Wieluń

Skocz do: nawigacji, szukaj
Ten artykuł dotyczy miasta w woj. łódzkim. Zobacz też: inne znaczenia hasła Wieluń.
Państwo  Polska Województwo łódzkie Powiat wieluński Gmina Wieluń
gmina miejsko-wiejska Założono 1217-1218 Prawa miejskie 1283 Burmistrz Janusz Walenty Antczak Powierzchnia 16,9 km² Ludność (2008)
• liczba
• gęstość
25 107
1485,6 os./km² Strefa numeracyjna
(+48) 43 Kod pocztowy 98-300 Tablice rejestracyjne EWI
Położenie na mapie Polski

Wieluń
51°13′21″N 18°34′26″E / 51.2225, 18.57389Na mapach: 51°13′21″N 18°34′26″E / 51.2225, 18.57389 TERC
(TERYT) 1017094 SIMC 0976586
Urząd miejski
pl. Kazimierza Wielkiego 1
98-300 Wieluń Multimedia w Wikimedia Commons Hasło Wieluń w Wikisłowniku Strona internetowa
Zniszczenia centrum miasta z 1 września 1939
Tablica pamiątkowa, poświęcona bombardowaniu szpitala Wszystkich Świętych w Wieluniu. Tablica od września 1959 roku do sierpnia roku 2009 znajdowała się na ścianie II LO. Obecnie znajduje się w izbie pamięci zlokalizowanej w II LO, a w miejscu gdzie się znajdowała pierwotnie zlokalizowano nową tablicę
Ratusz i Brama Krakowska
Fragment wieluńskich murów obronnych - baszta prochownia (widok z wieży ratuszowej)
Bazylika Kolegiacka Bożego Ciała

Wieluń (łac. Velun, ros. Велюнь, jid. וויעלון, czes. Věluň) — miasto w woj. łódzkim, na krańcu Wyżyny Wieluńskiej, siedziba powiatu wieluńskiego oraz gminy Wieluń.

Według danych z 31 marca 2009 miasto liczyło 25 107 mieszkańców[1].

Historia

W Polsce przedrozbiorowej

Wieluń jest miastem o prawie 800-letniej historii. Pierwsze wzmianki o osadzie pochodzą z 2 połowy XIII w. Przypuszcza się, że prawa miejskie Wieluń uzyskał ok. 1282 roku[2]. W XIV wieku Kazimierz III Wielki wybudował w Wieluniu zamek, który potem był wielokrotnie przebudowywany w związku z pożarami. Dziś na fundamentach zamku stoi pałacyk klasycystyczny. Miasto było stolicą historycznej ziemi wieluńskiej.

Żydzi w Wieluniu

Żydzi osiedlali się w Wieluniu już od połowy XVI wieku, mimo że miasto posiadało tzw. przywilej de non tolerandis Judaeis, wydany w 1566 r. przez króla Zygmunta Augusta i odnowiony w 1581 r. przez króla Stefana Batorego, zabraniający Żydom osiedlania się w tym mieście. Z tego powodu w okresie staropolskim Żydów w tym mieście oficjalnie nie było[3]. W 1799 r. zbudowano pierwszą synagogę, a w 1850 powstał kirkut. W 1897 w mieście było 2732 Żydów (38% ludności).

Nalot 1 września 1939

 Osobny artykuł: Bombardowanie Wielunia.

Bombardowanie Wielunia - odbyło się 1 września w godzinach porannych, a przeprowadziły je bombowce nurkujące Luftwaffe; jest ono często przywoływane jako przykład bestialstwa i nieuzasadnionego terroru niemieckiego lotnictwa[4].

II wojna światowa

Na początku okupacji miasto włączono do III Rzeszy. Okupanci używali nazw Welun w latach 1940–41 i 1942–45 oraz Welungen 1941–42. Cała ludność żydowska została zebrana w getcie, w sierpniu 1942 przetrzymywana w kościele Bożego Ciała, a potem w większości wymordowana - głównie w obozie zagłady w Chełmnie nad Nerem. 18 stycznia 1945 roku miasto wyzwoliła Armia Czerwona.

Po 1945

Zbrojne podziemie polskie, walczące z okupantem niemieckim, a potem stacjonującymi jednostkami radzieckimi i UB, przetrwało na ziemi wieluńskiej aż do 1953 roku. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. sieradzkiego.

Zabytki

 Z tym tematem związana jest kategoria: Zabytki Wielunia.

Zabytkami miasta są:

Zabytkami zniszczonymi podczas II wojny światowej i nieodbudowanymi są:

Budynkami objętymi opieką konserwatorską, ale nieujętymi w rejestrze zabytków są:

Dzielnice i osiedla Wielunia

 Z tym tematem związana jest kategoria: Dzielnice i osiedla Wielunia.
  • Śródmieście - Najstarsza część miasta zniszczona 1 września 1939 roku w 90%potrzebne źródło. Na terenie śródmieścia znajduje się tzw. "Osiedle Okólna". Część ulic ścisłego centrum objęta jest strefą płatnego parkowania, w której opłaty uiszcza się w automatach wydających bilety parkingowe (parkomaty typu "Pay and display")
  • Osiedle Armii Krajowej (dawniej Osiedle XXV-lecia PRL) - Wznoszone od 1966 roku. Osiedle usytuowane jest pomiędzy ulicami Sieradzką, Traugutta, Grunwaldzką a Puławskiego.
  • Osiedle Bugaj - Na terenie dawnej wsi Bugaj włączonej w granice Wielunia w 1934 r., między ulicami: Sieradzką, Sucharskiego, Młodzieżową, Traugutta.
  • Osiedle Kopernika - Nieduże osiedle wzniesione w latach 1972-75 między ulicami: Częstochowską, Szkolną, 3 Maja, M. Skłodowskiej-Curie, A. Struga. Do osiedla od strony południowej przylega tzw. osiedle "Poniemieckie" wzniesione przez okupanta w latach 40.
  • Osiedle Stare Sady - Wznoszone od 1984 roku. Położone między ulicami: 18 Stycznia, Częstochowską i Nadodrzańską. 54 bloki mieszkalne, od 1993 także segmentowe budownictwo jednorodzinne. W końcu 1997 zamieszkane przez 5109 osóbpotrzebne źródło.
  • Osiedle Stefana Kardynała Wyszyńskiego (dawniej Osiedle Ludwika Waryńskiego) - Wznoszone w technologii wielkopłytowej od końca lat 70. XX w. Położone między ulicami: POW, Kościuszki i Popiełuszki. 41 bloków mieszkalnych, od 1991 także segmentowe budownictwo jednorodzinne. Na osiedlu znajdują się szkoła podstawowa, gimnazjum, przedszkole oraz trzy supermarkety.
  • Osiedle Wojska Polskiego - Jedno ze starszych wieluńskich osiedli, w większości komunalne, położone między ulicami: Biedala, Sucharskiego, Młodzieżową, Wojska Polskiego.
  • Osiedle domków jednorodzinnych "Za szpitalem" - Położone w obrębie ulic: Wiśniowa, J.Żubr, Graniczna, 3 Maja. Usytuowane na terenach częściowo włączonej do Wielunia wsi Gaszyn. Osiedle to, powstało w oparciu o budownictwo jednorodzinne.
  • Niedzielsko - Wieś całkowicie włączona do Wielunia w 1988 roku. Potoczna nazwa tej dzielnicy to "Cukrownia". Znajdują się tam: nieczynna od 2002 roku Cukrownia "Wieluń", Bałtyk-Gaz (zakład gazownictwa bezprzewodowego), Korona (wytwórnia świec), Wielton, Neotech, Patrol, Ekomal, Biosow (oczyszczalnie ścieków), Wigal i inne zakłady pracy.
  • Chrusty - Wieś całkowicie włączona do Wielunia w 1988 roku, składa się na nią kilka ulic, z których najistotniejszą jest ulica Jagiełły
  • Berlinek - Teren między osiedlem Stare Sady a linią kolejową Wieluń – Herby Nowe. Osiedle wzniesione w latach hitlerowskiej okupacji, pierwotnie o architekturze charakterystycznej dla niemieckich wiosek, obecnie ten charakter zatraca. Spowodowane to jest intensywnym rozwojem budownictwa jednorodzinnego.
  • Osiedle Stodolniana - Osiedle bloków komunalnych znajdujące się przy ul. Stodolnianej, pomiędzy ul. Popiełuszki a linią kolejową nr 181 w rejonie stacji kolejowej Wieluń Miasto.
  • Osiedle Moniuszki - Nieduże osiedle znajdujące się prawie w samym centrum miasta sąsiadujące z dwoma supermarketami oraz dworcem autobusowym.
  • Podszubienice - Teren obejmujący ulice: Powstańców 1863 r., Sybiraków, Stadionu WOSiR, parku im. Mieczysława Kałuży i lasku miejskiego. Nazwa ta pojawiła się w 1844 r. W latach 1863-1864 Rosjanie dokonywali egzekucji na uczestnikach powstania styczniowego.
  • Kijak - Teren obejmujący ulice: Kijak, Joanny Żubr, Graniczną, i przyległe. Na Kijaku znajduje się nieczynny od 1939 roku cmentarz żydowski.
  • Błonie - Teren obejmujący ulice: Kochelskiego, Błońską, Wodną, Poprzeczną, Sejmu Czteroletniego i Wodną (tereny pomiędzy linią kolejową a ulicą Głowackiego.)

Klimat

Transport

DK8 na wylocie z Wielunia (fragment ul. Warszawskiej)
Dworzec PKS widok od ul. Chopina
Autosan H9 w barwach wieluńskiego ZKM na ulicy 18 stycznia (DW486)
Docelowy układ ważniejszych dróg na terenie miasta i gminy Wieluń

Układ drogowy

 Z tym tematem związana jest kategoria: Obwodnice Wielunia.

Wieluń stanowi ważny węzeł komunikacyjny. Przez miasto przebiegają drogi krajowe i międzynarodowa:

oraz wojewódzkie:

Największym problemem komunikacyjnym Wielunia jest nadmierne obciążenie ruchem (w tym tranzytowym), spowodowane brakiem obwodnic dróg krajowych. Do 2011 roku ma powstać obwodnica północna miasta w ciągu drogi krajowej nr 8, a następnie obwodnica południowo-zachodnia dla pozostałych dróg krajowych. Zakończono również pierwszy odcinek wschodniej obwodnicy centrum która po ukończeniu inwestycji odciąży starą obwodnicę śródmiejską. W okolicy Wielunia trwa budowa drogi ekspresowej S8 która będzie obsługiwać miasto poprzez dwa węzły: węzeł "Wieluń" na zachód i węzeł "Złoczew" na północ od Wielunia. Zapowiadana jest też realizacja 70-kilometrowego traktu „Kalisko–Wieluńskiego” łączącego Wieluń z Kaliszem.

Kolej i komunikacja PKS

Przez miasto przebiega również wybudowana w 1926 roku linia kolejowa nr 181 relacji (Kępno – Wieluń – Herby Nowe). Trwa modernizacja trzykilometrowej bocznicy kolejowej ze stacji Wieluń-Dąbrowa do dzielnicy Niedzielsko. Do końca lat 80. XX wieku funkcjonowała Wieluńska Kolej Wąskotorowa, która łączyła Wieluń z Praszką. Obecnie miasto posiada dwie działające stacje kolejowe Wieluń Dąbrowa oraz Wieluń Miasto, z których można dojechać pociągiem bezpośrednio do Tarnowskich Gór, Częstochowy, Krakowa, Zakopanego, Katowic, Poznania, Szczecina i Kępna. Kiedyś istniało także bezpośrednie połączenie do Lublińca. Komunikację z okolicą oraz z całym krajem zapewnia PKS Wieluń, oraz nowoczesny (choć wybudowany w 1976) dworzec autobusowy, obsługujący również komunikację międzynarodową.

Komunikacja miejska

Wieluń, podobnie jak większość miast, posiada komunikację miejską. W mieście kursuje 8 linii autobusowych. Komunikacja miejska istnieje tu od 1988 roku.

  • Linia A: Dw. PKP - Stare Sady
  • Linia B: (Bieniądzice) - Rozlewnia gazu - Stare Sady
  • Linia C: Dw. PKP - ul.POW - (Olewin)
  • Linia D: (Kurów) - Stadion - Ruda
  • Linia D - BIS: Dw. PKP - ul.POW
  • Linia E: Rozlewnia gazu - Stare Sady
  • Linia G: (Bieniądzice) - Rozlewnia gazu - ul.Częstochowska
  • Linia H: Masłowice - Stare Sady

W nawiasach podane miejsca, do których dojeżdża tylko część kursów.

Gospodarka

Cukrownia "Wieluń" - widok ogólny

Pierwszy duży zakład przemysłowy powstał w Wieluniu w 1912 roku – była nim działająca do 2002 roku cukrownia "Wieluń". Obecnie największym zakładem w mieście jest ZUGiL (Zakłady Urządzeń Galwanicznych i Lakierniczych).

Innymi stosunkowo dużymi lub posiadającymi rozpoznawalną markę firmami są:Europart, Protyl-Serwis 44, Zasada Group (producent rowerów), Korona (produkcja świec), Galaxia (palarnia kawy), Wielton, Gras (produkcja naczep), SDM (Spółdzielnia Dostawców Mleka), CH Ania (centrum elektryczne). Większość dużych zakładów produkcyjnych ulokowana jest w północnej części miasta (Niedzielsko, Błonie i tereny przyległe), gdzie funkcjonuje także podstrefa "Wieluń" Łódzkiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej.

Energetyka

Ciepłownia
II LO im. Janusza Korczaka

Energia cieplna

Produkcją i dystrybucją energii cieplnej na terenie miasta zajmuje się prawie wyłącznie jedna firma (Energetyka Cieplna Wieluń Sp. z o.o.). Jej majątek stanowipotrzebne źródło:

Ciepłownia zasila w ciepło centrum miasta, większe osiedla, szkoły, i szpital natomiast kotłownia leżącą na obrzeżach dzielnicę "cukrownia". Ciepłownia jest wyposażona w trzy kotły typu WR-25 (moc nominalna jednego takiego kotła to 30 MW), z których wyprodukowane ciepło przekazywana jest siecią o długości 27 km, do której przyłączonych jest 59 grupowych węzłów cieplnych oraz 152 węzły indywidualne. Polityka energetyczna Miasta jak i przedsiębiorstwa zakłada systematyczną likwidację niskiej emisji. udziałowcami spółki są: Urząd Miasta, ZUGiL (Zakłady Urządzeń Galwanicznych i Lakierniczych) oraz WSM (Wieluńska Spółdzielnia Mieszkaniowa).

Energia elektryczna

Energia elektryczna dystrybuowana jest przez: Zakład Energetyczny Łódź-Teren S.A. – Rejon Energetyczny Wieluń.

Od kwietnia 1916 do lipca 1939 r. w Wieluniu funkcjonowała samodzielna elektrownia miejska o mocy 370 kW. Od lipca 1939 roku miasto jest włączone do krajowych sieci elektroenergetycznych. Obecnie do miasta energię elektryczną doprowadzają niezależne linie wysokiego napięcia 110 kV (110 000 V)[5]:

Linie te zasilają GPZ (Główny Punkt Zasilania) zlokalizowany się w północnej części Wielunia. Planowana jest także budowa łącznika o napięciu 110 kV pomiędzy wyżej wymienionymi liniami, biegnącego po wschodnich obrzeżach miasta, w większej części poza jego granicami - oraz drugiego GPZ ("Sady") w południowo-wschodniej części miasta. Odbiorcy zasilani są z miejskiej sieci rozdzielczej w skład której wchodzą sieć średniego napięcia 15 kV oraz sieć niskiego napięcia.

Gazownictwo

Od 2011 roku funkcjonuje miejski system zaopatrzenia w gaz ziemny, w skład którego wchodzą: gazociąg wysokiego ciśnienia - PN63 (63bary), stacja redukcyjna oraz sieć dystrybucyjna średniego ciśnienia PN5[6].

Zakład Gazownictwa Bezprzewodowego (LPG) został oddany przez miasto w leasing firmie Bałtyk Gaz Sp. z o.o. Dystrybucją gazu bez przewodowego zajmuje się ponadto kilka mniejszych firm.

Edukacja

 Osobny artykuł: Lista szkół w Wieluniu.

Wieluń to ponadlokalny ośrodek edukacyjny - ok. 40% uczniów szkół średnich dojeżdża spoza powiatu wieluńskiegopotrzebne źródło. W obrębie miasta znajdują się 3 szkoły podstawowe, 6 szkół usytuowanych jest w sąsiadujących wsiach. Funkcjonują 4 gimnazja, 3 licea ogólnokształcące (dla młodzieży), 2 zespoły szkół technicznych i zawodowych oraz szkoła policealna. W mieście wg danych[7] z 2006 roku uczyło się 1 479 dzieci w szkołach podstawowych oraz 1 433 uczniów w 4 gimnazjach. W szkołach średnich nauki pobierało 2 996 uczniów[7]. W Wieluniu mieści się Wydział Zamiejscowy Wyższej Szkoły Informatyki i Umiejętności w Łodzi oraz zamiejscowe ośrodki dydaktyczne Akademii Humanistyczno-Ekonomicznej w Łodzi oraz Społecznej Akademii Nauk w Łodzi. Od 1992 r. istnieje Kolegium Nauczycielskie.

Wspólnoty wyznaniowe

Kościół św. Józefa (Rzymskokatolicki)
Kościół Ewangelicko-Augsburski
Na pierwszym planie zburzona w 1939 roku synagoga
 Z tym tematem związana jest kategoria: Kościoły Wielunia.

Na terenie miasta działalność religijną prowadzą następujące wspólnoty:

Kiedyś były to także:

Kultura

Biblioteki

W mieście obecnie działają następujące biblioteki:

  • Miejska i Gminna Biblioteka Publiczna im Leona Kruczkowskiego
  • Powiatowa Biblioteka Publiczna
  • Biblioteka Pedagogiczna
  • Biblioteka Kolegium Nauczycielskiego
  • oraz biblioteki przyszkolne
Muzeum Ziemi Wieluńskiej

Muzea i galerie

Kina i teatry

W mieście działają lub działały następujące kina:

  • "Syrena" - 578 miejsc, działa od 1962
  • "Odra" ("Wolność") - funkcjonowało w latach 1945-75

przed II wojną światową:

  • "Hel" - działało od roku 1936 do 1.09.1939
  • "Miraż" 1921-1934
  • "Polonia" ("Goplana") 1918 -1939

Profesjonalne przedstawienia teatralne odbywają się na scenie kina "Syreny". W jednym z parków miejskich znajduje się nieczynny amfiteatr w którym w latach 1977-1989 odbywały się koncerty i inne widowiska.

Biblioteka Miejska im. Leona Kruczkowskiego

Domy kultury

Obecnie funkcjonują następujące domy kultury:

  • Wieluński Dom Kultury
  • Młodzieżowy Dom Kultury
  • Spółdzielczy Dom Kultury WSM
  • Klub Osiedla Kopernika
  • "Dom Nauczyciela"

Towarzystwa regionalne

  • Wieluńskie Towarzystwo Naukowe
  • Towarzystwo Przyjaciół Wielunia

Fundacje

  • Fundacja na rzecz Rozwoju Powiatu Wieluńskiego
  • Fundacja "Tacy Sami"
  • Fundacja "Arkana XXI"

Sport i rekreacja

w mieście znajdują się trzy parki miejskie, miejski lasek, planty powstałe w miejscu dawnej fosy, oraz wiele skwerów i zieleńców:

Zegar słoneczny na plantach

Infrastruktura sportowa zarządzana jest przez Wieluński Ośrodek Sportu i Rekreacji (WOSiR) oraz wiele innych stowarzyszeń (np. WKS Wieluń, MKS Wieluń, Junior Wieluń, MLKS Wieluń, MUKS Pamapol Siatkarz Wieluń.)

  • Kąpielisko Miejskie (przy ul Broniewskiego)
  • Pływalnia kryta (przy ul. POW 14)
  • Sztuczne lodowisko (os Kard. Wyszyńskiego - czynne corocznie od października do połowy marca)
  • Hala sportowa (przy ul Częstochowskiej)
  • Stadion Miejski wraz z kompleksem boisk (przy ul. Wojska Polskiego)
  • Sala sportowa (przy ul POW 14)
  • Boiska i sale sportowe (przy szkołach prowadzonych przez miasto Wieluń)
  • Boiska (należące do spółdzielni i wspólnot mieszkaniowych)

W Wieluniu swój początek ma pieszy Szlak Jury Wieluńskiej i kilka szlaków rowerowych. Na granicy miasta rozpoczyna się także Szlak Konny Jury Wieluńskiej[8]. Większość powyższych szlaków turystycznych przebiega przez położony w pobliżu Załęczański Park Krajobrazowy.

Pomniki

Pomnik Pogromcom hitleryzmu (Braterstwa Broni) w Wieluniu
Pomnik Bohaterów Powstania Styczniowego

inne:

  • Głaz z tablicą upamiętniającą bombardowanie miasta 1 września 1939 roku - teren byłego cmentarza kościelnego kościoła farnego (odsłonięty w 2004 przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Aleksandra Kwaśniewskiego).
  • Głaz z tablicą upamiętniającą zniszczenie kościoła farnego i rekonstrukcje jego reliktów 1989-1991 (teren byłego cmentarza kościelnego kościoła farnego)
  • Głaz z tablicą upamiętniającą zagładę wieluńskiej społeczności żydowskiej (teren byłego cmentarza żydowskiego)
  • Tablica z płaskorzeźbą popiersia Marszałka Józefa Piłsudskiego - na gmachu banku przy placu Kazimierza Wielkiego
  • Głaz z tablicą poświęconą wieluńskim ofiarom Katynia w parku Rotmistrza Pileckiego
  • Głaz z tablicą poświęconą Maksymilianowi Marii Kolbemu na Plantach im Jana Pawła II
  • Głaz z tablicą upamiętniającą 70 lat działalności harcerstwa na Ziemi Wieluńskiej 1916-1986 (park Rotmistrza Pileckiego)
  • Głaz z tablicą upamiętniającą 700 lat praw miejskich Wielunia 1283-1983 (park Rotmistrza Pileckiego)
  • Wojskowe groby żołnierzy polskich i radzieckich na cmentarzu rzymsko-katolickim (w tym groby żołnierzy n/n)

Media

Obecnie działają:

Ukazują się następujące :

  • Kulisy Powiatu Wieluń [tygodnik]
  • Tygodnik Wieluński [bezpłatny]
  • Nasz Tygodnik Wieluń-Wieruszów-Pajęczno – dodatek do Dziennika Łódzkiego
  • Bezpłatna Gazeta "Między Nami"
  • Wieluniak [bezpłatny dwutygodnik]

Kiedyś działała Telewizja Wieluń (nadajnik naziemny).

Dawniej ukazywały się następujące czasopisma:

  • Puls Wielunia
  • Gazeta Wieluńska
  • Goniec Wieluński
  • Ziemia Wieluńska
  • Kurier Wieluński

oraz inne.

Panorama miasta

Panorama Wielunia widziana z północnego wschodu (ze wzgórza "nowego cmentarza" w Rudzie

Głowy miasta (burmistrzowie, prezydenci, przewodniczący prezydium, naczelnicy)

Burmistrzowie od XIV do XVII w.

portret Prezydenta Miasta - Stanisława Ziętarskiego

Prezydenci Miasta

Burmistrzowie w latach 1817-1950

Przewodniczący Prezydium Miejskiej RN

Naczelnicy Miasta

Burmistrzowie (III RP)

Miasta partnerskie

Przypisy

  1. ↑ Lucyna Nowak, Joanna Stańczyk, Agnieszka Znajewska. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2008 r.). , 2009. GUS, Departament Badań Statystycznych. Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1734-6118 (pol.). 
  2. ↑ Wieluń w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom XIII (Warmbrun – Worowo) z 1893 r.
  3. ↑ Historia Żydów z Wielunia.
  4. ↑ http://www.historiawielunia.uni.lodz.pl/cel_zniszczony.pdf
  5. ↑ http://www.bip.um.wielun.pl/res/serwisy/bip-umwielun/komunikaty/_021_014_77487.pdf
  6. ↑ Prace budowlane rozpoczęte. W Wieluniu powstaje nowy gazociąg wysokiego i średniego ciśnienia — EWE energia
  7. ↑ 7,0 7,1 Bank Danych Regionalnych – Strona główna (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  8. ↑ Szlak konny Jury Wieluńskiej

Zobacz też

  W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Wieluń

Linki zewnętrzne