Województwo lubuskie na mapie Polski Siedziba wojewody
Siedziba sejmiku  Gorzów Wlkp.
 Zielona Góra Urząd Wojewódzki Gorzów Wielkopolski
ul. Jagiellończyka 8 Wojewoda Marcin Jabłoński Urząd Marszałkowski Zielona Góra
ul. Podgórna 7 Marszałek Elżbieta Polak Powierzchnia 13 987,88^[1] km² Ludność 1 011 024 mieszk.
(2010) Gęstość zaludnienia 72,26^[1] mieszk./km² Urbanizacja 63,9% Tablica rejestracyjna F TERYT 08 Kod ISO PL-LB Adres urzędu
wojewódzkiego Jagiellończyka 8
66-400 Gorzów Wielkopolski Lubuski Urząd Wojewódzki Oficjalna strona województwa lubuskiego

Województwo lubuskie – jednostka podziału administracyjnego Polski, województwo o najmniejszej liczbie ludności – według danych z 2010 r. miało 1,01 mln mieszkańców. Obejmuje obszar o powierzchni 13 987,88 km². Siedzibą wojewody jest Gorzów Wielkopolski, a władz samorządu województwa – Zielona Góra.

Powstało w 1999 roku z większości terytoriów dawnych województw gorzowskiego i zielonogórskiego oraz niewielkiej części leszczyńskiego.

Wbrew pozorom, nie zawiera miasta Lubusz od którego wzięła się nazwa. Składają się na nie ziemie kilku historycznych krain – ziemi lubuskiej, Dolnego Śląska, Nowej Marchii, Wielkopolski, Łużyc Dolnych^[2].

Historia

1945–1998

W 1945 r. po zakończeniu II wojny światowej mniej niż 60% historycznej ziemi lubuskiej znalazło się w granicach Polski i stało się częścią województwa poznańskiego.^{potrzebne źródło} Po reformie administracyjnej z 1950 powstało niezależne województwo zielonogórskie obejmujące w przybliżeniu obecny region. W skład tego obszaru wchodzą historyczne ziemie Dolnego Śląska, Dolnych Łużyc, Nowej Marchii, Zachodniej Wielkopolski i w mniejszości historycznej Ziemi Lubuskiej. W 1975 podzielono go jednak między województwo gorzowskie a województwo zielonogórskie, które istniały aż do 1998.

Reforma z 1998

Wg pierwotnego projektu reformy prof. Kuleszy dawne województwa gorzowskie i zielonogórskie miały zostać podzielone między województwo zachodniopomorskie (Gorzów Wlkp.), dolnośląskie (Zielona Góra) oraz wielkopolskie. Spotkało się to z licznymi protestami organizowanymi głównie przez ówcześnie opozycyjne SLD (podczas jednej z demonstracji ukuto nawet złośliwy wierszyk: Ziemia lubuska pozdrawia premiera Buzka). Ostatecznie rząd okazał się niezdolny do przeprowadzenia swego projektu (w wyniku zawetowania ustawy przez prezydenta) i konieczne stało się utworzenie kolejnych województw, w tym lubuskiego. Jego nazwa pochodzi od historycznej miejscowości Lubusz (obecnie: Lebus w Niemczech), będącej administracyjnym i kulturalnym centrum Ziemi Lubuskiej w średniowieczu. Sami Niemcy zaś nazywają ziemię lubuską Neumark (Nowa Marchia), albo rzadziej wschodnią Brandenburgią.

Geografia

Większość obszaru województwa znajduje się na wysokości od 60 do 100 m n.p.m. Najwyżej położone punkty to Góra Bukowiec (227 m n.p.m.) na terenie Łagowskiego Parku Krajobrazowego oraz Góra Żarska (226,9 m n.p.m.). Charakterystyczny dla krajobrazu województwa jest układ naprzemianległych obniżeń pradolin i pasów wysoczyznowych wytworzony w wyniku ostatniego zlodowacenia. Jego zasięg wyznacza linia biegnąca przez Gubin, Lubsko, Zieloną Górę i Sławę. Obszary położone na południe od tej linii zostały ukształtowane podczas zlodowacenia środkowoeuropejskiego, które spowodowało dość dużą różnorodność krajobrazu. Około 49% powierzchni województwa zajmują lasy.^{potrzebne źródło}

Położenie

Według danych z 1 stycznia 2011 r. powierzchnia województwa wynosiła 13 987,88 km², co stanowi 4,5% powierzchni Polski^[3].

Województwo lubuskie graniczy z:

• Niemcami (Brandenburgią i Saksonią)
• województwem dolnośląskim
• województwem wielkopolskim
• województwem zachodniopomorskim

Podział administracyjny

 Osobny artykuł: Podział administracyjny województwa lubuskiego.

Ludność wg stanu z 31 grudnia 2010^[1]:

Ziemia lubuska

Nazwa województwa – województwo lubuskie, nie jest synonimem ziemi lubuskiej, która jest jedynie jego północno-zachodnią częścią, co stanowi zaledwie 12% ludności i 18% powierzchni.^{potrzebne źródło}

Demografia

Według danych z 31 grudnia 2010 r. województwo lubuskie miało 1 011 024 mieszkańców, co stanowiło 2,6% ludności Polski^[4]. Lubuskie jest województwem o najmniejszej liczbie mieszkańców.

Dane z 30 czerwca 2010 r.^[1]:

Religia

 Osobny artykuł: Struktury wyznaniowe w województwie lubuskim.

Administracja i polityka

Samorząd

Organem stanowiącym samorządu jest Sejmik Województwa Lubuskiego, składający się z 30 radnych. Siedzibą sejmiku województwa jest Zielona Góra. Sejmik wybiera organ wykonawczy samorządu, którym jest zarząd województwa, składający się z 5 członków z przewodniczącym mu marszałkiem.

Marszałkowie Województwa Lubuskiego:

• Andrzej Bocheński – (od 1998 do 2006)
• Krzysztof Józef Szymański – (od 30 listopada 2006 do 21 sierpnia 2008)^[5][6]
• Marcin Jabłoński – (od 21 sierpnia 2008)^[7]
• Elżbieta Polak – (od 29 listopada 2010)^[8]

Administracja rządowa

Terenowym organem administracji rządowej jest Wojewoda Lubuski, wyznaczany przez Prezesa Rady Ministrów. Siedzibą wojewody jest Gorzów Wielkopolski^[9], gdzie znajduje się Lubuski Urząd Wojewódzki w Gorzowie Wielkopolskim. W ramach urzędu działa także delegatura Zielonej Górze^[10].

Wojewodowie Lubuscy:

• Jan Majchrowski – od 1999 do 2000
• Stanisław Iwan – od 2000 do 2001
• Andrzej Korski – od 2001 do 2004
• Janusz Gramza – od 2004 do 2006
• Marek Ast – 2006
• Wojciech Perczak – od 2006 do 2007
• Helena Hatka – od 2007 do 2011
• Marcin Jabłoński – od 2011

Polityka

Mieszkańcy województwa wybierają łącznie 12 posłów na Sejm w jednym okręgu wyborczym nr 8. Mieszkańcy wybierają 3 senatorów w jednomandatowych okręgach wyborczych: nr 20, nr 21, nr 22.

Do Parlamentu Europejskiego są wybierani 4 posłowie z okręgu wyborczego nr 13, który obejmuje także województwo zachodniopomorskie.

Współpraca międzynarodowa

• prowincja Hajnan (Chińska Republika Ludowa) – od 2005 r.^[11]

Gospodarka

W 2008 r. produkt krajowy brutto woj. lubuskiego wynosił 29,0 mld zł, co stanowiło 2,3% PKB Polski. Produkt krajowy brutto na 1 mieszkańca wynosił 85,8% średniej krajowej, co plasowało lubuskie na 10. miejscu względem innych województw^[12].

Przeciętne miesięczne wynagrodzenie mieszkańca woj. lubuskiego w 1. kwartale 2011 r. wynosiło 2971,87 zł, co lokowało je na 14. miejscu względem wszystkich województw^[13].

W końcu czerwca 2011 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w województwie obejmowała ok. 56,0 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 14,7% do aktywnych zawodowo^[14].

Ludność i miasta

W województwie lubuskim są 42 miasta, w tym 2 miasta na prawach powiatu. Liczba ludności i powierzchnia wg GUS z 31 grudnia 2010 roku^[1]. Wytłuszczone zostały miasta na prawach powiatu.

 Zobacz też: Miasta w Polsce (statystyki).

Ośrodki akademickie

Gorzów Wielkopolski

• Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Gorzowie Wielkopolskim
• AWF w Poznaniu – Zamiejscowy Wydział Kultury Fizycznej w Gorzowie Wielkopolskim
• Wyższa Szkoła Biznesu w Gorzowie Wielkopolskim
• Politechnika Szczecińska – Punkt Konsultacyjny w Gorzowie Wlkp.
• Uniwersytet Szczeciński – Punkt Konsultacyjny w Gorzowie Wlkp.
• Wyższa Szkoła Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi – Punkt Informacyjno-Rekrutacyjny w Gorzowie Wlkp.

Kostrzyn nad Odrą

• Wyższa Szkoła Zawodowa w Kostrzynie nad Odrą
• Uniwersytet Szczeciński – ośrodek zamiejscowy w Kostrzynie nad Odrą

Słubice

• Uniwersytet Collegium Polonicum w Słubicach
• Wyższa Szkoła Ekonomiczno-Rolnicza w Słubicach

Sulechów

• Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Sulechowie

Zielona Góra

• Uniwersytet Zielonogórski
• Uniwersytet Szczeciński – Instytut Filozoficzno-Teologiczny im. Edyty Stein w Zielonej Górze
• Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu – Zamiejscowy Ośrodek Dydaktyczny w Zielonej Górze
• Akademia Medyczna we Wrocławiu – Międzywydziałowy Ośrodek Dydaktyczny w Zielonej Górze
• Zachodnia Wyższa Szkoła Handlu i Finansów Międzynarodowych

Żary

• Łużycka Wyższa Szkoła Humanistyczna w Żarach

Żagań

• Politechnika Poznańska – Wydział Maszyn i Transportu w Żaganiu

Pozostałe

• Akademia Rolnicza w Szczecinie – ośrodek zamiejscowy w Strzelcach Krajeńskich
• Politechnika Szczecińska – Zamiejscowy Ośrodek Dydaktyczny w Międzyrzeczu
• Wyższe Seminarium Duchowne Diecezji Zielonogórsko-Gorzowskiej w Gościkowie-Paradyżu (w ramach Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Szczecińskiego)
• Politechnika Koszalińska – ośrodek zamiejscowy w Drezdenku (zlikwidowano)

Ochrona przyrody

Na terenie województwa znajduje się 61 rezerwatów, chronionych jest 1510 pomników przyrody.

Parki narodowe

• Drawieński Park Narodowy
• Park Narodowy Ujście Warty

Parki krajobrazowe

• Barlinecko-Gorzowski Park Krajobrazowy
• Gryżyński Park Krajobrazowy
• Krzesiński Park Krajobrazowy
• Łagowski Park Krajobrazowy
• Park Krajobrazowy Łuk Mużakowa
• Park Krajobrazowy Ujście Warty
• Przemęcki Park Krajobrazowy
• Pszczewski Park Krajobrazowy

Zobacz też

• Bory Dolnośląskie
• Pojezierze Lubuskie
• Wał Zielonogórski

Transport

Transport drogowy

Na terenie województwa przebiega 1597 km dróg wojewódzkich, 4233 km powiatowych i 6614 km gminnych (2008 rok)^[17].

• Drogowe i piesze mosty graniczne:
  • Kostrzyn nad Odrą – Küstrin-Kietz – w ciągu drogi krajowej nr 22
  • Słubice – Frankfurt nad Odrą – w ciągu drogi krajowej nr 29
  • Słubice/Świecko – Frankfurt nad Odrą – w ciągu autostrady A2
  • Gubin – Guben – w ciągu drogi wojewódzkiej nr 138
  • Gubinek – Guben – w ciągu drogi krajowej nr 32
  • Zasieki – Forst – w ciągu drogi wojewódzkiej nr 289
  • Olszyna – Forst – w ciągu drogi krajowej nr 18
  • Łęknica – Bad Muskau – w ciągu drogi krajowej nr 12
  • Łęknica – Bad Muskau (Park Mużakowski) (most pieszy i rowerowy)
  • Przewóz – Podrosche – w ciągu drogi krajowej nr 27

Transport kolejowy

• linie kolejowe (czynne):
  • Berlin – Frankfurt nad Odrą – Słubice – Rzepin – Zbąszynek – Poznań Gł.
  • Szczecin Gł. – Kostrzyn nad Odrą – Zielona Góra
  • Zielona Góra – Wrocław Gł.
  • Szczecin Gł. – Krzyż – Poznań Gł.
  • Cottbus (Chociebuż) – Wrocław Gł.
  • Berlin – Kostrzyn nad Odrą – Gorzów Wielkopolski – Krzyż – Piła Gł.
  • Gubin – Czerwieńsk (tylko linia towarowa)
  • Zielona Góra – Zbąszynek
  • Zielona Góra – Żary – Węgliniec
  • Żagań – Lubsko (tylko linia towarowa)
  • Gorzów Wielkopolski – Zbąszynek
  • Żagań – Głogów – Leszno- Ostrów Wlkp. – Łódź Kaliska (Niegosławice – Głogów tylko linia towarowa)
• Kolejowe mosty graniczne:
  • Kostrzyn nad Odrą – Küstrin-Kietz
  • Słubice – Frankfurt nad Odrą
  • Gubin – Guben
  • Zasieki – Forst

Transport wodny śródlądowy

• drogi wodne:
  • Odra
  • Warta
  • Noteć
  • Nysa Łużycka (od Gubina w dół)
  • Kanał Odra-Sprewa
• porty i ważniejsze przystanie śródlądowe:
  • Bytom Odrzański
  • Cigacice
  • Drezdenko
  • Gorzów Wlkp
  • Górzyca
  • Kostrzyn nad Odrą
  • Krosno Odrzańskie
  • Miłów
  • Nowa Sól
  • Santok
  • Słubice
  • Urad
• przeprawy promowe
  • Milsko przez Odrę w ciągu drogi wojewódzkiej Nr 282
  • Pomorsko przez Odrę w ciągu drogi wojewódzkiej Nr 281
  • Brody przez Odrę w ciągu drogi wojewódzkiej Nr 280
  • Połęcko przez Odrę w ciągu drogi wojewódzkiej Nr 138
  • Górzyca przez Odrę (planowane)
  • Oksza przez Wartę w ciągu drogi powiatowej
  • Santok przez Wartę – sezonowo

Transport lotniczy

• port lotniczy Zielona Góra-Babimost
• lotnisko Aeroklubu Ziemi Lubuskiej w Przylepie
• leśna baza lotnicza Lasów Państwowych w Lipkach Wielkich
• lotnisko prywatne w Trzebiczu Nowym k. Drezdenka
• planowane lotnisko sportowe i baza lotnictwa sanitarnego w Wojcieszycach k. Gorzowa Wielkopolskiego
• lotniska poradzieckie w Tomaszowie k. Żagania i Wiechlicach k. Szprotawy

Media o zasięgu regionalnym

• TVP Gorzów Wielkopolski – główna siedziba w Gorzowie Wielkopolskim oraz redakcja zamiejscowa w Zielonej Górze
• Radio Zachód – główna siedziba w Zielonej Górze oraz redakcja zamiejscowa w Gorzowie Wielkopolskim

• Gazeta Lubuska – główna siedziba w Zielonej Górze oraz redakcja zamiejscowa w Gorzowie Wielkopolskim

• Gazeta Wyborcza główna siedziba w Zielonej Górze oraz redakcja zamiejscowa w Gorzowie Wielkopolskim

Przypisy

Zobacz też

• ziemia lubuska
• diecezja zielonogórsko-gorzowska
• polskie tablice rejestracyjne (wikisource)

Linki zewnętrzne

• Urząd Marszałkowski Województwa Lubuskiego
• Lubuski Urząd Wojewódzki