Władysław Hańcza

Skocz do: nawigacji, szukaj
Wacław Kowalski, jako Kazimierz Pawlak i Władysław Hańcza, jako Władysław Kargul

Władysław Hańcza; właściwie Władysław Tosik (ur. 18 maja 1905 w Łodzi, zm. 19 listopada 1977 w Warszawie) – polski aktor, reżyser, pedagog.

Młodość i kariera sceniczna

Urodził się w Łodzi 18 maja 1905 w rodzinie związanej z przemysłem włókienniczym. Naprawdę nazywał się Władysław Tosik, a nazwisko zmienił na początku lat 30. W 1924 zdał maturę w Gimnazjum Humanistycznym im. ks. I. Skorupki w Łodzi. Początkowo miał być inżynierem włókiennikiem, ale sprawy rodzinne przeszkodziły mu w wyjeździe na studia do Belgii. Wtedy zdecydował przenieść się do Poznania, gdzie na Uniwersytecie Poznańskim podjął studia filozoficzne i polonistyczne. W 1927 rozpoczął również naukę w Szkole Dramatycznej przy Teatrze Polskim w Poznaniu, statystując także na scenie. 27 listopada 1927 zadebiutował jako aktor na poznańskiej scenę rolą Hermesa w przedstawieniu Noc listopadowa wg. S. Wyspiańskiego. W czerwcu 1929 zdał egzamin kwalifikacyjny ZASP-u i stał się pełnoprawnym aktorem. Na poznańskiej scenie występował do roku 1930, później do wybuchu wojny grał kolejno w: Teatrze Śląskim w Katowicach w latach 1930-31, Teatrze Miejskim w Toruniu w latach 1931-32, Teatrze Stanisławy Wysockiej w Łodzi w latach 1932-33, ponownie w Teatrze Polskim w Poznaniu w latach 1933-37 oraz w Teatrze Miejskim w Łodzi w latach 1937-39. Tuż przed wybuchem wojny przeniósł się do Warszawy, gdzie miał grać w Teatrze Narodowym. W czasie wojny pracował w Warszawie jako magazynier i konwojent. Po upadku Powstania Warszawskiego został wywieziony przez Niemców do obozu pracy w Cottbus, gdzie przebywał od października 1944 do maja 1945. Po powrocie do kraju występował w latach 1945-46 i 1947-48 w Teatrze Wojska Polskiego w Łodzi, a w sezonie 1946-47 krótko grał w Krakowie, gdzie zadebiutował również jako reżyser teatralny. W 1948 rozpoczął pracę w Teatrze Polskim w Warszawie, którego aktorem pozostał aż do śmierci w 1977. Przez wiele lat był wykładowcą PWST w Warszawie.

Kariera filmowa

W filmie zadebiutował dopiero po wojnie rolą byłego obozowego kapo, Filipa w filmie Dwie godziny z 1946 (premiera odbyła się w 1957). To właśnie role filmowe przyniosły Hańczy największą popularność i uznanie. Zagrał w ok. 40 filmach i serialach telewizyjnych; kreował zwykle role drugoplanowe, jednak jego wyrazista sylwetka, dykcja i charakterystyczny głos zwracały uwagę i utrwalały się w pamięci. Prawdziwą sławę i stałe miejsce w pamięci widzów przyniosły mu głównie trzy wybitne filmowe kreacje. Pierwsza z nich to Władysław Kargul w komediowej trylogii Sylwestra Chęcińskiego, na którą składają się filmy: Sami swoi (1967), Nie ma mocnych (1974) oraz Kochaj albo rzuć (1977). Stworzył w nich niezapomniany i chyba najsłynniejszy w historii polskiego kina duet z Wacławem Kowalskim. Kolejnymi wielkimi rolami Hańczy były; Maciej Boryna w serialu Chłopi (1971-72) Jana Rybkowskiego oraz książę Janusz Radziwiłł w Potopie (1974) Jerzego Hoffmana.

Życie prywatne

Pierwszą żoną Władysława Hańcza była aktorka Helena Chaniecka. Byli małżeństwem od 1929 do rozwodu w latach 30. Mieli jednego syna, również Władysława (ur. 1932 - zm. 1966). Jego drugą żoną była popularna aktorka Barbara Ludwiżanka. Byli małżeństwem od końca lat 30. do śmierci Hańczy w 1977. Nie mieli dzieci.

Hańcza zachorował niespodziewanie jesienią 1977. Trafił do szpitala w Warszawie, gdzie zmarł 19 listopada 1977. Miał 72 lata. Został pochowany na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 167-III-4). W 1990 spoczęła obok Niego żona, Barbara Ludwiżanka.

22 lipca 1973 roku otrzymał nagrodę ministra kultury i sztuki I stopnia .[1]

Filmografia

Filmy:

Seriale telewizyjne:

Grób Władysława Hańczy na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie

Ważniejsze role teatralne

Słuchowiska dla dzieci

Odznaczenia

Przypisy

  1. ↑ Dziennik Polski, rok XXIX, nr 172 (9145), s. 2.
  2. ↑ W filmie Sami swoi był dubbingowany przez Bolesława Płotnickiego (strona o Bolesławie Płotnickim w bazie filmpolski.pl)

Linki zewnętrzne