Wojny Indian
Wojny z Indianami (wojny indiańskie) – wojny prowadzane przez kolonie europejskie w Ameryce Północnej, a potem państwa na ich bazie utworzone, z pierwotnymi mieszkańcami kontynentu, Indianami.
Indianie "od zawsze" walczyli między sobą; starcia pomiędzy poszczególnymi plemionami i grupami (zwłaszcza w okresie prekolonialnym) rzadko jednak miewały charakter krwawych wojen w rozumieniu europejskim. W okresie europejskiej kolonizacji kontynentu pojawiły się też podsycane przez białych konflikty i walki tubylczych sojuszników różnych państw kolonialnych. Starcia zbrojne na mniejszą i większą skalę bywały też elementem rywalizacji sąsiadujących ze sobą grup tubylczych (czasem przesiedlanych siłą, np. na Terytorium Indiańskie) o kurczące się ziemie, źródła utrzymania (zwierzynę, szlaki handlowe, tereny uprawne, pastwiska, wodę, drewno, itp.) oraz dobra materialne (pochodzenia tak lokalnego, jak i europejskiego). Jednak najczęstszym, najbardziej dramatycznym i brzemiennym w skutki typem "wojen indiańskich" były tubylcze powstania i wojny przeciw przybywającym z Europy lub wywodzącym się z niej białym kolonizatorom.
Powstania i wojny Indian z koloniami w Ameryce Północnej (lista niepełna):
- 1609 – I wojna z Powatanami (ang. Powhatan War)
- 1622 – II wojna z Powatanami
- 1630-1701 – wojny bobrowe (wojny Irokezów)
- 1636-1637 – wojna z Pekotami
- 1639-1645 – wojna Kifta
- 1655-1660 – wojna o drzewo brzoskwiniowe
- 1644 – III wojna z Powatanami
- 1675 – rebelia Bacona
- 1675-1676 – wojna Króla Filipa (ang. King Philip War)
- 1675-1676 – wojna południowa
- 1680-1692 – powstanie Indian Pueblo
- 1711-1713 – wojna Tuscarorów
- 1715 – wojna Yamassee
- 1722 – wojna Dummera
- 1763 – wojna Pontiaka
Wojny Stanów Zjednoczonych z Indianami i powstania indiańskie na terytorium USA:
- 1790-1795 – wojna z Indianami Miami
- 1794 – bitwa pod zaporą z pni (ang. Battle of Fallen Timbers)
- 1811 – wojna Tecumseha
- 1813-1814 – wojna z Krikami
- 1817-1818 – I wojna z Seminolami
- 1832 – wojna Czarnego Jastrzębia (ang. Black Hawk War)
- 1835-1842 – II wojna z Seminolami
- 1847-1848 - Wojna z plemieniem Cayuse
- 1850-1856 - Wojny z plemionami Rogue
- 1855-1858 - Wojna z plemionami Yakima
- 1855-1856 - Wojna z plemionami znad Zatoki Puget
- 1862 – powstanie Dakotów Santee w Minnesocie
- 1864 – masakra nad Sand Creek
- 1866-1868 – wojna Czerwonej Chmury (ang. Red Cloud War)
- 1866 – masakra Fettermana
- 1867 – bój na łące (ang. Hayfield Fight)
- 1867 – bitwa na barykadzie wozów (ang. Wagon Box Fight)
- 1867-1875 – wojna z Komanczami (ang. Comanche War)
- 1868 – masakra nad Washita River
- 1872-1873 – Wojna z Modokami
- 1873 – I wojna z Apaczami
- 1876 – wojna o Góry Czarne (ang. Black Hills War)
- 17 marca – bitwa nad rzeką Powder
- 17 czerwca – bitwa o Rosebud
- 25 czerwca – bitwa nad Little Bighorn
- 9 września – Slim Buttes
- 25 listopada 1876 – bitwa Tępego Noża (ang. Dull Knife War)
- 1877 – wojna z Nez Perce
- 1878-1879 – wojna z Banokami
- 1878-1879 – wojna z Czejenami
- 1879-1880 – wojna z Ute
- 1885-1886 – II wojna z Apaczami
- 1890 – masakra nad Wounded Knee
Wojny i powstania indiańskie na terenach dzisiejszej Kanady:
- wojny Abenaków
- wojny Mikmaków
- wojny nad Wielkimi Jeziorami
- wojny w Zatoce Hudsona
- wojny kanadyjskiej Północy
- powstania Metysów i Indian
- wojny Indian Równin
- wojny w Górach Skalistych
- wojny na Zachodnim Wybrzeżu
- inne tubylcze powstania i protesty zbrojne
Zobacz też