Województwo opolskie
województwo opolskie na mapie Polski
Siedziba sejmiku
(2010)
wojewódzkiego
45-082 Opole
Województwo opolskie – jedno z 16 województw w południowej Polsce. Obejmując obszar o powierzchni 9412 km² jest obecnie najmniejszym województwem w Polsce. Według danych z 30 czerwca 2010 r. miało 1 029 894 mieszkańców[1]. Siedzibą władz województwa jest Opole.
Opolskie zostało utworzone w 1950 r., w 1975 odłączone od niego zostały powiat raciborski i powiat oleski; ten ostatni powrócił w granice województwa w wyniku reformy administracyjnej w 1999 r..
Geografia
Położenie
Województwo położone jest na południu Polski pomiędzy województwem dolnośląskim a woj. śląskim, sąsiaduje też z Republiką Czeską oraz z województwami łódzkim i wielkopolskim. Według danych z 1 stycznia 2010 powierzchnia województwa wynosi 9 411,87 km²[2].
Większość obszarów województwa (około 75 procent)potrzebne źródło stanowi zachodnią część Górnego Śląska, natomiast cały region jest często określany Śląskiem Opolskim, nie do końca poprawnie, gdyż północno-wschodnie skrawki województwa (gmina Praszka i gmina Rudniki)[3][4]) nie leżą na historycznym Śląsku, lecz w Wielkopolsce (ziemia wieluńska). Zachodnia część obecnego województwa (ponad 20 procent powierzchni) obejmuje dwa powiaty historycznego Dolnego Śląska: Brzeg oraz Namysłów. Również takie miasta jaka Nysa, Otmuchów i Głuchołazy położone są na terenach historycznego księstwa dolnośląskiego (dawne Księstwo nyskie)[5].
Graniczy z:
- Republiką Czeską (z krajami ołomunieckim i morawsko-śląskim)
oraz województwami - dolnośląskim
- łódzkim
- śląskim
- wielkopolskim
Podział administracyjny
powiaty grodzkie:
powiaty ziemskie:
- brzeski
- głubczycki
- kędzierzyńsko-kozielski
- kluczborski
- krapkowicki
- namysłowski
- nyski
- oleski
- opolski
- prudnicki
- strzelecki
Topografia
Większą cześć woj. opolskiego zajmuje Nizina Śląska. Najwyżej położona jest część południowo-zachodnia z najwyższym szczytem Biskupią Kopą o wys. 892m. Poza tym terenem wyżej wyniesiony jest Garb Chełmski na wschodzie województwa z najwyższym szczytem Górą Świętej Anny.
Stosunki wodne
Główną rzeką województwa jest Odra. Pozostałe większe rzeki województwa to Mała Panew oraz Nysa Kłodzka. Największymi jeziorami są zbiorniki sztuczne tj. Jeziora Nyskie, Otmuchowskie i Turawskie.
Demografia
Dane z 31 grudnia 2007 r.[6]:
Województwo zamieszkuje duża grupa etnograficzna Opolan, dzieląca się także na mniejsze.
Struktura wyznaniowa
Gospodarka
Województwo opolskie jest regionem rolniczo-przemysłowym, gdzie rozwojowi rolnictwa sprzyjają korzystne warunki klimatyczne i glebowe.potrzebne źródło
W 2008 r. produkt krajowy brutto woj. opolskiego wynosił 29,4 mld zł, co stanowiło 2,3% PKB Polski. Produkt krajowy brutto na 1 mieszkańca wynosił 84,8% średniej krajowej, co plasowało opolskie na 11. miejscu względem innych województw[7].
Przeciętne miesięczne wynagrodzenie mieszkańca woj. opolskiego w 1. kwartale 2011 r. wynosiło 3198,61 zł, co lokowało je na 7. miejscu względem wszystkich województw[8].
W końcu czerwca 2011 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w województwie obejmowała ok. 45,1 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 12,2% do aktywnych zawodowo[9].
Ochrona przyrody
Na terenie województwa opolskiego znajduje się 34 rezerwatów przyrody. Pełna lista rezerwatów woj. opolskiego.
Miasta województwa opolskiego
W województwie opolskim jest 35 miast, w tym 1 na prawach powiatu.
Zestawienie na podstawie publikacji GUS z 1 stycznia 2009[10].
Podkreślone zostały siedziby powiatów ziemskich a wytłuszczone siedziby powiatów grodzkich.
Największym terytorialnie miastem jest Kędzierzyn-Koźle, a najludniejszym Opole.
Historia województwa
Województwo opolskie utworzono w 1950 roku na mocy ustawy o zmianach podziału administracyjnego z dnia 28 czerwca 1950 roku (DzU 1950, nr 28, poz. 255), w wyniku podziału województwa śląsko-dąbrowskiego na województwo katowickie i opolskie. Do województwa opolskiego dołączono powiat brzeski i powiat namysłowski z województwa wrocławskiego. Nowe województwo, liczące 9506 km², było najmniejszym w ówczesnej Polsce. Według danych z 1950 ponad 50% ówczesnych mieszkańców stanowili autochtoni, około 25% mieszkańców województwa stanowili Kresowianie[11][12]. W 1975 roku, w wyniku reformy administracyjnej (ustawa z 28 maja 1975 roku o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych; DzU 1975, nr 16, poz. 91) powiat raciborski przyłączono do województwa katowickiego, a niemal cały powiat oleski do nowo utworzonego województwa częstochowskiego (2 z 8 jednostek pozostały w województwie opolskim). Od 1999 roku, wobec likwidacji województwa częstochowskiego, powiat oleski jest ponownie częścią woj. opolskiego.
Honorowi Obywatele Województwa Opolskiego
- Karol Jonca (2002)
- Ks. prof. Zdzisław Jastrzębiec – Peszkowski (2002)
- Dennis Robert Radojcich (2002)
- Kurt Beck (2002)
- Christoph Grimm (2002)
- Prof. dr hab. Robert Rauziński (2003)
- Haus-Josef Vogel (2004)
- Zbyszko Bednorz (2004)
- Abp Alfons Nossol (2004)
- Adam Hanuszkiewicz (2005)
- Prof. dr hab. n. med. Marian Zembala (2005)
- Wojciech Kilar (2006)
- Prof. Anna Nawrocka (2006)
- Waldemar Dąbrowski (2006)
- Bogdan Hussakowski (2006)
- Prof. Dorota Simonides (2008)
- Joachim Mertes (2009)
Województwo w latach 1975 – 1998
Urzędy Rejonowe
- Urząd Rejonowy w Brzegu dla gmin: Brzeg, Grodków, Lewin Brzeski, Lubsza i Olszanka oraz miasta Brzeg
- Urząd Rejonowy w Głubczycach dla gmin: Baborów, Branice, Głubczyce i Kietrz
- Urząd Rejonowy w Kędzierzynie-Koźlu dla gmin: Bierawa, Cisek, Głogówek, Pawłowiczki, Polska Cerekiew, Reńska Wieś, Walce i Zdzieszowice oraz miasta Kędzierzyn-Koźle
- Urząd Rejonowy w Nysie dla gmin: Głuchołazy, Kamiennik, Korfantów, Lubrza, Łambinowice, Nysa, Otmuchów, Paczków, Pakosławice, Prudnik i Skoroszyce
- Urząd Rejonowy w Opolu dla gmin: Biała, Chrząstowice, Dąbrowa, Dobrzeń Wielki, Gogolin, Komprachcice, Krapkowice, Łubniany, Murów, Niemodlin, Ozimek, Pokój, Popielów, Prószków, Strzeleczki, Tarnów Opolski, Tułowice, Turawa i Zębowice oraz miasta Opole
- Urząd Rejonowy w Strzelcach Opolskich dla gmin: Izbicko, Jemielnica, Kolonowskie, Leśnica, Strzelce Opolskie, Ujazd i Zawadzkie
Miasta województwa w 1998 r.
- Opole
- Kędzierzyn-Koźle
- Nysa
- Brzeg
- Kluczbork
- Prudnik
- Strzelce Opolskie
- Krapkowice
- Namysłów
- Głuchołazy
- Głubczyce
- Zdzieszowice
- Ozimek
- Grodków
- Paczków
- Zawadzkie
- Niemodlin
- Kietrz
- Wołczyn
- Gogolin
- Lewin Brzeski
- Głogówek
- Otmuchów
- Byczyna
- Prószków
- Biała
- Korfantów
Ludność w latach
- 1975 – 971 300
- 1980 – 975 000
- 1985 – 1 013 700
- 1990 – 1 018 600
- 1995 – 1 025 200
- 1998 – 1 022 100
- 2008 – 1 068 300
Tabor kolejowy
Województwo opolskie jest obecnie właścicielem 11 szynobusów, kupionych przez Urząd Marszałkowski.
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 30 VI 2010 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2010-11-02. ISSN 1734-6118.
- ↑ Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2009 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2010-08-20. ISSN 1505-5507.
- ↑ "Praszka jest jedną z najstarszych osad w dawnej ziemi wieluńskiej", w: UMiG Praszka. Rys historyczny
- ↑ "Tereny gminy [Rudniki] historycznie wchodziły w skład ziemi wieluńskiej", w: Gmina Rudniki
- ↑ R. Pysiewicz-Jędrusik, A. Pustelnik, B. Konopska, Granice Śląska, Wrocław 1998, ISBN 83-911532-0-7
- ↑ Lucyna Nowak, Joanna Stańczyk, Agnieszka Znajewska: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2007 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2008. ISSN 1734-6118. (pol.)
- ↑ Rocznik Statystyczny Województw 2010 (wybrane tablice). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011-02-07, s. 86-87. ISSN 1230-5820.
- ↑ Obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 30 maja 2011 r. (M.P. z 2011 r. Nr 45, poz. 510)
- ↑ Bezrobotni oraz stopa bezrobocia wg województw, podregionów i powiatów (Stan na koniec czerwca 2011 r.). Główny Urząd Statystyczny, 2011-07-26. [dostęp 2011-08-21].
- ↑ Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2009 r
- ↑ Atlas historyczny Polski, Polskie Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych, Warszawa-Wrocław 1985, tabl.53., ISBN 83-7000-016-9
- ↑ Stanisław Rospond, Polszczyzna Śląska, 1970, str.160.
Bibliografia
- Masnyk Marek "Ruch polski na Śląsku Opolskim w latach 1922-1939", 1989, Wydawnictwo Instytutu Śląskiego w Opolu.