Zwierzę stałocieplne
Zwierzę stałocieplne (ciepłokrwiste, endotermiczne, homotermiczne, homojotermiczne, homeotermiczne; od gr. homos – taki sam, równy lub homoios – podobny) – zwierzę, którego temperatura (zwana też ciepłotą ciała) jest względnie stała i w znacznym stopniu niezależna od temperatury otoczenia, a jej dobowe wahania nie są większe od kilku stopni. Zwierzęta te zwykle utrzymują wysoką temperaturę ciała (zwykle 36–40 °C[1]) i wykazują aktywność zarówno przy niskich, jak i wysokich temperaturach otoczenia[2].
Jest to pojęcie tradycyjne i silnie ugruntowane w literaturze, lecz nieścisłe, a czasami może być mylące. Od tej definicji są bowiem wyjątki[2].
Do zwierząt stałocieplnych zalicza się ssaki i ptaki (choć niektóre gatunki rodzą się ektotermami i dopiero z wiekiem stają się stałocieplne[3]. Obecnie wiadomo, że stałocieplne były również pterozaury i przynajmniej niektóre dinozaury (zwłaszcza teropody).
Utrzymanie względnie stałej temperatury jest ważne dla homeostazy organizmu i zwierzęta te posiadają mechanizmy dążące do utrzymania stałej temperatury (termoregulacja):
- część energii uzyskiwana w procesie odżywiania wykorzystywana jest do produkcji ciepła, co jest istotne ze względu na działanie enzymów;
- kurczenie się i rozkurczanie naczyń krwionośnych;
- obecność tworów naskórka takich jak pióra i włosy oraz odpowiednie ruchy nimi;
- obecność podskórnej tkanki tłuszczowej;
- parowanie wody (pocenie się i ziajanie).
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Encyklopedia Biologia. Greg, 2008. ISBN 978-83-7327-756-4.
- ↑ 2,0 2,1 Knut Schmidt-Nielsen: Fizjologia zwierząt : adaptacja do środowiska. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008. ISBN 978-83-01-15349-6.
- ↑ Zdeněk V. Špinar, Philip J. Currie: Wielkie dinozaury. Dzieje ewolucji gigantów. Warszawa: Warszawski Dom Wydawniczy, 1994, s. 145. ISBN 83-85558-18-7.