Województwo warmińsko-mazurskie

Skocz do: nawigacji, szukaj

województwo warmińsko-mazurskie na mapie Polski Siedziba wojewody
Siedziba sejmiku  Olsztyn Urząd Wojewódzki al. Marszałka J. Piłsudskiego 7/9
10-575 Olsztyn Wojewoda Marian Podziewski Urząd Marszałkowski ul. Emilii Plater 1
10-562 Olsztyn Marszałek Jacek Protas Powierzchnia 24 173,17 km² Ludność 1 427 241 mieszk.
(2010) Gęstość zaludnienia 59 mieszk./km² Urbanizacja 60,0% Tablica rejestracyjna N TERYT 28 Kod ISO PL-WN Adres urzędu
wojewódzkiego al. Marszałka J. Piłsudskiego 7/9
10-575 Olsztyn Warmińsko-Mazurski Urząd Wojewódzki Oficjalna strona województwa warmińsko-mazurskiego

Województwo warmińsko-mazurskie – jednostka podziału administracyjnego Polski, jedno z 16 województw. Położone jest w północno-wschodniej części kraju. Siedzibą wojewody i władz samorządu województwa jest Olsztyn.

Województwo warmińsko-mazurskie powstało w 1999 r. w wyniku regionalizacji kraju i objęło tereny dawnego województwa: olsztyńskiego oraz większe części województw elbląskiego i suwalskiego oraz fragmenty toruńskiego, ciechanowskiego i ostrołęckiego.

Geografia

Mapa fizyczna

Według danych z 1 stycznia 2011 r. powierzchnia województwa wynosiła 24 173,47 km², co stanowi 7,7% powierzchni Polski[1]. Jest czwarte pod względem powierzchni pośród województw.

Obejmuje ono historyczne krainy Warmii, Mazur, Prus Górnych, ziemi lubawskiej, południowe części Natangii i Barcji, części Powiśla i Żuław Wiślanych oraz skrawki Suwalszczyzny. Południowa i wschodnia granica województwa warmińsko-mazurskiego pokrywa się, w niemal większości miejsc, z dawnymi granicami Prus Wschodnich, Prus Książęcych i Prus Królewskich.

Położenie

Województwo warmińsko-mazurskie graniczy z:

Województwo graniczy w jednym punkcie z Litwą jest to trójstyk Polski,Rosji i Litwy, a jednocześnie czwórstyk województw Województwa warmińsko-mazurskiego i Podlaskiego z Rosją i Litwą.

Podział administracyjny

Nazewnictwo miejscowości i regionów

W latach 1945 – 1950 Komisja Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych ponownie nazwała niektóre miejscowości i obiekty fizjograficzne (rzeki, jeziora) na terenie polskiej części Prus Wschodnich, aby przywrócić – lecz często nadać nową – polską nazwę. Istniejące wcześniej w polskim piśmiennictwie lub lokalnej mowie nazwy, przemianowano na nowe, wcześniej nie używane, związane m.in. z zasłużonymi dla regionu postaciami:[2][3]

Potocznie (lecz niewłaściwie ze względów etnograficznych, kulturowych, historycznych i geograficznych) wyróżnia się "Mazury właściwe" i "Mazury Zachodnie" (właściwa nazwa: Prusy Górne), które rozdziela Warmia. "Mazury właściwe" (dawna Galindia i Ziemia Sasinów) utożsamiane są z Krainą Wielkich Jezior Mazurskich, a "Mazury Zachodnie" (Prusy Górne) z Pojezierzem Iławskim[4]. Jest to jednak podział błędny, gdyż Mazury obejmują teren, który przed 1945 rokiem zamieszkiwała ludność polska wyznania ewangelickiego. Do Mazur zaliczamy więc: Giżycko, Mrągowo, Olecko, Ełk, Pisz, Ryn, Szczytno, Białą Piską, Ruciane, Nidzica, Mikołajki, Wielbark,Działdowo Pasym, Orzysz i Olsztynek. Do Mazur nie zalicza się: Iławy,Susza, Ostródy, Pasłęka, Morąga (Prusy Górne), Bartoszyc, Kętrzyna (Barcja), Węgorzewa, Gołdapi (część Litwy Mniejszej) oraz Górowa Iławeckiego (część Natangii)[5].

Demografia

Dane z 31 grudnia 2007 r.[6]:

Według danych z 31 grudnia 2010 r. województwo miało 1 427 241 mieszkańców, co stanowiło 3,7% ludności Polski[7]. Średnia gęstość zaludnienia jest najniższa w kraju i wynosi 59 osób na km² (śr. gęstość zaludnienia w Polsce – 122 os./km²), a na obszarach wiejskich wynosi około 25 osób na km².

Województwo jest jednym z bardziej zróżnicowanych etnicznie regionem współczesnej Polski. Wśród mniejszości narodowych i etnicznych wyróżnić można: Ukraińców (11 881 osób, wg spisu z 2002 r.), Niemców (4 311 osób, wg spisu z 2002 r.), Mazurów (ok. 15 000), Warmiaków (ok. 4 000), Białorusinów (5 000 – 3 000), Romów (1 000), Litwinów (300 – 400), Tatarów, Rosjan i in.potrzebne źródło

Miasta

Największymi miastami województwa są Olsztyn i Elbląg. Olsztyn jest głównym ośrodkiem przemysłu spożywczego, oponiarskiego i drzewnego oraz turystyki. Podkreślone zostały siedziby powiatów a wytłuszczone miasta na prawach powiatu.

  1. Olsztyn176.463 (87,89 km²)
  2. Elbląg126.439 (80 km²)
  3. Ełk57.129 (21,70 km²)
  4. Iława33.775 (21,88 km²)
  5. Ostróda33.191 (14,15 km²)
  6. Giżycko29.304 (13,80 km²)
  7. Kętrzyn28.351 (10,34 km²)
  8. Szczytno25.562 (10,26 km²)
  9. Bartoszyce25.164 (11,00km²)
  10. Mrągowo22.272 (14,80 km²)
  11. Działdowo21.644 (13,35 km²)
  12. Pisz19.423 (10,04 km²)
  13. Braniewo18.068 (12,36 km²)
  14. Lidzbark Warmiński16.597 (14,34 km²)
  15. Olecko16.028 (11,42 km²)
  16. Nidzica14.697 (6,86 km²)
  17. Morąg14.147 (10,70 km²)
  18. Gołdap13.514 (17,20 km²)
  19. Pasłęk12.195 (11,39 km²)
  20. Węgorzewo11.541 (10,87 km²)
  21. Nowe Miasto Lubawskie11.077 (11,61 km²)
  22. Dobre Miasto10.579 (5,00 km²)
  23. Biskupiec10.343 (4,86 km²)
  24. Orneta9.837 (9,63 km²)
  25. Lubawa9.417 (16,84 km²)
  26. Lidzbark9.351 (5,70 km²)
  27. Barczewo7779 (4,58 km²)
  28. Olsztynek7.648 (7,69 km²)
  29. Orzysz5.998 (8,16 km²)
  30. Susz5.606 (6,67 km²)
  31. Reszel5.411 (3,81 km²)
  32. Ruciane-Nida5.013 (17,07 km²)
  33. Korsze4.724 (4,03 km²)
  34. Górowo Iławeckie4.844 (3,32 km²)
  35. Biała Piska4.027 (3,24 km²)
  36. Mikołajki3.851 (8,85 km²)
  37. Jeziorany3.441 (3,41 km²)
  38. Ryn3.139 (4,09 km²)
  39. Tolkmicko2.725 (2,28 km²)
  40. Miłakowo2.685 (8,68 km²)
  41. Bisztynek2.552 (2,16 km²)
  42. Pasym2.552 (15,18 km²)
  43. Frombork2.528 (7,59 km²)
  44. Miłomłyn2.348 (12,40 km²)
  45. Kisielice2.222 (3,37 km²)
  46. Sępopol2.201 (4,63 km²)
  47. Zalewo2.108 (8,22 km²)
  48. Pieniężno2.095 (3,83 km²)
  49. Młynary1.844 (2,76 km²)

Administracja i polityka

Siedziba urzędu marszałkowskiego

Samorząd

Organem stanowiącym i kontrolnym jest Sejmik Województwa Warmińsko-Mazurskiego, składający się z 30 radnych. Siedzibą sejmiku województwa jest Olsztyn.

Sejmik wybiera organ wykonawczy województwa, którym jest zarząd województwa, składający się z 5 członków z przewodniczącym mu marszałkiem. Zarząd Województwa Warmińsko-Mazurskiego tworzą następujące osoby: Jacek Protas (marszałek), Urszula Pasławska, Jarosław Słoma, Anna Wasilewska i Witold Wróblewski.

Administracja rządowa

Warmińsko-Mazurski Urząd Wojewódzki w Olsztynie

Organem administracji rządowej jest Wojewoda Warmińsko-Mazurski, wyznaczany przez Prezesa Rady Ministrów. Siedzibą wojewody jest Olsztyn[8] przy alei Marszałka J. Piłsudskiego 7/9, gdzie znajduje się Warmińsko-Mazurski Urząd Wojewódzki w Olsztynie. W ramach urzędu działają także 2 delegatury: w Elblągu i Ełku[9]. Obecnie wojewodą jest Marian Podziewski, a wicewojewodą Jan Maścianica.

Struktury wyznaniowe

Ochrona przyrody

Na terenie województwa planowane jest utworzenie Mazurskiego Parku Narodowego.potrzebne źródło

Obecnie istnieje 8 parków krajobrazowych oraz 104 rezerwaty przyrody[10].

Główne obszary leśne w województwie

Parki krajobrazowe

 Z tym tematem związana jest kategoria: Rezerwaty przyrody województwa warmińsko-mazurskiego.

Turystyka i wypoczynek

Turystyka ma decydujące znaczenie dla bardzo wielu ludzi zamieszkujących te słabo zaludnione tereny. Wynika to z faktu, iż jest to obszar bardzo słabo uprzemysłowiony. Nie bez znaczenia jest to, iż znajduje się tu wiele uroczych, zalesionych obszarów, a także jezior (Mazury nazywane są często Krainą Tysiąca Jezior), co w sposób oczywisty sprzyja czerpaniu dochodów z wynajmu kwater prywatnych, pensjonatów, jak również agroturystyki. Bogata sieć kanałów sprzyja turystyce jachtowej i kajakowej. Od lat tereny te należą do ulubionych miejsc wypoczynku ludzi zamieszkujących duże aglomeracje – przede wszystkim mieszkańców Warszawy i Łodzi, jak również z zagranicy, głównie z Niemiec, Wielkiej Brytanii, Czech, Rosji. Swoje posiadłości ma tutaj wiele gwiazd rodzimej rozrywki.potrzebne źródło

źródło art. Mazury

Kultura

Instytucje kultury samorządu województwa

Media

Nauka i oświata

Państwowe uczelnie wyższe

Niepubliczne uczelnie wyższe

Seminaria duchowne

Placówki naukowe

Instytuty naukowe:

Stacje badawcze:

Gospodarka

Fabryka opon Michelin w Olsztynie

W 2008 r. produkt krajowy brutto woj. warmińsko-mazurskiego wynosił 35,4 mld zł, co stanowiło 2,8% PKB Polski. Produkt krajowy brutto na 1 mieszkańca wynosił 74,2% średniej krajowej, co plasowało warmińsko-mazurskie na 12. miejscu względem innych województw[12].

Przeciętne miesięczne wynagrodzenie mieszkańca woj. warmińsko-mazurskiego w 1. kwartale 2011 r. wynosiło 2949,61 zł, co lokowało je na ostatnim miejscu względem wszystkich województw[13].

W końcu czerwca 2011 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w województwie obejmowała ok. 97,9 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 18,6% do aktywnych zawodowo[14].

Transport i komunikacja

Transport drogowy

Drogi międzynarodowe

  • E77 – w województwie na odcinku drogi krajowej 7
  • E28 – w województwie na odcinku dróg krajowych 7 22 54

Drogi ekspresowe

Planowane drogi ekspresowe
w województwie warmińsko-mazurskim
 

Drogi krajowe

Drogi wojewódzkie

Łączna długość dróg wojewódzkich w województwie warmińsko-mazurskim wynosi 1870,250 km.

Drogowe przejścia graniczne

Funkcjonujące

Projektowane

Transport kolejowy

Wskaźnik gęstości linii kolejowych w województwie wynosi 5,5 na 100 km².potrzebne źródło

Kolejowe przejścia graniczne

Projektowane

Transport wodny

Statki na kanale Elblaskim

Na obszarze województwa warmińsko-mazurskiego znajdują się 4 porty morskie: port Elbląg, port Frombork, port Nowa Pasłęka, port Tolkmicko oraz 1 przystań morska w Suchaczu.

Obecnie realizowany jest projekt budowy kanału żeglugowego przez Mierzeję Wiślaną w oparciu o współpracę z Ukrainą.

W województwie utworzono 2 morskie przejścia graniczne: Elbląg i Frombork.

Transport lotniczy

Wyróżnienia wojewódzkie

Dziennikarz roku Warmii i Mazur

Tytuł "Dziennikarza roku" przyznawany jest przez Kapitułę, w skład której wchodzą przedstawiciele olsztyńskiego Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich i Stowarzyszenia Dziennikarzy Rzeczypospolitej Polskiej, za profesjonalizm, promowanie wysokich standardów pracy w mediach oraz za przestrzeganie etycznych kanonów zawodu.potrzebne źródło

Zobacz też

Przypisy

  1. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2011 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011-08-10. ISSN 1505-5507. 
  2. Miasta
  3. Lista miejscowości - Polska
  4. MIASTA1
  5. Wstęp do historii Mazur - cz. 2 | Historia Warmii i Mazur
  6. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2007 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2008. ISSN 1734-6118. 
  7. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2010 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011-06-10. ISSN 1734-6118. 
  8. (Art. 3.) Ustawa z dnia 24 lipca 1998 r. (Dz. U. z 1998 r. Nr 96, poz. 603)
  9. (§3. Statut WMUW w Olsztynie) Załącznik do Zarządzenia Nr 111 Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia 25 maja 2009 r. (Dz. Urz. Woj. Warmińsko-Mazurskiego z 2009 r. Nr 83, poz. 1396)
  10. Liga Ochrony Przyrody, Parki Krajobrazowe. [Dostęp: 18 października 2009].
  11. Wyższe Seminarium Duchowne Diecezji Ełckiej
  12. Rocznik Statystyczny Województw 2010 (wybrane tablice). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011-02-07, s. 86-87. ISSN 1230-5820. 
  13. Obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 30 maja 2011 r. (M.P. z 2011 r. Nr 45, poz. 510)
  14. Bezrobotni oraz stopa bezrobocia wg województw, podregionów i powiatów (Stan na koniec czerwca 2011 r.). Główny Urząd Statystyczny, 2011-07-26. [dostęp 2011-08-21].

Linki zewnętrzne