Wyśmierzyce
gmina miejsko-wiejska
• liczba
• gęstość
858
51,9 os./km²
(TERYT)
26-811 Wyśmierzyce
Wyśmierzyce – miasto w woj. mazowieckim, w powiecie białobrzeskim, położone w Dolinie Białobrzeskiej, na prawym brzegu Pilicy; siedziba gminy miejsko-wiejskiej Wyśmierzyce.
Wyśmierzyce są najmniejszym pod względem ludności miastem Polski; Wg danych z 31 grudnia 2008 liczyły 858 mieszkańców[1]. Dla porównania Kozy, największa pod względem ludności wieś Polski, liczy 11 920 mieszkańców (31.12.2008). Wyśmierzyce są zarazem najmniej ludnym miastem Polski położonym na obszarze gminy miejsko-wiejskiej.
Lokalny ośrodek rolniczo-usługowy. Przez miasto przebiega droga krajowa nr 48 (Tomaszów Mazowiecki – Kock).
Położenie
Według danych z 1 stycznia 2009 powierzchnia miasta wynosi 16,84 km²[1].
W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. radomskiego, zaś przed 1976 r. do woj. kieleckiego.
Demografia
Liczba mieszkańców: 858 (31.12.2008)
Toponimia
Do końca XVII wieku nazwa brzmiała Wyszemierzyce, o czym świadczą zapiski z 1398 (Vyszemierzice) i 1576 (Wyssemierzyce). Nazwa ta pochodziła od imienia Wyszemir, nosiła ją osoba poświadczona przez źródła historyczne. Zmiana nazwy na obecną nastąpiła poprzez zanik nieakcentowanego -e-, i przejście grupy spółgłoskowej -szm'- w -śm'-[2].
Historia
Osada otrzymała prawa miejskie 12 grudnia 1338, które utraciła po upadku powstania styczniowego w 1869.
W 1378 powstała parafia wyśmierzycka. W 1657 wojska Siedmiogrodzkie księcia Jerzego II Rakoczego zniszczyły doszczętnie Wyśmierzyce. W 1808 ówczesny zaborca austriacki sprzedał Wyśmierzyce Józefowi Teodorowi Makomaskiemu. W 1809 zostają włączone do departamentu radomskiego Księstwa Warszawskiego. 19 grudnia 1889 urodził się tutaj błogosławiony ks. prof. dr hab. Franciszek Rosłaniec (obecny patront miasta). Wyśmierzyce odzyskały prawa miejskie po I wojnie światowej w 1922.
Zabytki
- Kościół z drugiej połowy XIX wieku.
- Organistówka z połowy XIX wieku
- Dzwonnica z XIX wieku (rekonstrukcja)
Edukacja
- Publiczna Szkoła Podstawowa,
- Publiczne Gimnazjum im. Władysława Reymonta,
- Publiczne Przedszkole
Zobacz też
- Cmentarz żydowski w Wyśmierzycach
- Ostrówek – prawdopodobnie najmniejsze miasto I Rzeczypospolitej
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2009 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2009-08-20. ISSN 1505-5507.
- ↑ Kazimierz Rymut: Nazwy miast Polski. Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1987, s. 273. ISBN 83-04-02436-5.
Linki zewnętrzne
- Wyśmierzyce w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom XIV (Worowo – Żyżyn) z 1895 r.
- Mapy: Emapi • Google Maps • Targeo • Zumi
- Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi