnych. Nie jest jednak przeciwnikiem Unii Europejskiej; twierdzi, że nie ma alternatywy dla tej organizacji. Jednocześnie uważa, iż UE powinna powrócić do swych demokratycznych korzeni, a najważniejsze decyzje, takie jak ratyfikacja Traktatu Lizbońskiego, powinny być podejmowane zgodnie z wolą większości społeczeństwa wyrażaną w referendach^[2]. Klaus jest także przeciwny procesowi centralizacji władzy w UE i nadmiernej ingerencji w gospodarkę. Za najważniejsze wartości, którymi powinna kierować się Europa, Klaus uznaje wolność, suwerenność i demokrację^[2]. Jest więc zwolennikiem tzw. Europy ojczyzn. Jest przeciwnikiem przyjęcia euro przez Czechy (gdyż oznaczałaby rezygnację z niezależnej polityki monetarnej)^[3].

W lutym 2009 Václav Klaus przemawiał w Parlamencie Europejskim, gdzie wyraził swoje poparcie dla idei Unii Europejskiej jako jedynej alternatywy dla Czech. Zadał również pytanie czy aby decyzyjność w Brukseli nie stała się zbyt scentralizowana, a obecny wygląd integracji określił jako dogmat, który nie podlega możliwości krytyki i zmiany. Wyraził również zdanie, że instytucjonalny wygląd UE nie jest celem samym w sobie lecz wolność i dobrobyt obywateli (wyrażony poprzez wolny rynek). Wskazał na odchodzenie od demokratycznych standardów poprzez wybieranie rządzących nie poprzez wybory lecz biurokrację, a we wzmocnieniu centralizacji wskazywał niebezpieczeństwo dla krajów członkowskich. Część z europosłów na znak protestu opuściło salę^[4].

Pogląd na zmianę klimatu

Klaus zdecydowanie sprzeciwia się teorii o wpływie człowieka na globalne ocieplenie: "Globalne ocieplenie to fałszywy mit, każda poważna osoba czy naukowiec to powie." Skrytykował też Międzyrządowy Zespół ds. Zmian Klimatu jako grupę upolitycznionych naukowców z jednostronnymi opiniami i zadaniami^[5]. Jest autorem wydanej w 2008 książki Błękitna planeta w zielonych okowach, dotyczącej tematyki zmian klimatu^[6].

Odznaczenia

• Order Białego Lwa I Klasy z Kollaną – 2003 (ex officio – po wyborze na urząd Prezydenta Republiki Czeskiej – na czas sprawowania urzędu)
• Order Tomáša Garrigue Masaryka I Klasy – 2003 (ex officio – po wyborze na urząd Prezydenta Republiki Czeskiej – na czas sprawowania urzędu)
• Wielka Gwiazda Odznaki Honorowej za Zasługi dla Republiki Austrii – 2003
• Krzyż Wielki z Kollaną Orderu Izabeli Katolickiej – 2004
• Order Orła Białego – 2007^[7]
• Wielki Krzyż Orderu Witolda Wielkiego – 2009^[8]
• Order Zasługi Wolnego Państwa Saksonii

Wybrane książki

• Czym jest europeizm?, Prohibita, 2008, ISBN 978-83-61344-01-8
• Błękitna planeta w zielonych okowach. Co jest zagrożone: klimat czy wolność?, Rzeczpospolita, 2008, ISBN 978-83-61565-32-1

Przypisy

Źródła

• Nota biograficzna na stronie Urzędu Prezydenta Republiki Czeskiej (cz.)

Linki zewnętrzne

• Václav Klaus – strona prywatna (cz.)
• Hrad – Oficjalna strona Prezydenta Republiki Czeskiej (cz.)