Waranowate

Skocz do: nawigacji, szukaj

Waranowate, warany (Varanidae) – rodzina jaszczurek. Obejmuje 1 współczesny rodzaj, do którego zaliczanych jest blisko 70 gatunków – wśród nich największe ze współcześnie żyjących jaszczurek: waran z Komodo, waran papuaski, waran paskowany i waran wielki – oraz kilka rodzajów wymarłych.

Od innych jaszczurek różnią się budową języka, który składa się z 2 części: mięsistej grubej pochwy jako podstawy języka i wysuwalnej z niej długiej cienkiej, przy końcu rozdwojonej, części dotykowej – narząd Jacobsona.

Występowanie

Afryka, Azja, Australia oraz wyspy: Komodo, Timor, Nowa Gwinea, Cejlon.

Charakterystyka

Opis 
Budowa krępa, ciało mocne i ciężkie. Głowa mała, zwężająca się ku przodowi, szyja na ogół długa, ruchliwa, długi ogon bocznie spłaszczony nie podlega autotomii (brak mięśni okrężnych). Mocne odnóża zakończone pięcioma palcami z dużymi, zakrzywionymi pazurami. Brak otworów i gruczołów udowych. Głowa pokryta licznymi, małymi wielokątnymi tarczkami. Ciało pokryte grubą skórą osłoniętą wieloma rzędami drobnych, kolistych, nie zachodzących na siebie łusek. W czaszce otwór ciemieniowy. Oczy osłonięte ruchomymi powiekami. Zęby długie, zakrzywione, piłkowane na krawędziach. Bardzo dobrze rozwinięte zmysły wzroku, słuchu, smaku i powonienia.
Rozmiary 
Od 23 cm u Varanus brevicauda do 310 cm długości u Varanus komodoensis.
Masa ciała do 160 kg.
Biotop 
Rozmaite środowiska ekologiczne. Niektóre żyją wyłącznie na drzewach, inne są typowo naziemne, waran szary żyje na pustyni, a jeszcze inne prowadzą życie ziemnowodne.
Pokarm 
Niemal wszystkie są drapieżnikami lub żywią się padliną. V. olivaceus i V. bitatawa zjadają owoce. Mniejsze gatunki żywią się głównie owadami, większe zjadają kręgowce włącznie z ssakami.
Zachowania 
Prowadzą dzienny tryb życia. Bardzo ruchliwe, formy ziemnowodne doskonale pływają i nurkują. Gdy biegną unoszą tułów i ogon nad powierzchnię ziemi. Warany wyróżniają się wśród gadów inteligencją – potrafią odróżniać swoich opiekunów od innych ludzi, a także rozumieją proste polecenia[2]. W odróżnieniu od innych jaszczurek potrafią gonić ofiarę przez długi czas i osiągać prędkość ponad 30 km/godz co czyni je jednymi z najszybszych gadów. Osiągają to dzięki silnie umięśnionym gardzielom, które niczym miechy wpompowują powietrze do płuc podczas biegu. Większość jaszczurek rozciąga płuca wyniku pracy mięśni odpowiedzialnych za poruszanie się co uniemożliwia jednoczesny bieg i oddychanie.
Rozmnażanie 
jajorodne

Systematyka

Rodzina Varanidae obejmuje kilka rodzajów jaszczurek, spośród których jedynie Varanus ma współczesnych przedstawicieli:

Przypisy

  1. ↑ Varanidae w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. ↑ King, Dennis & Green, Brian. 1999. Goannas: The Biology of Varanid Lizards. University of New South Wales Press.

Bibliografia

  1. Hanna Dobrowolska: Gady. Warszawa: Państwowe Wydaw. Naukowe, 1981. ISBN 83-01-00957-8. 
  2. Włodzimierz Juszczyk: Gady i płazy. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1986. ISBN 83-214-0464-2. 
  3. Zwierzęta : encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005. ISBN 83-01-14344-4. 
  4. Family Varanidae (Monitor Lizards) (ang.). J. Craig Venter Institute. [dostęp 14 grudnia 2008].

Zobacz też