Vaira Vīķe-Freiberga

Skocz do: nawigacji, szukaj

Vaira Vīķe-Freiberga i ówczesny prezydent RP Aleksander Kwaśniewski, 6 lipca 2005

Vaira Vīķe-Freiberga^[1] (ur. 1 grudnia 1937 w Rydze) – łotewska polityk i psycholog, w latach 1999–2007 prezydent Łotwy.

Życiorys

Urodzona w Rydze jako Vaira Vīķe. Jej ojciec Kārlis Vīķis był marynarzem i zginął kilka tygodni po narodzinach córki. Matka Annemarija Vīķe (z domu Raņķe) związała się z Edgarsem Hermanovičsem. W 1944 rodzina uciekła z Łotwy drogą morską do Niemiec^[2]. Vaira Vīķe wychowywała się w obozie dla uchodźców w Niemczech, następnie zaś uczęszczała do francuskiej szkoły w Maroku. Studiowała w Kanadzie (Uniwersytet Toronto). Odeszła z Uniwersytetu Montrealu w 1998 jako emerytowany pracownik naukowy po 33 latach profesury psychologii. Jesienią 1998 została mianowana przez premiera Łotwy dyrektorem nowo utworzonego Instytutu Łotewskiego w Rydze^[3]. 17 czerwca 1999 została wybrana przez Sejm prezydentem kraju. Została pierwszym prezydentem – kobietą w Europie Wschodniej, a także drugim prezydentem państw bałtyckich wywodzącym się z emigracji. 20 czerwca 2003 parlament wybrał ją na kolejną czteroletnią kadencję. Urząd prezydenta sprawowała do 7 lipca 2007. Po odejściu z urzędu prezydenta bierze nadal udział w życiu publicznym. Wraz z mężem założyła firmę "VVF CONSULTING" zajmującą się konsultacjami w dziedzinie stosunków międzynarodowych, dyplomacji oraz nauk politycznych^[4].

Vaira Vīķe-Freiberga jest autorem licznych publikacji naukowych z dziedziny psychologii, a także folkloru. Była w swojej karierze naukowej prezydentem Kanadyjskiego Towarzystwa Psychologicznego, Federacji Nauk Społecznych Kanady oraz Stowarzyszenia na Rzecz Rozwoju Studiów nad Krajami Bałtyckimi. Przewodniczyła Radzie Naukowej Kanady, obecnie jest m.in. członkiem Rady Kobiet-Liderów Światowych. Od 1999 wybrana na członka Łotewskiej Akademii Nauk. Po odejściu z urzędu prezydenta zasiadła w Grupie ds. Przyszłości Unii Europejskiej jako jej wiceprzewodnicząca^[5]. W 2005 została specjalnym wysłannikiem Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. reform^[6]. W następnym roku była oficjalnym kandydatem krajów bałtyckich na urząd sekretarza generalnego ONZ.

Od 1960 zamężna z Imantsem Freibergsem, profesorem informatyki na Uniwersytecie Quebecu w Montrealu (UQAM). Ma dwoje dorosłych dzieci: syna Kārlisa Robertsa (ur. 1963; mieszka na Łotwie od 1989) i córkę Indrę Karolīne (ur. 1967; pracuje w Łotewskiej Agencji Rozwoju).