Wiceprezydent Stanów Zjednoczonych Ameryki jest obierany na cztery lata wraz z prezydentem. Na Wiceprezydenta może kandydować osoba, która posiada bierne prawo wyborcze w wyborach prezydenckich.

Do 1808 (uchwalenie 12. poprawki do Konstytucji Stanów Zjednoczonych) Wiceprezydentem zostawała osoba, która zajęła drugie miejsce w wyborach na Prezydenta. Jednak z uwagi na różnice polityczne, od tego czasu przeprowadza się oddzielne, ale równoległe wybory na Wiceprezydenta.

Wiceprezydent automatycznie (w wyniku sukcesji) zostaje prezydentem w wyniku śmierci, zrzeczenia się lub usunięcia z urzędu prezydenta. Początkowo działo się to na mocy przyjętego zwyczaju, zanim taki stan rzeczy nie został formalnie usankcjonowany za sprawą uchwalonej w roku 1967 25. poprawki do konstytucji.

Przed uchwaleniem 25. poprawki do Konstytucji opróżniony urząd pozostawał nieobsadzony do końca kadencji i zaprzysiężenia nowego, wybranego wiceprezydenta.

Początkowo urząd wiceprezydenta znaczył niewiele w amerykańskim systemie władzy. Z urzędu był przewodniczącym Senatu USA, w głosowaniu brał jednak udział jedynie w wypadku równego podziału głosów (na obradach zastępował go przewodniczący pro tempore Senatu). Dopiero w drugiej połowie XX w. poszerzono jego kompetencje. Niektórzy wiceprezydenci nie mieli wpływu na decyzje podejmowane w Białym Domu, niektórzy jednak (np. Al Gore czy Dick Cheney) potrafili je sobie zapewnić.

Jak powiadało stare powiedzenie z okresu jeszcze przed poszerzeniem kompetencji wiceprezydenta: Wiceprezydent jest w niewładzy, ale od władzy dzieli go jedno uderzenie serca - serca prezydenta.

Chronologiczna lista wiceprezydentów USA

Urząd wiceprezydenta sprawowały dotąd 47 osoby.

Różne dane statystyczne o wiceprezydentach

• Dwóch wiceprezydentów pełniło ten urząd w gabinetach dwóch prezydentów:
  • George Clinton w gabinetach prezydetów Jeffersona i Madisona
  • John C. Calhoun w gabinetach prezydentów Johna Quincy Adamsa i Jacksona

• Dwóch wiceprezydentów ustąpiło z urzędu przed zakończeniem kadencji:
  • John C. Calhoun (1825-1832) (aby objąć urząd Senatora)
  • Spiro T. Agnew (1969-1973) (w wyniku wyroku sądowego)

• Siedmiu wiceprezydentów zmarło w czasie sprawowania urzędu:
  • George Clinton (w 1812 r.)
  • Elbridge Gerry (w 1814 r.)
  • William R. King (w 1853 r.)
  • Henry Wilson (w 1875 r.)
  • Thomas Hendricks (w 1885 r.)
  • Garret Hobart (w 1899 r.)
  • James Sherman (w 1912 r.)

• Dziewięciu wiceprezydentów objęło prezydenturę w wyniku sukcesji:
  • John Tyler w 1841 r. po śmierci Williama Harrisona
  • Millard Fillmore w 1850 r. po śmierci Taylora
  • Andrew Johnson w 1865 r. po zabójstwie Lincolna
  • Chester Arthur w 1881 r. po zabójstwie Garfielda
  • Theodore Roosevelt w 1901 r. po zabójstwie McKinleya
  • Calvin Coolidge w 1923 r. po śmierci Hardinga
  • Harry Truman w 1945 r. po śmierci Franklina Delano Roosevelta
  • Lyndon Johnson w 1963 r. po zabójstwie Kennedy'ego
  • Gerald Ford w 1974 r. po ustąpieniu Nixona

• Czterech wiceprezydentów, którzy zostali prezydentami na skutek sukcesji, zostało wybranych na własne kadencje:
  • Theodore Roosevelt (w 1904)
  • Calvin Coolidge (w 1924)
  • Harry Truman (w 1948)
  • Lyndon Johnson (w 1964)

(Gerald Ford starał się z ramienia Partii Republikańskiej o prezydenturę w wyborczym roku 1976 ale przegrał z demokratą Jimmym Carterem)

• Czterech wiceprezydentów, w czasie pełnienia urzędu, zostało wybranych na prezydenta
  • John Adams (w 1796)
  • Thomas Jefferson (w 1800)
  • Martin Van Buren (w 1836)
  • George H. W. Bush (w 1988)

• Jeden były wiceprezydent został wybrany prezydentem
  • Richard Nixon (wiceprezydent 1953-1961, wybrany na prezydenta w 1968)

• Dwóch wiceprezydentów pochodziło nie z wyboru ale z nominacji w wyniku zastosowania 25. poprawki do Konstytucji:
  • Gerald Ford (1973-1974)
  • Nelson Rockefeller (1974-1977)

• Dwóch wiceprezydentów pełniło obowiązki prezydenta w wyniku zastosowania 25. poprawki do konstytucji:
  • George H. W. Bush senior (13 lipca 1985 r. w zastępstwie operowanego Ronalda Reagana)
  • Richard Cheney (29 czerwca 2002 r. w zastępstwie poddanego zabiegowi medycznemu George W. Busha)

Byli wiceprezydenci

Obecnie żyje pięciu byłych wiceprezydentów:

• Walter Mondale (1977-1981)
• George H. W. Bush (1981-1989)
• Dan Quayle (1989-1993)
• Al Gore (1993-2001)
• Richard Cheney (2001-2009)

Bush został prezydentem. Mondale i Gore kandydowali do Białego Domu z ramienia swych partii, ale nie zdobyli mandatu, zaś Quayle ubiegał się, bez większego powodzenia, o nominację republikańską w 2000 roku.

Byłym wiceprezydentom USA przysługuje dożywotnia emerytura oraz ochrona osobista po odejściu z urzędu.

Zobacz też

• Number One Observatory Circle, oficjalna siedziba Wiceprezydenta
• prezydenci USA
• pełniący obowiązki prezydenta USA
• precedencja w USA
• wiceprezydent CSA
• Designated survivor

Linki zewnętrzne

• oficjalna strona wiceprezydenta USA
• strona poświęcona wiceprezydentom amerykańskim
• oficjalna witryna internetowa Muzeum, Biblioteki i Centrum Dana Quayle'a, jedyne wiceprezydenckie muzeum w USA