Warcisław III

Skocz do: nawigacji, szukaj

Warcisław III (ur. ok. 1211 r., zm. 17 maja 1264 r.[1]) – książę dymiński z dynastii Gryfitów, syn Kazimierza II i Ingardy, kuzyn Barnima I Dobrego.

Lata panowania

Rządy opiekuńcze

W chwili śmierci swego ojca był małoletni. Rządy opiekuńcze nad księstwem dymińskim, do czasu osiągnięcia przez niego wieku sprawnego, objęła jego matka Ingarda (dwór jego rezydował w Dyminie na Pomorzu Przednim). Potwierdzają ten stan liczne dokumenty sygnowane jej własną i męża pieczęcią. W latach 1219-1221, Warcisław III za sprawą króla Danii Waldemara II został pozbawiony na rzecz Rugii części swojego księstwa. W 1222 r. – co potwierdził Barnim III – stał się fundatorem parafii w Komorowie, w pobliżu jeziora Malchim.

Samodzielne rządy

Pieczęć Warcisława III z 1225 r.

Książę dymiński był "słabego charakteru", pokojowo nastawiany do polityki (związany z obozem duńskim). Pierwszy dokument sygnowany jego pieczęcią pochodził z ok. 1225 r. Żoną Warcisława III była Zofia (według Lubinusa - łac. Sophia Guisiaca), córka Albrechta I i Matyldy z Blakenburga. Małżeństwo obojga zawarte zostało ok. 1236 r. Zbiegło się ono w czasie z zawarciem układu w Kremmen (20 czerwca 1236 r.), gdzie (łac.) puer - takim terminem określano jeszcze wiek chłopięcy Warcisława - miał stać się lennikiem margrabiów brandenburskich, odstępując im miasta: Stargard Meklemburski, Beseritz i Wüstrow oraz całość księstwa wołogoskiego. Osłabiał tym samym swoje księstwo, poddając je pod władanie Branbenburgii, prawdopodobnie na wypadek bezpotomnej śmierci. Pod ogromnym naciskiem Barnima I układu tego nie zrealizowano. W późniejszych walkach z brandenburczykami odzyskano część ziem ze Stargardem, które zostały przekazane przez mnichów kołbackich - Branbenburgii.

Ruiny klasztoru Eldena w Greifswaldzie
Tablica upamiętniająca pochówek Warcisława III w Eldenie

Warcisław III dążył do nawiązania współpracy z książętami Wielkopolski, w czasie rozbicia dzielnicowego Polski. Kronika Wielkopolska wskazuje, że w 1258 r. książę zachodniopomorski udzielał Bolesławowi Pobożnemu pomocy zbrojnej w sile 600 ciężkozbrojnych, przeciwko Kazimierzowi kujawskiemu. W roku następnym Bolesław w dowód wdzięczności za udzieloną pomoc, wspomógł Warcisława w wojnie ze Świętopełkiem gdańskim. Wojna toczyła się w okolicach Słupska.

Warcisław III i jego kuzyn Barnim I, celem wzmocnienia swojej władzy zachęcali do osadnictwa na terenach swoich domen. Barnim I osiedlał przede wszystkim ludność niemiecką na obszarach wschodnich, podczas gdy Wacisław III, rządzący na terenach zachodnich, namawiał do osiedlenia osadników holenderskich i duńskich. Od 1234 r. Barnim i Warcisław konkurowali ze sobą w zakładaniu miast. Warcisław ufundował m.in. Greifswald (1250 r.), Demmin (1249 r.) i Kołobrzeg (1255 r.) Dwa lata przed śmiercią w 1262 r. podpisał dokument lokacyjny na prawie lubeckim, w którym osiedle Nowe miasto nad Regą - (łac. Nova civitas supra Regam) otrzymało prawa miejskie, a także 100 łanów ziemi, w okolicach dolnego biegu rzeki Regi (dzisiejsze Gryfice).

Rodzina

Zofia (Sophia Guisiaca), córka Albrechta I von Arnsteina i Matyldy blankenburskiej, żona księcia dymińskiego została wymieniona jedynie raz, przy transumacji fundacji dla dominikanów kamieńskich. Ta nakładała obowiązek komemoracji za przedstawicieli dynastii książęcej (8 lipca 1305 r.). Po śmierci męża stała się właścicielką pokaźnego majątku w Greifswaldzie, gdzie bezimiennie wymieniono ją w dokumencie z 1265 r.[2]

Warcisław III prawdopodobnie miał kilku synów, którzy zmarli w dzieciństwie, bądź w młodości oraz jedną córkę. W XVIII w. przypisywano mu Barbarę, ksienię klasztoru w Marianowie[3].

Genealogia


Śmierć Warcisława III

Po jego śmierci, w 1264 r. władzę nad całym Pomorzem Zachodnim przejął Barnim I. Książę Warcisław III został pochowany w klasztorze cystersów Eldenie. Cystersom w swym testamencie, wystawionym w Darsin koło Greifswaldu, przypisał 13 łanów ziemi.

Przypisy

  1. ↑ E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 151-154.
  2. ↑ E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 152, 154.
  3. ↑ E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 172-173.

Bibliografia

Opracowania

Literatura dodatkowa (online)