Zygmunt Noskowski

Skocz do: nawigacji, szukaj

Zygmunt Noskowski (ur. 2 maja 1846 w Warszawie, zm. 23 lipca 1909 w Warszawie) – polski kompozytor, dyrygent i pedagog, wykształcił wielu znakomitych kompozytorów, m.in. Karola Szymanowskiego, Mieczysława Karłowicza czy Apolinarego Szelutę.

Biografia

Ojciec Zygmunta Noskowskiego, Józef Łada-Noskowski był zamożnym notariuszem, utrzymującym jedenaścioro własnych dzieci oraz pięcioro dzieci Andrzeja Towiańskiego, którego entuzjastką była matka Noskowskiego Amelia de Salis-Noskowska. Warszawski dom Noskowskich był jednym z głównych ośrodków towianizmu na ziemiach polskich, oni sami zaś długie lata wspierali materialnie działalność Towiańskiego na emigracji. Rodzina Noskowskich ignorowała twórczość Fryderyka Chopina, który o Towiańskim i jego naukach wyrażał się z irytacją i lekceważeniem. Zygmunt Noskowski, mimo niechęci do Chopina wyniesionej z domu, stał się w wieku dojrzałym jednym z jego najaktywniejszych propagatorów w Polsce. Z czasem też odszedł zupełnie od towianizmu.

Naukę muzyki Noskowski rozpoczął w gimnazjum realnym w Warszawie w 1851 r. Obejmowała ona prócz gry na fortepianie także grę na skrzypcach pod kierunkiem znanego pedagoga Jana Hornziela. Jego talent muzyczny odkrył Ignacy Feliks Dobrzyński, którego postać – wobec nieświadomości dokonań Chopina – pozostała dla Noskowskiego wzorem polskiego kompozytora. Pierwszym jego mistrzem stał się Stanisław Moniuszko, którego pieśni i niektóre opery poznał ok. 1860 r. Młody Noskowski był świadkiem pogromu manifestacji patriotycznej przez wojska rosyjskie w Warszawie 27 lutego 1861 a latem udał się na wycieczkę do Krakowa i w Tatry.

Po śmierci ojca 23 czerwca 1863 r. wziął przypuszczalnie udział w powstaniu styczniowympotrzebne źródło.

W latach 1864 - 1867 studiował w Instytucie Muzycznym w Warszawie grę na skrzypcach u Apolinarego Kątskiego oraz kontrapunkt u Stanisława Moniuszki; studia te ukończył z drugą nagrodą. Od roku 1867 grał w orkiestrze Teatru Wielkiego w Warszawie, a w latach 1871 - 1872 uczył muzyki w Instytucie Głuchoniemych i Ociemniałych. Stworzył tu system zapisu nutowego dla niewidomych (nie zachował się). Od roku 1870 był krytykiem muzycznym "Kuriera Warszawskiego". Działał społecznie w Warszawskim Towarzystwie Muzycznym. W 1872 otrzymał stypendium Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego i w grudniu tego roku wyjechał do Berlina, gdzie w Akademie der Künste podjął studia kompozycji u Friedricha Kiela. W trakcie tych studiów skomponował m.in. Variationen und Fuge über ein Thema von I. B. Viotti na kwartet smyczkowy (dedykowane Kielowi), a od 1874 pracował nad I Symfonią A-dur, którą przedstawił na publicznym koncercie w Berlinie w kwietniu 1875 jako swą pracę dyplomową. Dzieło to zostało dobrze przyjęte zarówno przez krytykę, jak i publiczność.

W latach 1876-1880 był dyrektorem Towarzystwa Śpiewaczego "Bodan" w Konstancji. Dyrygował orkiestrą Teatru Wielkiego, był drugim dyrygentem Filharmonii Warszawskiej. Od roku 1886 prowadził klasę kompozycji w Instytucie Muzycznym w Warszawie. Jego uczniami byli m.in. Henryk Melcer, Apolinary Szeluto, Wacław Lachman, Grzegorz Fitelberg, Mieczysław Karłowicz, Karol Szymanowski i Ludomir Różycki.

Najważniejsze utwory

orkiestrowe

inne

Bibliografia

  • Witold Wroński Zygmunt Noskowski, Warszawa 1960;
  • Maciej Negrey Noskowski Zygmunt, w: Encyklopedia Muzyczna PWM część biograficzna pod redakcją Elżbiety Dziębowskiej, tom "n-pa" (VII), Kraków 2002.
  • Culture.pl